U, de petitionaris

Nieuwtjes

Wilt u advies over uw petitie? Vanaf €10

Met onze 11 jaar ervaring kunnen we zien of een petitie verspilde moeite is. Wilt u advies over uw petitie? Daarmee kunt u uzelf veel tijd besparen! Ook geven we suggesties over hoe u uw petitie kunt verbeteren. Natuurlijk kunt u ook altijd gratis een petitie starten! Ook kunt u gratis hulp vragen per e-mail, maar dat is langzamer.

We bellen u erover terug als u minstens €10 overmaakt aan Stichting Petities.nl en een voicemail op 020-7854412 inspreekt erover. Liefst ook met een e-mail naar webmaster@petities.nl met de petitie.

We bellen u vanaf nummer 020-7854412 op een door u gewenst tijdstip tussen 8:00 en 22:00, minstens een dag na uw verzoek. Soms eerder, als u geen voorkeur voor een tijdstip opgeeft. Verwacht een gesprek van ongeveer 15 minuten.

08-07-2016

Advies RSJ: wijziging selectie plaatsing en overplaatsing

      Aan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie   De heer mr. F.

+Lees meer...

Teeven   Postbus 20301   2500 EH Den Haag   aanbieding advies     8 februari 2013     Wijziging Regeling Selectie Plaatsing en Overplaatsing van Gedetineerden (RSPOG) i.v.m. de   regionale plaatsing van arrestanten   Geachte heer Teeven,   Op 27 november 2012 heeft de RSJ uw brief ontvangen met het verzoek te adviseren over   een conceptwijziging van de “Regeling Selectie Paatsing en Overplaatsing van Gedetineerden,   in verband met het samen plaatsen van arrestanten” (uw kenmerk: 5738951/12/DJI, d.d. 20   november 2012).   Voorgestelde wijziging   De voorgestelde wijziging betreft arrestanten met een strafrestant van maximaal acht weken   en grijpt in op twee elementen: 1) regionale plaatsing en 2) het regime waaronder bedoelde   arrestanten verblijven. Beide worden hieronder toegelicht.   Ten aanzien van regionale plaatsing: volgens het regionaliseringsbeginsel, één van de   uitgangspunten van het programma Modernisering Gevangeniswezen (MGW), worden   gedetineerden gedurende de laatste vier maanden van hun detentie geplaatst in een penitentiaire   inrichting (PI) in het arrondissement waar zij zich na detentie zullen vestigen. Het doel hiervan   is een betere aansluiting tot stand te brengen tussen de gedetineerde en de ketenpartners die   betrokken zijn bij diens re-integratie en nazorg. Daarmee wordt beoogd een goede overgang naar   de vrije samenleving te realiseren en recidive terug te dringen.   Volgens de toelichting bij de concept-regeling is het aanbod van arrestanten in de Randstad zodanig   omvangrijk dat in de randstedelijke inrichtingen onvoldoende capaciteit beschikbaar is om alle   langverblijvende gedetineerden gedurende de laatste vier maanden van hun detentie regionaal te   plaatsen. Daardoor komen de nazorg en de resocialisatie voor deze groep gedetineerden in het   gedrang, aldus de toelichting.   Om deze situatie te veranderen wordt voorgesteld een deel van de gedetineerdenpopulatie, te   weten arrestanten met een strafrestant van maximaal acht weken, uit te sluiten van regionale   plaatsing. Op die manier vermindert de druk op de randstedelijke inrichtingen waardoor er ruimte   komt voor de regionale plaatsing van langverblijvende gedetineerden tijdens de laatste vier   maanden van hun detentie, aldus de toelichting.   Ten aanzien van het regime: de bedoelde arrestanten worden onder de voorgestelde regeling   geplaatst in een ‘regime van beperkte gemeenschap’, in tegenstelling tot het ‘regime van algehele   gemeenschap’ dat tot op heden van toepassing is. Voor de betrokkenen zou deze wijziging   betekenen dat zij een beperkt activiteitenprogramma, geen gelegenheid tot arbeid en “beperktere”   re-integratieactiviteiten aangeboden krijgen.   Advies   Advisering in context   De Raad neemt bij dit advies een zekere reserve in acht. De voorgelegde wijziging is - hoe   belangrijk ook voor de betrokken arrestanten - op zichzelf relatief beperkt. Het voorstel vindt   echter plaats in de context van een heel palet aan substantiële wijzigingen in beleid en regelgeving.   Het betreft onder meer de herziening van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) in verband met   het programma Modernisering Gevangeniswezen (MGW), de invoering van het Dagprogramma   Beveiliging en Toezicht op maat (DBT) en de daaraan verbonden wijziging van de Regeling SPOG   en de Regeling Tijdelijk Verlaten van de Inrichting (RTVVI). Ook is kennelijk, blijkens de toelichting   bij het voorstel, een wijziging van het differentiatiestelsel in voorbereiding. In het voorstel wordt   gesproken van een differentiatiestelsel dat zes doelgroepen omvat. De Raad heeft al eerder   geconstateerd dat een dergelijke indeling in het programma MGW wordt gehanteerd maar wijst er   op dat deze indeling geen formele status heeft zolang in de Penitentiaire beginselenwet nog enkele   tientallen differentiaties worden onderscheiden.   Zonder de context van de substantiële (voorgenomen) wijzigingen erbij te kunnen betrekken, is het   voor de Raad buitengewoon lastig de voorgelegde wijzigingsvoorstellen af te wegen en op hun juiste   waarde te schatten.   Regionale plaatsing   Het voorstel om de bedoelde arrestanten uit te sluiten van regionale plaatsing wordt   beargumenteerd vanuit een capaciteitstekort. Het aantal arrestanten in de Randstad zou van   zodanige omvang zijn dat in de randstedelijke inrichtingen onvoldoende capaciteit beschikbaar is om   alle langverblijvende gedetineerden gedurende de laatste vier maanden van hun detentie regionaal   te plaatsen. Daardoor zouden de nazorg en de resocialisatie voor deze groep van gedetineerden in   het gedrang komen.   Naar het oordeel van de Raad lijkt dit punt merkwaardig aangezien uit capaciteitsoverzichten van   de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) blijkt dat het gevangeniswezen veel leegstand kent en er   ook capaciteit wordt gesloten. Uit navraag bij de DJI blijkt dat de leegstand grotendeels buiten   de Randstad is te vinden, en voor zover er leegstand in de Randstad is, dit HvB-capaciteit zou   betreffen. Niettemin is de Raad van oordeel dat het belang van de persoonsgerichte aanpak van   gedetineerden dermate groot is dat uiteindelijk een afweging moet plaatsvinden tussen enerzijds   een belangrijk uitgangspunt van die persoonsgerichte aanpak, te weten regionale plaatsing, en   anderzijds de bestemming van beschikbare capaciteit.   De Raad adviseert om het belang van de regionale plaatsing te laten prevaleren en de beschikbare   vrije HvB-capaciteit, na herbestemming, in te zetten voor de onderbrenging van arrestanten in de   regio van vestiging. Regionale plaatsing is immers een uitgangspunt van het programma MGW. Om   een bepaalde groep hiervan categorisch uit te sluiten, zoals voorgesteld in de concept-wijziging,   vindt de Raad principieel onjuist. Juist de groep van arrestanten is gebaat bij re-integratie in de   eigen regio (zie onder “re-integratie”, elders in deze brief).   Nog een argument om regionale plaatsing te handhaven, ook voor de bedoelde groep, vloeit voort   uit de afspraken over nazorg die het ministerie van Justitie heeft gemaakt met de Vereniging   Nederlandse Gemeenten. In het Samenwerkingmodel Nazorg is opgenomen dat gedetineerden   in het arrondissement van vestiging geplaatst worden, en wanneer dat niet mogelijk is in een   belendend arrondissement. Het ministerie (en uiteraard ook de Dienst Justitiële Inrichtingen) is aan   dit convenant gebonden.   Verder constateert de Raad dat het onder de bestaande regelgeving reeds mogelijk is gedetineerden   buiten het arrondissement van vestiging te plaatsen wanneer daar geen plaats is (art. 25, lid   8, RSPOG); deze mogelijkheid wordt in de huidige praktijk ook toegepast. Met de voorgestelde   wijziging wordt deze mogelijkheid voor de beoogde groep arrestanten echter juist ongedaan   gemaakt.   Regime   Onder de voorgestelde regeling worden de bedoelde arrestanten geplaatst in een ‘regime van   beperkte gemeenschap’. De Raad vraagt zich af hoe dit zich verhoudt tot het beginsel van minimale   beperkingen en het resocialisatiebeginsel, zoals neergelegd in de Penitentiaire beginselenwet (art. 2,   lid 2 en 4, Pbw).   Arbeid   De in het voorstel beoogde groep gedetineerden, arrestanten met een strafrestant van acht weken   of minder, wordt onder de voorgestelde regeling uitgesloten van arbeid. Dit is strijdig met de wet.   Het recht op arbeid is vastgelegd in de Penitentiaire beginselenwet (art. 47, lid 1, Pbw). Uiteraard   kan dit uitsluitend veranderd worden via een wijziging van de wet (en niet via een wijziging van de   Regeling SPOG).   Tevens acht de RSJ het argument op grond waarvan de bedoelde arrestanten worden uitgesloten   van arbeid onjuist. In de toelichting wordt gesteld dat arbeid in de inrichting aan productienormen   is gebonden; daarvoor zou continuïteit in de arbeidsbezetting een voorwaarde zijn en deze zou niet   bereikt kunnen worden vanwege de hoge doorloopsnelheid van deze arrestanten. Ook in huizen van   bewaring, waar gedetineerden vaak zeer kort verblijven, wordt arbeid verricht. Verder is de arbeid in   het gevangeniswezen van zodanige aard dat gedetineerden zich de benodigde vaardigheden veelal   in korte tijd eigen kunnen maken.   Bovendien acht de Raad het verrichten van arbeid in detentie een belangrijke en waardevolle   bezigheid omdat dit bijdraagt aan het ontwikkelen van een vast dagritme en een zeker gevoel voor   verantwoordelijkheid dat van belang is bij terugkeer in de samenleving.   Re-integratie   De regeling betekent een versobering van het regime voor de beoogde groep. In de toelichting   wordt aangegeven dat bedoelde arrestanten naar het oordeel van de Staatssecretaris baat   hebben bij re-integratie-activiteiten “zij het in beperktere mate”. Zij krijgen onder de voorgestelde   regeling naast bezoek en de wettelijk verplichte activiteiten, onderdelen van het programma MGW   aangeboden. Tevens worden zij in de gelegenheid gesteld “de Reflector” in te vullen (geeft inzicht in   de eigen delictgeschiedenis) en kunnen zij deelnemen aan modules van “Kiezen voor verandering”   (interventies die zijn gericht op bewustwording en gedragsverandering).   De Raad vindt het van groot belang dat ook voor deze groep ruimte is voor re-integratieactiviteiten,   mede met het oog op het beperken van recidive, en dat deze activiteiten zijn gericht op de   omstandigheden van de arrestanten in kwestie. Een deel van deze groep verkeert aan de ‘zelfkant’   van de maatschappij, denk aan daklozen en verslaafden. Doorlopend hebben enkele honderden   arrestanten te maken met schulden, hebben geen thuis, geen inkomen en geen legitimatiebewijs,   zo blijkt uit het WODC-onderzoek ‘Monitor Nazorg’.   1 Vooral deze mensen kunnen volgens de Raad baat hebben bij re-integratie die is gericht op verbetering van deze ‘leefgebieden’. Alhoewel   de Raad betreurt dat de bedoelde groep in het voorstel in “beperktere mate” voor re-integratie in   aanmerking komt, ondersteunt hij dat de nazorgactiviteiten op de vijf ‘leefgebieden’ wel worden   aangeboden. Daarbij tekent de Raad wel aan dat voor deze activiteiten nu juist de verbinding en   contacten met relevante partijen in de regio van vestiging van groot belang zijn.   Verder acht de Raad het van belang dat het “Beginsel van individualisering” in detentie wordt   nageleefd. Het beginsel luidt: “De overheid houdt rekening met de individuele belangen, noden en   omstandigheden van elke afzonderlijke ingeslotene” (zie de nota Goed bejegenen van de RSJ). Dit   sluit aan op een ander uitgangspunt van MGW, te weten de ‘persoonsgerichte aanpak’. Volgens die   aanpak krijgen gedetineerden een op de persoon afgestemd aanbod van gedragsinterventies en een   dagprogramma dat maximaal is ingericht op het bevorderen van een succesvolle terugkeer in de   maatschappij.       Lopende vonnissen   Een punt van meer praktische aard is dat in de conceptwijziging niet is aangegeven op welke manier   rekening wordt gehouden met lopende vonnissen. Soms wordt bij arrestanten pas tegen het einde   van een detentie duidelijk dat er nog lopende (boete)vonnissen zijn. Directe tenuitvoerlegging   hiervan heeft invloed op de termijn van acht weken. Arrestanten zouden hierdoor ten onrechte en/of   te lang in het voorgestelde beperkte regime kunnen verblijven en in een arrondissement dat niet het   arrondissement van vestiging is.   1 Op verzoek van de Raad zijn enkele extra berekeningen gemaakt op basis van gegevens uit de meest recente Monitor Nazorg. Bij aanvang van   de detentie heeft 74% van de kortgestraften met een strafrestant tot 1 maand te maken met schulden, 31% heeft geen huis¬vesting, 40%   heeft geen inkomen en 25% beschikt niet over een legitimatie¬bewijs; onder de gedetineerden met een strafrestant van 1 tot 2 maanden heeft   73% schulden, 30% geen huisvesting, 28% geen inkomen en 15% geen legitimatiebewijs; zie: Derde meting van de monitor nazorg ex-gedetineerden,   door S. Noordhuizen en G. Weijters, WODC-cahier 2012-13.   Conclusie   De Raad is niet overtuigd van de noodzaak van de voorgestelde wijzigingen. Vanwege de in deze   brief toegelichte formele, principiële en praktische redenen adviseert de Raad het voorstel in   heroverweging te nemen.   Hoogachtend,   namens de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming,   mr. L.A.J.M. de Wit, algemeen voorzitter  

