De eerste rechtszaak waar ik als gemachtigde optrad is 14 januari vonnis gewezen en is verloren door ANP! Beter kon het jaar niet starten. Ik heb al vaker mensen geholpen met verweerstukken, doch op de achtergrond en nooit eerder tegen ANP. Een andere start dus als vorig jaar, dat begon met winst voor ANP in mijn herroepingszaak over de kippenfoto. Een uitgebreide terugblik op 2025 op mijn kletsblog.
De gewonnen rechtszaak
Ik moet eerlijk bekennen dat ik bij aanvang dacht: appeltje-eitje. Een veelgebruikte foto van de val van Epke Zonderland waar ANP de hoofdprijs voor vraagt. Gemaakt door een freelancefotograaf en ANP beweerde zoals gebruikelijk dat ze de rechthebbende was. Maar ik was even vergeten hoe bureaucratisch het eraan toe gaat. En dat de tentakels van machtige mediapartijen lang zijn. Halverwege kreeg ik spijt dat ik mijn cliënte opzadelde met een risicovolle procedure. Gelukkig liep het goed af. ANP moet maar liefst 2.500 euro betalen!
Mij was het te doen om een verklaring voor recht dat ANP wappert met het auteursrecht van de fotograaf. De rechter besliste echter dat er op de foto geen auteursrecht rust.
Helaas ook winst voor ANP
Hoe uitzonderlijk het is dat we wonnen blijkt uit de zoveelste – door een ZZPer verloren – zaak. Onduidelijk blijft of de foto überhaupt onrechtmatig gebruikt is, zou zomaar kunnen dat de webbouwer van de ZZPer een licentie kocht. En of ANP de rechten heeft dan wel de rechthebbende middellijk vertegenwoordigt komt niet aan bod. In persoon procederende gedaagden vragen helaas nooit naar bewijs daarvan.
Trollenwissels
_
Cassatieverzoek afgewezen
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste dat het portretrecht van artikel 19.3 Aw niet geldt voor digitaal gebruik. Mijn kanttekeningen bij dat arrest lees je hier.
Mijn verzoek is afgewezen. Er blijkt een maas in de wet te zijn en het hof mocht beslissen dat het portretrecht van artikel 19.3 Aw alleen geldt voor analoog gebruik. Mijn argument dat het portretrecht van de AVG, dat wél geldt voor digitaal gebruik, toegepast had moeten worden faalt. Dat had de advocaat van de geportretteerde in de procedure moeten aankaarten, het hof is niet verplicht om het recht aan te vullen.
Je vraagt je vooral af waarom onze wetgever met de komst van de AVG het achterhaalde portretrecht in de Auteurswet niet schrapte. Dit gedoe is toch een enorme belasting voor ons rechtssysteem. Het zijn kwalijke juristenfeestjes: het geschil kostte de verliezer meer dan 20.000 euro.
Voortgang boek
Op één hoofdstuk na – het allerbelangrijkste hoofdstuk, namelijk het pleidooi voor wetsherziening – is het boek klaar voor de laatste redactieronde.
Als autodidact ben ik verplicht om al mijn stellingen met uitspraken en vakliteratuur te onderbouwen. Het zijn lange lijsten geworden, ik heb ze online gezet: de bronnenlijst en de jurisprudentie.
Het is taaie materie, zeker voor beelddenkers als ik. Met plaatjes hoop ik het te verduidelijken. Ook die heb ik online gezet.
MergenMetz
Ik heb mijn handen vol aan het fotogebeuren. Ik was de naam MergenMetz bij auteursrechtgeschillen over teksten al eens tegengekomen. Bij zaken waar betoogd wordt dat schadevergoedingen gebaseerd moeten zijn op de daadwerkelijke schade. Maar ik kende het heldenverhaal niet: een 6 jaar lange strijd die 5.000 kostte. Voor een stukje gerechtigheid. Ik heb er alsnog een stukje over geschreven.
Norbert Mergen mailde me over Rights Control en Micta. Hij heeft inmiddels zijn ervaring online gezet. Mocht je ook brieven van deze fototrollen gekregen hebben, laat dan een reactie achter onder zijn artikel. Een desinfecterend zonnetje is alles wat we kunnen doen. De ACM blijft weigeren te handhaven.