http://www.rsj.nl/

Waterland en Zeevang verwachten een tekort op het EMU-saldo boven de norm!

Waterland verwacht een tekort op het EMU-saldo van €5.303.000,-, dat is €3.930.000,- boven de norm. Zeevang verwacht een tekort van €605.000,- op het EMU-saldoDat is €126.000,- boven de norm.........   Zie: http://facts.rtlnieuws.nl/409-41-miljard-tekort-emu-saldo-lokale-overheden.html?gemeente=140&share=tool  .

30 "Volendammers" scharen zich vierkant achter fusieverzoek van groene buurgemeente Zeevang

Volendammers scharen zich vierkant achter fusieverzoek van groene buurgemeente Zeevang 07 maart 2013 | categorie: Edam-Volendam, Zeevang | bron: NHD ?Je zou er als burgemeester van Zeevang bijna verlegen van worden. Met een overweldigende en hartverwarmende meerderheid stemden inwoners van Volendam gisteravond in met het fusieverzoek van de landelijke buurgemeente. Bepaald storm liep het gisteravond overigens niet in het popen cultuurhuis PX aan de Zeestraat in Volendam.

+Lees meer...

Want zo’n dertig belangstellenden uit het twintigduizend zielen tellende IJsselmeerdorp woonden de eerste informatiebijeenkomst over een mogelijk samengaan met Zeevang bij. Edam krijgt maandag in het vergadercentrum aan de Schepenmakersdijk, aanvang 19.30 uur, de gelegenheid zich uit te spreken. Om het draagvlak onder de eigen inwoners voor een fusie te peilen had de gemeente Edam-Volendam al eerder een telefonische enquête gehouden. Na de tweede informatiebijeenkomst in Edam wordt nogmaals een dergelijk onderzoek gehouden.   Welgeteld dertig (30) personen, al dan niet politiek gebonden en gestuurd, hebben meegestemd. Het zou ons niet verbazen als daarvan een groot deel afkomstig was uit Edam...... Niet echt een ware afspiegeling van 20.000 Volendammers........

Recyclebare vloerbedekking (huh??) in Kerndepartement VenJ

Mega-verhuizing van ambtenaren 10-12-2012  |  14:50 Share on facebookShare on twitterShare on hyvesShare on emailMore Sharing Services2   DEN HAAG - De ministeries van Binnenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie staan aan de vooravond van een megaoperatie. 5000 ambtenaren gaan de komende maanden verhuizen naar een nieuwe werkplek. Zij worden ondergebracht in twee nieuwe, 140 meter hoge, torens op een steenworp afstand van de twee bestaande panden in het centrum van Den Haag.

+Lees meer...