Sluit ik af met de status van mijn eigen herroepingszaak. Afgelopen woensdag besliste de rechtbank hoe de procedure voortgezet wordt. Ik ben in afwachting van de brief daarover. Hopelijk is een mondelinge behandeling definitief van de baan en volgt er spoedig einduitspraak. ANP heeft twee verweren: 1. Dat ik te laat ben met herroepen. 2. Dat Hollandse Hoogte destijds in opdracht van de fotograaf optrad. We gaan het zien. Hopelijk in het volgende nieuwsbericht de uitslag.
Deel de petitie… Deel je ervaringen online...
De petitionaris
Aanstaande zaterdag 2 mei om 13.00 uur vindt er een vrouwenmars plaats bij de rotonde De Maten (ook wel bekend als de Oranje rotonde) in Apeldoorn.
Deze mars is bedoeld voor vrouwen en kinderen die op een rustige en respectvolle manier hun betrokkenheid en zorgen willen laten zien rondom de voorgenomen opvanglocatie naast het speciaal onderwijs.
● Vrouwen en kinderen kunnen meelopen in de mars
● Mannen zijn welkom om langs de route te staan en aan te moedigen
● Het doel is om op een veilige, vreedzame en respectvolle manier zichtbaar te zijn
●Wij vragen iedereen om rust, respect en veiligheid voorop te stellen
Locatie: Rotonde De Maten (Oranje rotonde), Apeldoorn Datum: Zaterdag 2 mei Tijd: 13.00 uur
Samen laten we op een waardige en respectvolle manier onze stem horen.
Deel dit bericht gerust zodat zoveel mogelijk vrouwen en moeders die zich betrokken voelen hiervan op de hoogte zijn.
.
Op 21 april 2026 heeft de gemeente Apeldoorn een officieel voornemen gepubliceerd om een deel van het gebouw aan de Waleweingaarde 103 te verhuren voor opvang van maximaal 240 asielzoekers voor ongeveer 1 jaar.
Hoewel er nog geen definitief besluit ligt, is dit een belangrijke stap in het proces. Daarom is het belangrijk dat omwonenden, belanghebbende en ouders hun zorgen nu al kenbaar maken.
Ouders, omwonenden en belanghebbenden, kunnen een reactie sturen naar: grondzaken@apeldoorn.nl
Waarom is dit belangrijk? Door nu een reactie te sturen, laat je zien dat je belanghebbende bent en dat je zorgen tijdig hebt gemeld.
Dit kan later van belang zijn wanneer officiële vergunningen en bezwaren volgen.
Voor ouders van scholen in de directe omgeving, zoals speciaal onderwijs, is dit extra belangrijk vanwege de korte afstand tot de beoogde opvanglocatie en de kwetsbare doelgroep van leerlingen.
Let op: reageren kan tot uiterlijk 11 mei 2026.
Samen zorgen we ervoor dat onze zorgen zorgvuldig worden meegewogen in het verdere besluitvormingsproces.
Veel ouders vragen zich af hoe het zit met de verantwoordelijkheid van de gemeente wanneer plannen invloed kunnen hebben op scholen en leerlingen.
In Nederland geldt de Leerplichtwet. Ouders zijn verplicht hun kinderen naar school te laten gaan, maar tegelijkertijd heeft de gemeente een belangrijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige en bereikbare schoolomgeving.
Bij plannen in de directe nabijheid van scholen — zeker bij speciaal onderwijs — moet zorgvuldig worden gekeken naar:
Dit geldt in het bijzonder voor speciaal onderwijs, waar leerlingen vaak extra behoefte hebben aan voorspelbaarheid en veiligheid.
Wij vinden het daarom belangrijk dat onderwijsinstellingen, ouders en betrokken organisaties actief worden betrokken bij verdere besluitvorming rondom de locatie Waleweingaarde 103.
Let op: Reacties op het voornemen kunnen worden ingediend tot 11 mei 2026.
Op deze pagina staan voorbeeldbrieven (templates) die ouders en omwonenden kunnen gebruiken om hun zorgen kenbaar te maken.
Samen zorgen we ervoor dat de belangen van leerlingen en onderwijs serieus worden meegewogen..
Naar aanleiding van recente berichtgeving zijn er bij ouders en omwonenden nieuwe vragen ontstaan over de geschiktheid van het gebouw voor opvang van circa 240 personen.
In een artikel van De Telegraaf wordt vermeld dat leraren van de ISK-school aangaven niet vooraf op de hoogte te zijn van de plannen. Daarnaast wordt in het artikel aangegeven dat volgens een betrokkene in het gebouw de beschikbare ruimte mogelijk geschikt is voor ongeveer 50 personen.
Dit verschil tussen een geschatte capaciteit van circa 50 personen en de voorgenomen opvang van circa 240 personen roept bij ouders en omwonenden vragen op over de praktische haalbaarheid, veiligheid en leefbaarheid binnen het gebouw.
Daarbij blijft ook de vraag bestaan hoe gedeelde voorzieningen, zoals gymzalen die via interne gangen verbonden zijn met het opvanggedeelte, veilig gebruikt kunnen blijven worden door schoolkinderen.
Wij blijven aandringen op duidelijke, transparante informatie over de capaciteit van het gebouw en de maatregelen die worden genomen om veiligheid en leefbaarheid te waarborgen.
.
Naar aanleiding van de voorgenomen opening van een spoednoodopvang voor circa 240 personen aan de Waleweingaarde 103 in Apeldoorn is een spoedprocedure (voorlopige voorziening) gestart bij de rechtbank.
In deze procedure wordt gevraagd om de voorbereidingen tijdelijk stil te leggen, zodat eerst zorgvuldig kan worden beoordeeld of deze locatie juridisch en praktisch geschikt is.
In het bezwaarschrift aan de rechtbank worden onder andere de volgende punten benoemd:
Bewoners geven aan dat zij behoefte hebben aan een zorgvuldige en transparante besluitvorming, waarbij zowel de belangen van omwonenden als die van toekomstige bewoners goed worden meegenomen.
Wij houden u via deze petitie op de hoogte van verdere ontwikkelingen.
Dank aan iedereen die de petitie al heeft ondertekend en gedeeld..
Martha Riemsma stelt in een ingezonden brief dat de column van Kim van Keken eenzijdig of onjuist is. Riemsma schrijft dat ANP de rechten van zijn fotografen verdedigt: foto’s verschijnen te vaak op websites van partijen die er niet voor betaald hebben en fotografen kunnen niet leven van waarschuwingen alleen.
Freelancefotografen
Haar collega – commercieel directeur Jessica van der Waal – vertelde de rechter hetzelfde bij een hoorzitting van mijn herroepingszaak. In die zaak loog rechtsvoorganger Hollandse Hoogte dat freelancefotograaf Michiel Wijnbergh zijn auteursrecht overdroeg. Ik had betoogd dat ANP vaker rechten claimt die het niet heeft en onder andere verwezen naar een uitspraak uit 2021 over een foto van freelancefotograaf Lex van Lieshout.
Foto’s van andere partijen
Riemsma schrijft in haar stuk dat ANP naast de eigen foto’s en foto’s van zijn freelancefotografen ook de archieven van 500 fotografen en 100 agentschappen vertegenwoordigt. Toevallig verscheen er dezelfde dag een stuk in NRC met een ontluisterend inkijkje over de herkomst van foto’s.
Op de website van ANP staat een overzicht van alle partners waar ANP mee samenwerkt. Daar staan grote en bekende beeldbanken zoals Belga, Epa en Getty tussen. ANP mag al die foto’s verkopen, maar lijkt geen exclusieve verkooplicentie te hebben: foto’s van bijvoorbeeld Science Photo Library staan ook te koop bij Alamy.
Exclusieve rechten
Van het overgrote deel van de meer dan 300 miljoen foto’s in de beeldbank is ANP overduidelijk niet de enige uitgever en dat betekent dat ANP geen misgelopen licentievergoeding kan claimen als je zo’n foto hebt gebruikt: ANP kan immers niet uitsluiten dat je de foto via een andere partij hebt verkregen. Daarom zijn die claims zo kwalijk. ANP beschuldigt je van onrechtmatig gebruik en alleen als je bewijs levert dat je de foto elders kocht laat ANP je met rust. De omgekeerde wereld: wie eist bewijst. ANP dient de exclusieve uitgeefrechten te hebben. En dat is zelfs voor foto’s waarvan ANP de auteursrechthebbende is vaak niet het geval omdat de foto’s verkocht zijn aan andere uitgevers, bijvoorbeeld DPG Media.