De nieuwbouw is op 8 december officieel opgeleverd. Dat is twee maanden eerder dan was afgesproken. De bouw kostte in totaal 330,5 miljoen euro. De ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gaan vanaf 17 december 2012 in stappen over, die van het ministerie van Veiligheid en Justitie vanaf februari 2013. De verhuizingen lopen door tot midden 2013. 4000 werkplekkenIn het nieuwe gebouw, dat 39 verdiepingen telt, zijn 4000 flexibele werkplekken. Op dit moment zijn de ministeries van VenJ en BZK versnipperd gehuisvest in een groot aantal merendeels verouderde panden, verspreid over de binnenstad van Den Haag. In het nieuwe pand worden de werkplekken voor de ambtenaren efficiënter benut, aldus het Rijk. In de panden worden behalve de kerndepartementen BZK en VenJ, ook het agentschap Basisadministratie Registratie Persoonsgegevens, de Dienst Justitiële Inrichtingen, de Raad voor de Kinderbescherming en de dienst Justis gehuisvest. Het nieuwbouwproject is duurzaam en energiezuinig. Daardoor wordt  50 procent minder energie gebruikt dan in het huidige hoofdgebouw van beide ministeries. Ook is materiaal in het gebouw duurzaam. Zo is de onderlaag van de vloerbedekking gemaakt uit gerecycled materiaal en is de vloerbedekking zelf ook recyclebaar. De gemeente Den Haag wordt eigenaar van de panden waarin de ministeries op dit moment zijn gehuisvest. Wat daarmee gaat gebeuren is nog niet bekend.

http://www.omroepwest.nl/nieuws/10-12-2012/mega-verhuizing-van-ambtenaren

Criminaliteit en veiligheid; standpunt PvdA

Criminaliteit-en-veiligheid De buurt is van de bewoners. Iedereen heeft recht op een prettige, veilige wijk, ongeacht de buurt waar je woont.

+Lees meer...

Of het nu gaat om vandalisme, fraude en misbruik met uitkeringen of onbeschoft gedrag tegen ambulancepersoneel: asociaal gedrag wordt bestraft. woordvoerder Ahmed Marcouch Tweede Kamerlid Veiligheid en Politie Straffen en detentieHet strafrechttraject moet veel sneller doorlopen worden en de straffen moeten effectief zijn. In het regeerakkoord zijn onder andere afspraken gemaakt over verkorting van doorlooptijden van strafzaken. Straffen moeten effectief zijn. De straf moet er toe leiden dat de dader voelt dat hij iets verkeerds heeft gedaan. Daarom is in het regeerakkoord afgesproken dat het openbaar ministerie voor ernstige gevallen van recidive minimale strafeisen gaat stellen. Ook is bepaald dat bij straffen van meer dan twee jaar de veroordeelde in de cel moet blijven, ook al gaat hij in hoger beroep. Bij een delict met slachtoffers geldt dit bij straffen van meer dan een jaar. Gevangenen moeten zelf gaan meebetalen aan de kosten van hun detentie. Straffen moeten ook effectief zijn in de zin van minder recidive en rechtvaardiger voor slachtoffers en de bescherming van de samenleving. Aan een straf moeten daarom op maat gemaakte voorwaarden worden verbonden. De ex-crimineel krijgt de kans om een nieuw leven op te bouwen maar hij moet weten dat bij een volgende misstap er weinig tot niets voor nodig is om weer in de cel te belanden. Wat ons betreft: uit de bak, is aan de bak! Afpakken van crimineel vermogen: In het regeerakkoord is afgesproken dat we witwassen strenger gaan straffen en criminele vermogens beter gaan afromen. Het boeteplafond bij de bestraffing van rechtspersonen (bedrijven) wordt opgeheven. Betere hulp aan slachtoffersHet slachtoffer moet zijn schade vergoed krijgen, maar ook zijn ervaring of mening voor de rechter te kunnen uiten. Een strafzaak moet dader en slachtoffer recht doen. In het regeerakkoord is afgesproken dat slachtoffers meer spreekrecht in het strafproces krijgen. Ook komt er één loket voor slachtofferhulp. De reikwijdte van het schadefonds geweldsmisdrijven uitgebreid met onder meer dood door schuld bij ernstige verkeersovertredingen.  Alcohol en uitgaansgeweldEr moet veel sneller worden beboet voor openbare dronkenschap. Mensen die zich bij herhaling schuldig hebben gemaakt aan openbaar dronkenschap in het uitgaansleven moeten voor langere tijd een gebiedsverbod krijgen. De kosten van vernielingen moeten volledig worden verhaald op de daders. Winkeliers of horeca die alcohol schenken onder de leeftijdsgrens of doorschenken bij dronkenschap worden fors beboet. De PvdA wil de leeftijdsgrens verhogen naar 18 onder gelijktijdige verbetering van de handhaving en preventie. Dit staat ook in het regeerakkoord. Daarnaast gaat er meer gedaan worden aan voorlichting en wordt de wet beter gehandhaafd.

http://www.pvda.nl/standpunten/vrijheid+en+veiligheid/Criminaliteit-en-veiligheid#

Brief van minister en staatssecretaris waarom nog 13000 detentieplichtigen rondlopen

http://www.rijksbegroting.nl/2013/kamerstukken,2013/2/27/kst179063.html.

Rijksbegroting DJI

Veel cijfers, je moet er van houden maar veel info te vinden op:   http://www.rijksbegroting.nl/2013/voorbereiding/begroting,kst173857_17.html.

Oud maar weer actueel / MORGEN MOET HET BETER HET GEVANGENISPERSONEEL AAN HET WOORD

MORGEN MOET HET BETERHET GEVANGENISPERSONEEL AAN HET WOORDWie weet beter welke veranderingen het gevangeniswezen ten goede komen, de politiek of het personeel? Wat de SP betreft moet de stem van het personeel meer worden gehoord in het debat over de gevangenissen. Zij weten immers het beste wat er beter kan, en vooral, wat er niet moet worden verslechterd.Het gevangenispersoneel is in een enquête gevraagd naar de werkdruk, de bezuinigingen, veiligheid, meerpersoonscelgebruik en resocialisatie.

+Lees meer...

De resultaten zijn gerust schokkend te noemen. Bijna driekwart van het gevangenispersoneel stelt dat de samenleving onveiliger is geworden door het beleid van de afgelopen jaren, waaronder de bezuinigingen op het gevangeniswezen. Van het personeel zegt 93 procent dat er niet meer bezuinigd kan worden.ONDERZOEKHET GEVANGENISPERSONEELAAN HET WOORD In de serie ‘Aan het woord’ wordt mensen op de werkvloer gevraagd naar hun werkomstandigheden. In deze serie verschenen onder andere ‘de leraar’, ‘de zorg’, ‘de jeugdzorg’, ‘het gevangenispersoneel’, ‘de politie’ en ‘de schipper’.Krista van VelzenMichiel van Nispenaugustus 2009HET GEVANGENISPERSONEELAAN HET WOORD4 HET GEVANGENISPERSONEEL 5INHOuDSOPGAVEVOORWOORD 7SAmENVATTING 9INLEIDING 151. OPzET EN VERANTWOORDING 172. PERSONEEL 253. VEILIGHEID 394. BEzuINIGINGEN 455. mEERPERSOONScELGEBRuIk 516 RESOcIALISATIE 597 cONcLuSIES 678. AANBEVELINGEN 75BIjLAGE I. AfkORTINGEN 77BIjLAGE II. OPROEP OP WWW.mORGENmOETHETBETER.NL Om DE ENquêTE IN TE VuLLEN 79BIjLAGE III. DE ENquêTERESuLTATEN IN TABELLEN 85INHOuDSOPGAVE6 HET GEVANGENISPERSONEEL VOORWOORD 7VOORWOORDBij elk werkbezoek in de gevangenis hoor ik hetzelfde: “Het kan zo niet langer. De werk­druk is te hoog. We hebben hier steeds minder en veel te weinig mensen op veel te veel gedetineerden. Ik word gereduceerd tot sleuteldraaier. Weten ze in Den Haag wel hoe het er in de praktijk aan toe gaat?”Bezuiniging volgt op bezuiniging. Het gevangeniswezen wordt overspoeld met veran­deringen en reorganisaties. Personeelsleden die bij de SP aankloppen om verslag te doen vanaf de werkvloer van de vele gevangenissen in Nederland, geven een duidelijk signaal: het rommelt in de gevangenissen en het is hoog tijd dat de klachten van het personeel serieus genomen worden. Er wordt veel over gevangenissen en gevangenis­personeel gedebatteerd, maar te weinig mét het personeel.Het is een spannende zomer voor veel personeelsleden. In de komende tijd moeten er 1200 fte geschrapt worden. Enkele gevangenissen worden gesloten, personeelsleden zijn onzeker over hun toekomst. Een goed moment om de stem van het personeel te laten klinken! En dat is precies de bedoeling van deze enquête. Juist deze mensen weten wat er ten goede veranderd zou moeten worden en wat juist behouden moet blijven. Juist deze mensen weten wat het betekent om telkens weer te moeten bezuinigen. Juist de stem van deze mensen moet luid en duidelijk doorklinken in politiek Den Haag.Mijn dank gaat uit naar de vele gevangenismedewerkers die de enquête ingevuld hebben. Maar ook naar de leden van de werkgroep Morgen Beter, die kritisch hebben meegekeken bij het opstellen van deze enquête. De gevangenismedewerkers, reclas­seringswerkers, vrijwilligers en ex­gedetineerden die in deze werkgroep actief zijn, geven ons al vijf jaar feedback vanuit de praktijk: ze doen suggesties voor verbetering en opperen mogelijkheden om samen het verschil tussen het papieren beleid en defeitelijke praktijk te onderzoeken. Zonder hen zou deze enquête niet mogelijk zijn geweest.Dit rapport zal worden aangeboden aan staatssecretaris van Justitie Albayrak, alsmede aan de overige politieke partijen. Dit rapport zal tevens worden gepubliceerd 8 HET GEVANGENISPERSONEEL 9SAmENVATTINGTijdens dit onderzoek onder het gevangenispersoneel werd bekend dat acht gevange­nissen worden gesloten en dat er 1200 fte aan gevangenispersoneel wordt afgestoten. Het gevangeniswezen in Nederland staat dankzij het ‘Masterplan Gevangeniswezen’ van de regering momenteel volop in de schijnwerpers. Dit onderzoek, waaraan meer dan 500 personeelsleden mee deden, is dan ook een goede barometer om dit Master­plan goed te kunnen beoordelen. De mening van het personeel telt. Bijna driekwart van het gevangenispersoneel stelt dat de samenleving onveiliger is geworden door het beleid van de afgelopen jaren, waaronder de bezuinigingen op het gevangeniswezen. Van het personeel zegt 93 procent dat er niet meer bezuinigd kan worden. De grens is echt bereikt. De voortdurende bezuinigingen zorgen voor een toenemende werkdruk en een verslechterde veiligheidssituatie.De werkdruk van het gevangenispersoneel is de laatste jaren toegenomen, zegt 84 procent. Volgens 89 procent van de respondenten is er steeds minder personeel op hetzelfde of zelfs op een groter aantal gedetineerden, zodat er dus meer werk verzet moet worden door minder mensen. Er is steeds minder tijd voor persoonlijk contact met gedetineerden. Dat is niet alleen slecht voor de gedetineerden en voor het personeel, maar uiteindelijk ook niet bevorderlijk voor de veiligheid in de samenleving. Een van de doelstellingen van een verblijf in de gevangenis is immers het voorbereiden op de terugkeer in de samenleving, en dat staat nu ernstig onder druk. Een meerderheid van 68 procent van het personeel voelt zich gereduceerd tot ‘sleuteldraaier’.Ook de veiligheid op de werkvloer staat onder druk. Agressie en geweld van gedeti­neerden naar personeel is de laatste jaren erger geworden. Meer dan 60 procent kan dat bevestigen. Dat er steeds minder personeel op de werkvloer staat, zorgt voor meer onveiligheid. Meer camera’s en hekken lossen dat niet op. Daarnaast lijkt de problema­tiek van de gedetineerden steeds complexer te worden, bijvoorbeeld door hardnekkige verslaving in combinatie met een psychische stoornis.Gevangenispersoneel ziet het als taak er aan bij te dragen dat gedetineerden beter de gevangenissen uitkomen en goed terugkeren in de samenleving, maar kan deze Krista van VelzenDen Haag, augustus 2009SAmENVATTINGop www.morgenmoethetbeter.nl. De aanbevelingen die uit deze enquête naar voren komen moeten serieus genomen worden – dat verdienen de hardwerkende en loyale werknemers van de gevangenissen die onze samenleving veiliger maken. Een betere bajes is mogelijk!10 HET GEVANGENISPERSONEEL 11taak steeds minder goed uitvoeren. Slechts een kwart vindt dat men hiertoe voldoende mogelijkheden heeft. Het plezier in het werk neemt af, bevestigt 64 procent. Inhoudelijk wordt het werk minder uitdagend en de kwaliteit van het werk staat onder druk. Een van de bezuinigingsmaatregelen die dit kabinet heeft doorgevoerd is het uitbreiden van meerpersoonscelgebruik. Daardoor zou minder personeel nodig zijn voor hetzelfde of zelfs voor een groter aantal gedetineerden. Hierdoor stijgt volgens 85 procent van de respondenten de werkdruk voor het personeel. Daarnaast neemt door meerpersoons­celgebruik de onveiligheid in de inrichtingen toe, zo bevestigt 65 procent. Niet alleen voor de gedetineerden zelf (bijvoorbeeld door vechtpartijen op meermanscellen gedu­rende de onderbezette nachtdienst), maar ook voor het personeel. De regel dat een meerpersoonscel door meer dan één persoon moet worden geopend kan in de praktijk niet worden nageleefd wegens een tekort aan personeel. Een meerderheid van 87 procent van het personeel vindt dat iedere gedetineerde weer een eigen cel moet krijgen.Tot slot is 55 procent van het personeel van mening dat er onvoldoende werk wordt gemaakt van resocialisatie en een succesvolle terugkeer in de maatschappij van de gedetineerden na vrijlating. Intensievere begeleiding van de gedetineerden, zowel binnen de inrichting als na vrijlating in de gemeenten, kan helpen voorkomen dat mensen weer de fout in gaan. Daar is de samenleving als geheel bij gebaat.Op basis van de enquête­resultaten komt de Tweede Kamerfractie van de SP tot de volgende conclusies en aanbevelingen ter verbetering van het gevangeniswezen:STOP DE BEzuINIGINGENDe grens van wat er in het gevangeniswezen bezuinigd kan worden is al bereikt. De samenleving wordt onveiliger door verdergaande bezuinigingen. Er moet in de gevangenissen juist meer gebeuren aan onderwijs, vakopleidingen, verslavings­behandeling en gedragstrainingen om er voor te zorgen dat mensen op verantwoorde wijze de gevangenis uitkomen. Er moeten geen beperkt beveiligde (BBI’s) en zeer beperkt beveiligde inrichtingen (ZBBI’s) worden gesloten.mEER PERSONEEL, NIET mINDERDe werkdruk is toegenomen, er zijn steeds minder penitentiair inrichtingswerkers (PIW’ers) op een groep gedetineerden. Geef de PIW’ers hun functie terug, zodat er weer tijd is voor noodzakelijk persoonlijk contact en voor begeleiding. Het huidige cellenoverschot biedt grote kansen. Er moet geen personeel ontslagen worden: deze goed opgeleide mensen zijn nodig om de werkdruk te verlichten. Daarnaast zal deveiligheidssituatie