Strafrechtelijke boete
Riemsma stelt dat het ‘beboeten’ een preventieve werking heeft. Gebruikers zouden dan eerder geneigd zijn om te kiezen voor beeld dat wél vrij gebruikt mag worden. Dat is wrang, ik zie geregeld claims voor foto’s die je vrij mag gebruiken. Foto’s uit het publieke domein bijvoorbeeld of foto’s van het koninklijk huis. Al in 2019 haalde dat de pers met foto’s van NASA, maar ANP blijft dergelijke foto’s onverminderd claimen.
Bovendien werkt Nederlands recht zo niet: private partijen mogen geen boetes opleggen, dat is aan de rechter. Advocaat Marjolein Driessen legde dat recentelijk uit bij een uitzending over fototrollen van Kassa.
Opgeklopte licentietarieven
Losse foto’s bestellen bij ANP kon lange tijd niet. Pas in 2025 zijn er tarieven aan de beeldbank toegevoegd met een bestelknop. Het zijn ongebruikelijk hoge bedragen die niemand vrijwillig betaalt.
De claims zijn zelfs gebaseerd op een nóg hogere licentieprijs. Riemsma schrijft dat dat bewust is: er worden kosten gemaakt voor opsporing en wie achteraf aangesproken wordt, moet meer betalen anders loont de opsporing niet. Ze vergeet dat een schadevergoeding wettelijk gezien gebaseerd moet zijn op de werkelijke licentieprijs en ANP de kosten al verrekend met een opslag van 33%. Het is onrechtmatig om meer schadevergoeding te vorderen dan daadwerkelijk geleden.
Opmerkelijk is dat ANP spreekt van een retroactieve licentie. Je betaalt alleen voor het gebruik in het verleden en je dient de foto te verwijderen. ANP gaat daarmee voorbij aan artikel 13.1 van de handhavingsrichtlijn 2004/48/EG: je bent pas schadeplichtig op het moment dat je weet (of redelijkerwijs had moeten weten) dat je inbreuk maakte. Wettelijk gezien is de inbreuk staken of alsnog een reguliere licentie aanschaffen op het moment dat je aangesproken wordt voldoende.
Visual Rights Group (VRG) als zondebok
De samenwerking met VRG (tegenwoordig Copyright Agent Benelux) is beëindigd. ANP lijkt hiermee zijn straatje schoon te vegen en VRG de schuld te geven van alle lelijke claims uit het verleden. Het is echter toch echt ANP zelf die bepaalt achter welke foto’s aangegaan moet worden en welke bedragen in rekening gebracht moeten worden.
ANP doet nu zelf de communicatie en afhandeling via Team Fairlicensing (TF). Daar waar VRG nog uitzocht wie de gebruiker was en controleerde of die ingeschreven was bij de KvK, stuurt TF een claim naar het eerste het beste emailadres dat het vindt en begint een claim met “beste lezer”. Via VRG zag ik geen claims voor particulieren, via TF wel. Bij VRG communiceerde je met een mens en kon je ook bellen. Bij TF is contact met een mens uitzonderlijk en moet je belafspraken maken. Belafspraken die niet nagekomen worden volgens gedupeerden.
De communicatie en afhandeling door TF gebeurt op naam van ANP Holding BV. Dat is een andere BV dan die de beeldbank exploiteert. Blijkbaar handhaaft de ene BV met een volmacht niet bestaande auteursrechten van de andere BV.
Rosmalen Gerechtsdeurwaarders BV
De dossiers van ‘wanbetalers’ worden doorgezet naar Rosmalen Gerechtsdeurwaarders en dan lijken er drie opties te zijn:
• Goed verweer gevoerd: je hoort er niks meer van.
• Matig verweer gevoerd, maar kansloos voor ANP bij de rechter: je krijgt een sommatie-exploot met zeer korte betalingstermijn.
• Genegeerd of te veel in je kaarten laten kijken: je krijgt een verzoek tot betaling (incasso) per mail of brief. Details en eerdere correspondentie ontbreken. Vaak ontstaat er (opnieuw) een discussie. Betaal je dan nog niet, dan kan het zijn dat er een rechtszaak aangespannen wordt.