in de gevangenissen verbeteren door het personeel weer op sterkte te brengen. Er dienen meer behandelaars en psychologen te worden aangesteldmEERPERSOONScELGEBRuIk OP BASIS VAN VRIjWILLIGHEIDOnder druk van het huidige cellenoverschot zullen er minder meerpersoonscellen door meerdere gedetineerden gebruikt worden, maar dit gaat slechts om een deel van de meerpersoonscellen en om een tijdelijke maatregel. Meerpersoonscelgebruik is alleen acceptabel als noodoplossing in tijden van cellentekort. In tijden van cellenoverschot is meerpersoonscelgebruik niet nodig, gedetineerden moeten weer een eigen cel krijgen. Alleen op vrijwillige basis mogen mensen op een meerpersoonscel geplaatst worden. Bij meerpersoonscelgebruik hoort ook meer personeel op de werkvloer.mEER AANDAcHT VOOR RESOcIALISATIEHet verblijf in de gevangenis moet zich meer dan nu het geval is richten op de terug­keer in de samenleving. Er moeten meer vakopleidingen in de inrichtingen aangeboden worden, er moet meer aan verslavingsbehandeling gedaan worden, en er moet beter geïnventariseerd worden wat de te verwachten problemen zijn bij terugkeer in desamenleving. De gemeenten dienen zich hier nadrukkelijker mee te bemoeien.SAmENVATTING13Foto Arie Kievit14 HET GEVANGENISPERSONEEL 15INLEIDINGHet gevangeniswezen in Nederland is de laatste jaren bepaald geen rustig beleids­terrein. Gevangenissen genieten veel belangstelling van de maatschappij en de politiek. Iemand die over de schreef gaat moet worden gestraft en een van de mogelijke straffen is gevangenisstraf. Maar de manier waarop die gevangenisstraf ten uitvoer wordt gelegd is (terecht) een voortdurend onderwerp van discussie. Het gevangenispersoneel, dus de mensen die in de bajesen het werk doen, moet op verjaardagsfeesten steevast uitleg­gen dat een gevangenis ‘heus geen hotel’ is, maar dat gedetineerden wel mensen zijn die je menswaardig dient behandelen.In 2005 vestigde de SP met het zwartboek ‘Morgen moet het beter’ de aandacht op de verslechteringen in de gevangenissen.1 Door jarenlange bezuinigingsoperaties werd er beknibbeld op personeel, het dagprogramma werd uitgekleed, het meerpersoons­celgebruik werd ingevoerd, en niet alle gedetineerden kwamen meer in aanmerking voor resocialisatieprogramma’s. De werkgroep Morgen Beter, waarvan dit zwartboek de eerste publicatie was, is bij elkaar gebleven, en is een belangrijke bron van informa­tie gebleven voor de Tweede Kamerfractie van de SP. Gevangenispersoneel, reclas­seringswerkers, vrijwilligers en ex­gedetineerden zijn in deze werkgroep vertegenwoor­digd. Na een rapport over nazorg aan ex­gedetineerden (2007) en een rapport over de reclassering (2008) is er nu weer alle aanleiding onderzoek te doen naar de situatie in de gevangenissen.Vier jaar na het tot stand komen van het zwartboek over het gevangeniswezen zijn veel van de aangerichte verslechteringen niet teruggedraaid. De bezuinigingen gaan maar door, en de aangekondigde verbeteringen van het programma ‘Modernisering Gevangeniswezen’ zijn binnen enkele maanden al weer ingehaald door het ‘Masterplan Gevangeniswezen 2009­2014’, waarin wordt aangekondigd dat als gevolg van nieuwe bezuinigingen acht gevangenissen moeten sluiten en 1200 man personeel moet vertrekken.1 www.sp.nl/morgenbeter/zwartboek morgenbeter.pdfINLEIDING16 HET GEVANGENISPERSONEEL 17Het gevangenispersoneel wordt geconfronteerd met verandering op verandering en een zoveelste bezuinigingsronde. Maar wordt het personeel zelf eigenlijk wel wat gevraagd? Omdat er vooral óver hen wordt gedebatteerd en weinig mét hen, is het tijd dat het gevangenispersoneel eindelijk een stem krijgt in Den Haag. Juist het personeel weet als geen ander welke veranderingen het gevangeniswezen ten goede komen, en wat er juist niet verder moet worden verslechterd. In een voor het gevangeniswezen roerige tijd is het belangrijk naar de mensen te luisteren die dagelijks in de gevangenissen werken. Daarom is door de SP een enquête uitgezet onder het gevangenispersoneel in Neder­land. Deze enquête had als doel de meningen te peilen op enkele gebieden, waaronder meerpersoonscelgebruik, veiligheid en resocialisatie. In dit rapport zijn de enquêteresultaten gepubliceerd. In het eerste hoofdstuk wordt de opzet van het onderzoek verantwoord. Vervolgens worden de enquêteresultaten uiteengezet en geanalyseerd in hoofdstukken over personeel (hoofdstuk 2), veiligheid (hoofdstuk 3), bezuinigingen (hoofdstuk 4), meerpersoonscelgebruik (hoofdstuk 5), en resocialisatie (hoofdstuk 6). Tot slot worden er conclusies getrokken en formuleert de SP aanbevelingen voor ‘Een betere bajes’ in Nederland (hoofdstukken 7 en 8). Ook is er als bijlage een verklarende lijst met de gebruikte afkortingen opgenomen. In de overige bijlages zijn de volledige enquêteresultaten in tabellen opgenomen, alsook de oproep die gedaan is op www.morgenmoethetbeter.nl om de enquête in te vullen.OPzET EN VERANTWOORDING1. OPzET EN VERANTWOORDINGOPzET VAN DE ENquêTEDe enquêtevragen zijn in eerste instantie opgesteld door de Tweede Kamerfractie in samenwerking met het Wetenschappelijk Bureau van de SP. Er is informatie ingewon­nen bij Penitentiair Inrichtingswerkers (PIW’ers) of de vragen juist zijn geformuleerd en of de termen correct zijn. Daarnaast is de enquête ter toetsing aan enkele ‘leken’ voor­gelegd met de vraag te beoordelen of de vragen juist zijn gesteld en niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Dit heeft geresulteerd in een vragenlijst met 42 vragen, het merendeel meerkeuze, met enkele open vragen. Naast de mogelijkheid hier en daar een toelichting te geven op het meerkeuze­antwoord, is ook de mogelijkheid geboden nog iets toe te voegen aan wat niet aan de orde is gekomen in de enquête. De vragenlijst was van 1 mei tot 1 juli 2009 in te vullen op internet, via de website www.morgenmoethetbeter.nl (zie Bijlage I). Op deze website zijn mensen geattendeerd via de ‘sneeuwbalmethode’: het verzoek een e­mail door te sturen aan mensen die werken in de gevangenissen. Halverwege deze termijn zijn alle mensen die tot dat moment de enquête hadden ingevuld en hun e­mailadres hadden achtergelaten, gevraagd al hun collega’s op te roepen de enquête ook in te vullen. Daarnaast zijn er brieven gestuurd aan alle Penitentiaire Inrichtingen in Nederland, gericht aan de Ondernemingsraad of de Onderdeelcommissie van de Ondernemings­raad. In totaal gaat het hier om 69 adressen (voor de locaties van inrichtingen, zie http://dji.nl/Organisatie/Locaties/Penitentiaire­inrichtingen/). Aan hen is het verzoek gedaan het personeel in de betreffende inrichtingen te wijzen op de enquête, bijvoor­beeld door de bijgevoegde posters en flyers met de oproep de enquête in te vullen zichtbaar voor het personeel op te hangen. Ook zijn bij deze 69 brieven aan de Ondernemingsraden enquêteformulieren bijgevoegd, om de mogelijkheid te geven de enquête ook handmatig in te vullen. Dit om de enquête zo laagdrempelig mogelijk te houden.18 HET GEVANGENISPERSONEEL OPzET EN VERANTWOORDING 19De respondenten zijn ook behoorlijk verspreid over het gehele land. De vraag in welke regio iemand werkt moest ‘verplicht’ worden ingevuld; de vraag waarbij de inrichting kon worden genoemd was facultatief. Omdat niet iedereen zijn/haar inrichting heeft genoemd, komen de inrichtingen in dezelfde regio bij elkaar opgeteld niet overeen met het aantal respondenten dat aangeeft in die regio te werken. Overigens moet hierbij ook worden opgemerkt dat niet iedereen dit onderdeel op correcte wijze heeft ingevuld, omdat niet steeds de juiste regio is aangevinkt bij de inrichting waar men werkt. Blijk­baar is de indeling in regio’s niet goed bekend op de werkvloer. Aan het aantal maal dat een bepaalde inrichting is genoemd kan dan ook meer waarde worden gehecht dan aan het aantal maal dat een regio is aangevinkt (N=568). RESPONSZoals bij iedere enquête zijn er mensen die de enquête niet geheel afronden; voor sommigen is 42 vragen te lang. Er is niet voor gekozen om de mening van deze mensen in het geheel niet mee te nemen, omdat er vanuit kan worden gegaan dat de antwoorden die wel zijn ingevuld wel degelijk meningen weergeven die tellen. Alle gegeven antwoorden waren namelijk serieus van karakter. 