Vermoedelijk dagvaardt Rosmalen alleen partijen waarvan men uit de gevoerde correspondentie kan afleiden dat die niet de kennis of middelen hebben om zich te verweren bij de rechter. Zover ik weet zijn er alleen rechtszaken gevoerd voor foto’s van Nederlandse fotografen.
Onder de radar
Riemsma snapt dat de verontwaardiging over onredelijke claims soms publiekelijk gedeeld wordt. Ze doelt denk ik op de ophef over de studentenkrant die bijna failliet ging, de band die hun spaarpot moesten aanspreken en recentelijk het briefje van Nijman. Riemsma stelt dat ANP met die partijen in overleg gaat en meestal tot een oplossing komt. Ze beklaagt zich erover dat dat niet zichtbaar is in de media.
Dat is wederom de omgekeerde wereld: ANP lost alleen een geschil op als er publiciteit is, of gedreigd wordt met publiciteit. Over alle drie de genoemde issues liep er namelijk al een stevige discussie en was juist die discussie aanleiding om erover te publiceren. Mensen die negeren of bang zijn voor een rechtszaak, die publiceren er niet over in de hoop dat het stil blijft.
De rol van de rechtspraak
Riemsma schrijft dat de rechter negen van de tien keer mee gaat in de argumenten van ANP en dat de rechter het standpunt van ANP herhaaldelijk heeft bevestigd. Ik zet daar twijfels bij. De Rechtspraak publiceert lang niet alle zaken en gedaagden melden dat ze geschikt hebben. Een gedaagde vertelde zelfs dat ze voorafgaand aan de zitting apart genomen was en dat de rechter haar instrueerde om te schikken: de rechter zou helpen op een zo laag mogelijk bedrag uit te komen. Ik heb de indruk dat rechters voor fototrollen ongunstige uitspraken proberen te voorkomen en aansturen op schikkingen.
De Rechtspraak publiceerde in 2026 vier uitspraken die ANP verloor:
1. Rosmalen vervalste bewijs van de Wayback (fotograaf niet bekend).
2. Rosmalen vergeet de eis in de dagvaarding (fotograaf Bart Maat).
3. Rosmalen onderbouwt het auteursrecht niet (fotograaf Robin Utrecht).
4. ANP is niet de rechthebbende (fotograaf Lex van Lieshout)
Bij alle vier de zaken is betwist dat ANP de rechthebbende is, iets wat partijen die in persoon procederen vaak verzuimen. En dan verlies je.
Desinfecterend zonnetje
Goed dat Van Keken en Riemsma in debat gaan over de werkwijze van ANP. Publiciteit is namelijk hard nodig. Zeker gezien het feit dat de bedragen die ANP claimt in verhouding tot andere fototrollen relatief laag zijn. In mijn ‘praktijk’ zie ik vooral de hogere en agressievere claims.
Help mee fototrollen in een desinfecterend zonnetje te zetten: deel je ervaring met een fototrol en neem deel aan het debat door te reageren op de stukken van Van Keken en Riemsma.
Mijn petitie is al meer dan 1.100 ondertekend! En ook kreeg ik steun uit onverwachte hoek: het nichtje van Coosje van Bruggen. Zij was de vrouw van Claes Oldenburg en samen ontwierpen zij de gele kegels.
Naar aanleiding van de recente informatieavond is in de media bevestigd dat de tijdelijke opvanglocatie bij de Waleweingaarde mogelijk niet alleen tijdelijk zal zijn. Volgens berichtgeving is het streven van de gemeente om deze locatie uiteindelijk te ontwikkelen tot een structurele opvangplek voor meerdere jaren.
Dit betekent dat een tijdelijke opvang kan uitgroeien tot een langdurige situatie.
Voor veel omwonenden en betrokkenen bevestigt dit de zorgen die eerder zijn uitgesproken over de toekomst van deze locatie.
Daarnaast is inmiddels een groot deel van de handtekeningen officieel overhandigd: 1603 handtekeningen zijn aangeboden als signaal vanuit de omgeving. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat meerdere lokale politieke partijen kritisch zijn op deze voorgestelde locatie en kijken naar mogelijke alternatieven.
De petitie blijft open staan tot de zomervakantie van volgend jaar, zodat iedereen die zich nog wil uitspreken dit alsnog kan doen. Elke handtekening telt en blijft een zichtbaar signaal richting de gemeente.