568 mensen zijn daadwerkelijk gestart met de enquête. Een aantal van hen heeft alleen de algemene vragen ingevuld, 523 mensen zijn ook aan de inhoudelijke vragen begon­nen en ongeveer 435 mensen hebben de enquête helemaal afgemaakt. Bij de vragen is daarom steeds het aantal mensen gezet dat een bepaalde vraag heeft beantwoord (N=…). Alle enquêtevragen en bijbehorende tabellen zijn in bijlage III weergegeven.Er zijn ruim 500 respondenten. Het aantal mensen dat de moeite heeft genomen de enquête in te vullen is dusdanig dat er veel waarde gehecht kan worden aan de ant­woorden. De antwoorden die door de respondenten zijn gegeven op belangrijke onder­delen zijn zeer eenduidig. Sommige antwoordopties scoren zelfs boven de 90 procent, zoals later zal blijken. Hier komen belangrijke signalen naar voren. Een analyse van de antwoorden leert juist dat de mensen die de enquête hebben ingevuld, dit op een serieuze manier hebben gedaan. Dit blijkt uit het grote aantal toelichtingen dat is gegeven wanneer die mogelijkheid aanwezig was; deze toelichtingen zijn zodanig inhoudelijk dat daar een grote betrokkenheid uit spreekt om zaken te verbeteren.RESPONDENTENOm een beeld te krijgen van de respondenten zijn eerst algemene vragen gesteld. Deze cijfers zijn vergeleken met de cijfers die DJI geeft in het Jaarbericht 2008. 75 procent van de respondenten is man; de echte verhouding is dat 68 procent van het gevange­nispersoneel man is en 32 procent vrouw. Ook de leeftijdsopbouw van de responden­ten komt aardig in de buurt van de reële situatie bij DJI: er zijn relatief minder jongere werknemers die de enquête hebben ingevuld en wat meer mensen die tussen de 45 en 54 jaar zijn. Leeftijd (N=568) Enquête Werkelijk gevangenispersoneel volgens DJIJonger dan 35 jaar 15% 25%35-44 jaar 34% 33%45-54 jaar 39% 31%55 jaar en ouder 12% 11%De inrichtingen Aantal respondentenRegio Noord 197PI Noord 20PI Ter Apel 22PI Veenhuizen 79Regio Midden-Oost 103PI Achterhoek 41PI Arnhem 5PI Flevoland 46PI Overijssel 20PI Utrecht 1Regio Zuid 164PI Breda 8PI Noord-Brabant Noord 3PI Tilburg 52PI Limburg-Zuid 23PI Vught 27PI Zuid-Oost 14PI Zuid-West 10Regio West 104PI Amsterdam 18PI Haaglanden 25PI Midden Holland 12PI Noord-Holland Noord 41 Verreweg de meeste respondenten zijn al lang in dienst bij DJI. Bijna twee derde is al langer dan 10 jaar in dienst, nog eens 26 procent is tussen de 5 en 10 jaar in dienst. Het voordeel hiervan is dat dit mensen zijn met de nodige ervaring, die weten waarover ze spreken, en ook de veranderingen in het gevangeniswezen van de afgelopen jaren hebben meegemaakt. 20 HET GEVANGENISPERSONEEL 21Alle regio’s zijn dus goed vertegenwoordigd. De meeste ingevulde enquêtes kwamen terug uit Veenhuizen (79) en Tilburg (52). Dit kan er mee te maken hebben dat beide inrichtingen met veranderingen te maken krijgen door het in mei gepubliceerde Master­plan Gevangeniswezen 2009­2014, waardoor het personeel de behoefte kan hebben gekregen hun stem te laten horen.Tot slot van dit onderdeel zijn nog vragen gesteld over de afdeling waar men werkt. Op de vraag of men op een afdeling met gedetineerde mannen of vrouwen werkt, antwoordt 84 procent met mannen te werken, 3 procent met vrouwen, en 4 procent met beiden. De meeste respondenten werken voornamelijk in een Huis van Bewaring (37 procent) of een Gevangenis (28 procent). Daarnaast werkt nog eens 10 procent in een (Z)BBI (Zeer Beperkt Beveiligde Inrichting). Maar liefst een kwart (142 respondenten) geeft op deze vraag ‘anders’ dan de genoemde instellingen aan. Uit nadere bestudering van deze (open) antwoorden blijken er 99 wel degelijk in een (of meerdere) van deze inrichtingen te werken. Ook de overige 43 respondenten die ‘anders’ hebben ingevuld moeten niet worden uitgesloten van de enquête. Weliswaar zijn er enkele respondenten voor wie deze enquête niet direct was bedoeld (een enkele keer geeft iemand aan in een Justi­tiële Jeugdinrichting te werken bijvoorbeeld), maar het merendeel van deze overige 43 bestaat uit mensen die ‘beveiliging’ of ‘ondersteunende diensten’ opgeven als functie, of het gaat om mensen die een administratieve functie hebben. Kortom, vrijwel alle respondenten hebben vrij direct met het dagelijks werk in de inrichting te maken, zodat er in ieder geval van mag worden uitgegaan dat zij een goed beeld hebben van wat er speelt, wat er wel en niet goed gaat en wat er beter zou moeten. Ook uit de ant­woorden van bijvoorbeeld de mensen met een administratieve functie blijkt betrokken­heid, en waar nodig hebben deze mensen de optie ‘Niet van toepassing’ gekozen.Alle inrichtingen zijn vertegenwoordigd, de verdeling van mannen en vrouwen, en de leeftijdsopbouw komen redelijk overeen met de daadwerkelijke situatie. Ook komt er een groot scala aan diverse afdelingen op de gevangenissen voorbij bij het bekijken van de gegeven antwoorden. De gegeven antwoorden laten dus een stevig geluid vanaf de verschillende werkvloeren horen, een geluid dat niet genegeerd mag worden!OPzET EN VERANTWOORDING23Foto Emile Luider24 HET GEVANGENISPERSONEEL 252. PERSONEELHet gevangenispersoneel vindt het werk over het algemeen de moeite waard, en vervult het werk met idealen. Het plezier in het werk neemt echter af. De functie is veranderd, het persoonlijk contact met de gedetineerde wordt steeds minder en de werkdruk neemt toe. In dit hoofdstuk geven we een analyse van de antwoorden op de vragen 8 tot en met 22.HET WERk BINNEN DE PIOp de vraag of men over het algemeen het werk als de moeite waard ervaart, antwoordt een behoorlijk hoog percentage van 81 procent het daar ‘mee eens’ of ‘zeer mee eens’ te zijn; slechts 6 procent is het daarmee niet eens. De vraag of men zich gesteund voelt door de directe leidinggevenden van de afdeling wordt minder eenduidig beant­woordt: de uitersten ‘zeer mee eens’ en ‘zeer mee oneens’ scoren laag; bijna een kwart antwoordt ‘neutraal’; 20 procent voelt zich niet gesteund; maar het grootste deel van de respondenten (36 procent) geeft aan zich wel gesteund te voelen door de leiding­gevende. Dat het gevangenispersoneel veel verantwoordelijkheidsgevoel en plichtsbesef heeft, komt duidelijk naar voren bij de beantwoording van de volgende stelling. Ik zie het als mijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uitgaat dan dat hij/zij er in komt. (N=459)Ik zie het als mijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uitgaat dan dat hij/zij er in komt. (N=459)Zeer mee eens 30%Mee eens 47%Neutraal 16%Mee oneens 3%Zeer mee oneens 1%N.v.t. / geen mening 3%PERSONEEL26 HET GEVANGENISPERSONEEL 27Van oudsher is een van de doelstellingen van gevangenisstraf, naast vergelding, ook het voorkomen dat iemand nog eens de fout in gaat. Dat raakt nog wel eens op de achter­grond in discussies met mensen die het vergeldingselement vooropstellen. Wanneer iemand vast zit, heb je de kans iets met de betreffende persoon te doen, en alles op alles te zetten om te voorkomen dat deze persoon ooit weer de fout in gaat. Het is dan ook mooi dat 77 procent van het gevangenispersoneel het als zijn/haar taak ziet er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uit gaat dan dat hij/zij er in komt, en dat slechts 4 procent het hier niet mee eens is. Daarbij moet worden bedacht dat het zeker niet de gemakkelijkste doelgroep is waar het om gaat, en dat het gevangenisper­soneel de gedetineerden slechts binnen de muren van de inrichting kan begeleiden. De gedetineerden zijn soms maar een hele korte periode in de inrichting; buiten gaat het vaak al snel weer fout. Ondanks dit alles vindt bijna 8 van de 10 respondenten het de taak van het gevangenispersoneel een positieve bijdrage aan het leven van de gedeti­neerde te leveren. Slechts een kwart van de respondenten vindt dat ze voldoende mogelijkheden krijgt om hun taak in de gevangenis goed uit te oefenen.Hoewel hier de antwoorden duidelijk uiteenlopen, is de meerderheid het niet eens met deze stelling. In ieder geval kan driekwart de stelling niet volmondig met ‘Ja’ onder­schrijven. Uit de toelichtingen komt een aantal duidelijke knelpunten naar voren. Veel gevangenispersoneel vindt het vervelend dat er nauwelijks meer tijd is voor persoonlijk contact – contact dat nodig is om gedetineerden te begeleiden richting een leven zonder recidive en om situaties te kunnen inschatten en veiligheidsrisico’s te kunnen signale­ren. Daar is amper meer tijd voor. De oorzaken die genoemd worden zijn het beperkte dagprogramma, waardoor alle activiteiten in korte tijd moeten gebeuren. Ook worden de bezuinigingen genoemd als stoorzender, alsook het personeelstekort, en de toege­nomen bureaucratie. De indruk bestaat dat de ‘papieren rompslomp’ (verplichte admini­stratieve handelingen) toeneemt, terwijl de mogelijkheden voor persoonlijk contact minder worden. Ook het feit dat personeel op meerdere afdelingen wordt ingezet, draagt zeker niet bij aan bevordering van persoonlijk contact. Veel respondenten protesteren tegen deze ontwikkelingen, en vinden dat zij hun taak niet meer kunnen uitoefenen zoals dat ooit geweest is, en zoals dat weer zou moeten.ENkELE OPmERkINGEN• “Personeelstekort, bezuinigingen, beperkt dagprogramma. Er is te weinigtijd om de gedetineerden ook daadwerkelijk te begeleiden. Wij zijn huneerste contact, maar dat bestaat steeds meer uit alleen maar de sleutelomdraaien en het dagprogramma afraffelen.”• “Vroeger hadden we een avondprogramma, waarin we tijd hadden om ookeens even een praatje te maken met de gedetineerden.”• “Als je ingezet wordt op verschillende afdelingen sta je te ver af van dedoelgroep die hulp behoeven. Zo ontstaat er geen band met de persoonachter de deur.”• “Het feit dat je met minder mensen meer moet doen betekent dat jebepaalde zaken moet laten liggen omdat je daar niet aan toe komt en tochprioriteiten moet stellen.”• “Door de versobering is er haast geen tijd meer om individuele begeleidingte geven.”• “Werkdruk is de laatste jaren steeds meer toegenomen. Meer admini­stratieve werkzaamheden, minder contact met gedetineerden.”• “We worden robots, deur open en dicht, en geen tijd meer. Er is geen tijdmeer voor een sociaal praatje of problemen aanhoren van deze doelgroep.Zij krijgen daarom ook vaker ‘Nee’ te horen, wat weer agressieverhogendis.”AfNEmEND PLEzIER IN HET WERkWanneer de vraag wordt gesteld of het plezier in het werk de afgelopen jaren is vermin­derd, zijn de antwoorden duidelijk, en behoorlijk negatief.Voor maar liefst 77 procent van het gevangenispersoneel is het plezier in het werk ver­minderd; slechts 4 procent is het hiermee niet eens. Aan de mensen die het eens waren met de stelling (dat zijn de 335 respondenten die ‘Zeer mee eens’ of ‘Mee eens’ hebben geantwoord) is gevraagd wat de oorzaak is van het afgenomen plezier in het werk, waarbij meer oorzaken mochten worden genoemd. De meest genoemde oorzaken zijn verreweg de toegenomen werkdruk (door 67 procent Ik krijg voldoende mogelijkheden mijn taak binnen de PI goed uit te oefenen. (N=459)Ja 25%Twijfel 32%Nee 42%N.v.t. / geen mening 1%mijn plezier in het werk is de afgelopen jaren verminderd. (N=523)Zeer mee eens 30%Mee eens 47%Neutraal 16%Mee oneens 3%Zeer mee oneens 1%N.v.t. / geen mening 3%PERSONEEL28 HET GEVANGENISPERSONEEL 29genoemd) en het uitkleden van de functie van PIW’er (57 procent). De vrees dat er ont­slagen gaan vallen bij DJI is voor 31 procent een van de oorzaken, en 26 procent noemt onplezierige samenwerking met collega’s en/of leidinggevende. Ruim 100 mensen hebben de mogelijkheid aangegrepen een andere oorzaak in te vul­len of toelichting te geven. “Bezuinigingen” wordt hier opvallend vaak genoemd; het lijkt er op dat dit veel mensen rechtstreeks raakt in hun plezier in het werk. Een PIW’er die al langer dan 10 jaar in dienst is, noemt als oorzaak “het stelselmatig bezuinigen op de werkvloer, terwijl de top breder wordt”. De bezuinigingen leiden volgens veel respon­denten direct tot minder contact met de gedetineerden: “Alleen nog maar in­ en uitslui­ten, aan bejegening en hulpvraagstukken kom je bijna niet meer toe”. Een vrouwelijke PIW’er omschrijft het als volgt: “De versobering van het regiem heeft negatieve invloed op de gedetineerden, al onze positieve interventies ten spijt. Er is dus ook meer sprake van detentieschade, wat ook voor de samenleving nooit goed uitpakt.”Een andere oorzaak die regelmatig terugkeert in de antwoorden zijn de veranderin­gen binnen DJI, die gepaard gaan met onzekerheid over banen. Mensen noemen als oorzaak voor afnemend plezier in het werk “reorganisaties”, “wisselvallig Haags beleid”, “constante bezuinigingen en veranderingen binnen DJI”. Het gevangenispersoneel lijkt “veranderingsmoe”, zoals een leidinggevende aangeeft: “Ik sta versteld van de hoeveel­heid aanpassingen, nieuwe procedures en stokpaardjes. Tevens volgen de nieuwe dingen elkaar in snel tempo op zodat we niet in staat zijn om zaken tot een goed einde te brengen. De gewenste kwaliteit is niet altijd haalbaar. Ik zou zo graag een jaar of twee jaar rust in de tent willen hebben. Medewerkers worden veranderingsmoe.” Andere oorzaken die worden genoemd zijn bureaucratie, intimidatie op de werkvloer, en een hoog verloop onder leidinggevenden.“Ik mAAk DE LAATSTE TWEE jAAR NOG WEL VOL”Ondanks het afgenomen plezier in het werk, denkt ruim de helft nog niet aan een vertrek bij DJI. 19 procent zegt te overwegen ander werk te zoeken, 26 procent twijfelt. Veel mensen overwegen geen ander werk te zoeken, omdat ze zich zelf omschrijven als ‘te oud’, en vrezen nergens meer aan de slag te komen. Ook veel anderen denken geen baan te kunnen vinden, vanwege de crisis, of omdat ze in een regio wonen met weinig werk­gelegenheid. Bij de huidige baan blijven lijkt dus niet bepaald voor iedereen een vrijwil­lige keuze. Van antwoorden als “Ik maak de laatste twee jaar nog wel vol” spat de arbeidsvreugde ook niet bepaald af. Naast het feit dat mensen die de 50 zijn gepas­seerd vrezen ergens anders niet direct aan de slag te kunnen, speelt ook de pensioen­gerechtigde leeftijd een rol voor veel mensen. Mensen die nog enkele jaren te gaan hebben voordat zij op hun 60e met functioneel leeftijdsontslag kunnen (dit omdat het werken als PIW’er is aangewezen als ‘substantieel bezwarende functie’), verliezen dit recht op het moment dat zij uit hun functie vertrekken. De keuze tussen 5 jaar langer doorwerken of het volhouden tot het leeftijdsontslag bij het bereiken van de 60­jarige leeftijd, is voor sommigen dan ook geen reële keuze.Toch zijn er ook veel mensen die zich niet uit het veld laten slaan. “Dit werk is zo mooi. Ondanks dat het minder is geworden, is het nog steeds de moeite waard om te doen”, zegt een PIW’er uit het zuiden. “Ik heb een baan die bij mij past”, zegt een jonge bevei­ligingsmedewerker. “Ik laat me door de vele verandering niet uit het veld slaan, doordat ik positief ingesteld ben motiveert het mij juist het nog beter te doen. Helaas lijkt er geen einde aan al de veranderingen te komen.”zORGEN OVER BEHOuD BAANOp de vraag of men zich met enige regelmaat zorgen maakt over het behoud van de baan bij DJI antwoordt 42 procent van wel, 31 procent zegt van niet en 25 procent twijfelt. De ‘donkere wolk’ van het Masterplan Gevangeniswezen 2009­2014, waarin is opgenomen dat 1200 man aan personeel moet vertrekken, klinkt duidelijk door in de toelichtingen op de antwoorden (zowel voor als na 19 mei). Dit Masterplan is tijdens de lopende enquête op 19 mei 2009 gepresenteerd aan politiek en personeel, maar al ruim voor die tijd gonsden onder het gevangenispersoneel geruchten over ontslagen. Zo werd er door een respondent geantwoord dat “er al langer geluiden zijn over in­krimping van celcapaciteit en dus van werkgelegenheid”. Een mannelijke PIW’er, die al meer dan tien jaar in dienst is, zegt zich inderdaad zorgen te maken: “Nu DJI wederom moet bezuinigingen is het nu zo moeilijk om nog meer weg te halen, dat er alleen nog op personeel bezuinigd kan worden. Tenslotte is de personeelspost het leeuwendeel in ons budget.” Veel anderen geven aan zich geen zorgen te maken voor het behoud van de eigen baan, maar wel voor die van jongere collega’s omdat die korter in dienst zijn. Daaraan wordt geregeld toegevoegd dat het ontslag van collega’s voor hen het werk zwaarder maakt, omdat er nu al meer gedaan moet worden met minder personeel.BANkENBOScH: “cRucIALE ScHAkEL” TOcH GESLOTEN?Een PIW’er uit de PI Veenhuizen zegt zich geen zorgen te maken over het behoud van zijn baan, want, zo licht hij toe: “Bankenbosch is een van de drie Beperkt Beveiligde Inrichtingen in den lande, wanneer deze wordt gesloten wordt er naar mijn mening een cruciale schakel uit de keten gehaald voor wat betreft voorbereiding op terugkeer in de maatschappij. Wij hebben een regiem met 1 keer verlof per maand, onze gedetineerden werken buiten de inrichting, volgen daarin kleine opleidingen waardoor ze betere kan­sen hebben als ze weer buiten komen, maar bovenal spreken wij ze aan op hun eigen verantwoordelijkheden, op tijd opstaan, zorgen dat je op tijd op het werk bent, wil je iets geregeld zien met instanties, wij pakken ze niet bij de hand maar stimuleren ze om zelf initiatief te nemen, wij begeleiden ze wanneer er zaken spelen waar ze niet uit komen.”Helaas bleek er in het Masterplan anders geoordeeld te worden over de locatie Banken­bosch van de PI Veenhuizen, en is dit een van de acht gevangenissen die moet sluiten. TOENEmENDE WERkDRukVeel respondenten geven aan dat de doelgroep gedetineerden de laatste jaren ‘proble­matischer’ is geworden. Er is vaak sprake van zwakbegaafdheid, verslavingsproblemen, psychosociale problemen en stoornissen. Gedetineerden hebben steeds vaker een meervoudige problematiek, bijvoorbeeld een verslavingsprobleem in combinatie met een psychische stoornis. Het is de vraag of gevangenispersoneel voldoende is opgeleid PERSONEEL30 HET GEVANGENISPERSONEEL 31om te werken met deze moeilijke doelgroep. Slechts 38 procent onderschrijft de stelling dat gevangenispersoneel voldoende is opgeleid voor de problemen van de gevangenis­populatie; 24 procent vindt dat dit niet het geval is; 34 procent twijfelt.Het verband is wellicht niet één op één te trekken, maar de toename van de problema­tiek van de gevangenispopulatie draagt vermoedelijk niet bij aan het verlichten van de werkdruk. Bijna de helft antwoordt ‘Ja’ op de vraag of de werkdruk te hoog is, slechts 22 procent antwoordt dat de werkdruk niet te hoog is, 27 procent twijfelt. De werkdruk is de laatste jaren in ieder geval toegenomen. Hier wordt een heel duidelijk signaal afgegeven. Door de ontwikkelingen van de laatste jaren in het gevangeniswezen is de werkdruk gestegen. Het gevangenispersoneel merkt dat op verschillende manieren, maar het meest genoemd wordt het feit dat er steeds meer moet gebeuren met minder mensen, ‘er wordt meer van je verwacht in dezelfde tijd’. Dat voelen heel veel mensen zo. Hiervoor wordt een aantal verklaringen gege­ven. De meesten geven aan dat de inkorting van het dagprogramma de werkdruk doet stijgen. Omdat alle activiteiten “op elkaar zijn gepropt” en alles binnen korte tijd moet gebeuren, voelt het personeel zich opgejaagd. Een PIW’er uit Amsterdam beklaagt zich over het feit dat sinds de versobering meer activiteiten in kortere tijd moeten worden verricht, helemaal nu enkele afdelingen een halve dag gesloten zijn en in verband met ‘gespiegelde afdelingen’ alle activiteiten binnen 4 uur moeten plaatsvinden (zodra een afdeling dicht gaat wordt het personeel ingezet op de ‘spiegelafdeling’ die open is). Ook de stroom aan veranderingen in het beleid draagt bij aan de gestegen werkdruk, zo verklaart een aantal respondenten. Het meerpersoonscelgebruik is een veel genoemde oorzaak, omdat een meerpersoonscel door meerdere mensen geopend moet worden. Ook zijn er door het meerpersoonscelgebruik meer gedetineerden op een afdeling. Tegelijkertijd is er minder personeel ingeroosterd, zo geven veel respondenten aan. Het logische gevolg hiervan is dat ook het papierwerk toeneemt. Per gedetineerde moet wellicht nog meer dan vroeger worden geadministreerd, terwijl er minder personeel aanwezig is. Een laatste oorzaak die veel wordt genoemd is de toegenomen psychische problematiek van de doelgroep. ENkELE OPmERkINGEN• “Een groot aantal cellen is duocel geworden, waardoor je met minderman de afdeling moet runnen. Nu loop je continue achter de feiten aan,en is het werk niet bij te benen. Het werk stapelt zich per dag op.”• “Het is niet de gedetineerde maar het beleid wat het zwaar maakt.”• “Minder personeel per team; dienstroosters worden steeds krapper. Elkjaar een ander rooster in verband met bezuinigingen. Dagprogramma’sworden ingekort; meer doen in minder tijd.”• “Het dagprogramma was vroeger van 07:30 tot 21:30. Nu moet jedezelfde hoeveelheid werkzaamheden doen van 07:30 tot 16:45 uur.”• “Er zijn steeds meer gedetineerden met psychiatrische en verslavings­problemen die naar een andere afdeling zouden moeten. En door hetdagprogramma kan je niet de tijd nemen om ze redelijk te begeleiden.Doorsturen kan ook vaak niet omdat ze niet ‘gek’ genoeg zijn...”• “Tegenwoordig ben je er administratief medewerker bij, veel te veeladministratief werk naast je huidige baan. Als je je werk goed wilt doenen bij wilt blijven zit je de halve dag achter de PC.”zORGEN Om VERmINDERING PERSONEELDe respondenten geven aan dat er de laatste jaren steeds minder personeel is voor hetzelfde aantal gedetineerden. Aan de mensen die ‘Ja’ hebben ingevuld, is vervolgens de vraag voorgelegd of zij zich zorgen maken over de ontwikkeling dat er steeds minder personeel is voor hetzelfde aantal gedetineerden. Maar liefst 95 procent antwoordt hierop ‘Ja’, slechts 2 procent zegt ‘Nee’. Ook wanneer we dit op het totaal bezien, en berekenen dat het hier gaat om 95 procent van de 89 procent die op vraag 19 ‘Ja’ antwoordde, is het altijd nog 84 procent van het totale aantal respondenten (459) dat zegt zich zorgen te maken over het feit dat er steeds minder personeel op de werkvloer is.Ook is de vraag voorgelegd of men kon aangeven met hoeveel mensen het werk wordt verricht, en wat de verhouding is van het aantal PIW’ers op het aantal gedetineerden. De antwoorden variëren behoorlijk, niet alle afdelingen zijn even groot. De verhouding 2 PIW’ers op 24 gedetineerden wordt vaak genoemd, maar ook verhoudingen als 2 op 35 (HvB), 2 op 46 (BBI), 3 op 48, 3 op 60 en 4 op 68 worden meer dan eens genoemd. Deze cijfers gelden voor de dag, gedurende de nacht is het aantal PIW’ers veel lager. mijn werkdruk is de laatste jaren toegenomen. (N=459)Ja 84%Twijfel 5%Nee 9%N.v.t. / geen mening 2%Er is de laatste jaren steeds minder personeel voor hetzelfde aantal gedetineerden. (N=459)Ja 89%Nee 5%N.v.t. / geen mening 6%PERSONEEL32 HET GEVANGENISPERSONEEL 33Voor de nacht wordt onder meer vanuit drie verschillende PI’s de verhouding 2 PIW’ers op 300 gedetineerden genoemd, vanuit drie andere PI’s wordt zelfs de verhouding 1 op 225 genoemd, maar ook 2 op 74 en 2 op 200 worden vaker genoemd.Aan de 264 mensen die hebben ingevuld hoeveel PIW’ers er op de afdeling werken en hoe groot de groep gedetineerden daarbij is, is vervolgens de vraag gesteld of deze verhouding voldoende is. Met andere woorden: staat er voldoende personeel op de werkvloer? Slechts 16 procent beantwoordt deze vraag positief, 60 procent antwoordt ‘Nee’, en 22 procent twijfelt. Aan deze 217 respondenten die ‘Nee’ of ‘Twijfel’ hebben ingevuld, is gevraagd voor­beelden te geven wat de gevolgen zijn van dit gebrek aan personeel voor het dagelijkse werk. Dit is door 172 mensen ook daadwerkelijk gedaan. De volgende voorbeelden springen het meest in het oog, en worden ook meer dan eens genoemd (zij het vaak met iets andere woorden):GEVOLGEN ONVOLDOENDE PERSONEEL• “Werkdruk. Nergens aan toe komen. Dingen moeten laten liggen. Veilig­heid in het gedrang. Niet weten wat er speelt op een afdeling.”• “Bij een grote calamiteit, waarbij direct handelen noodzakelijk is, is debezetting tijdens de nachtelijke uren onder de maat.”• “De veiligheid neemt af, je bent met te weinig personeel. De werkdrukgaat omhoog, waardoor je het te druk hebt en de penitentiaire scherpteafneemt. Met alle gevolgen van dien. Het gaat allemaal goed, wordt ergezegd! Ja, tot het een keer goed mis gaat!”• “Het wordt moeilijk de zaken die spelen allemaal goed in de gaten tehouden. Er is weinig tijd en/of mogelijkheden voor 1­op­1 gesprekken.Mogelijkheid voor (re­)creatieve zaken is niet of nauwelijks aanwezig.”• “Gedetineerden alleen maar in­ en uitsluiten. Niet weten wat er nou alle­maal in het koppie van een gedetineerde speelt. Weinig zicht op eventueleontwikkelingen van gedetineerden, geen werk­relatie met gedetineerde,wat onveiligheid met zich mee brengt. Moeilijk inschatbaar hoe betrokkenein zijn vel zit.”• “De gedetineerde krijgen geen aandacht en dat is voor een drugsver­slaafde echt noodzakelijk.”• “Er is geen tijd meer om mensen fatsoenlijk te woord te staan. Door degrote groep kun je ook niet eventuele ergernissen detecteren om ze al inde kiem te smoren.”• “Het is niet voldoende. Wij hebben regelmatig een dubbel programma,zoals luchten, en tegelijkertijd recreatie. Zowel op de lucht als de recreatiemoeten er 2 man geleverd worden, terwijl er totaal maar 3 man zijn. Deandere afdelingen kampen met dezelfde problemen.”• “Overdag hebben administratieve werkzaamheden en rapporteren deoverhand, waardoor nauwelijks tot geen tijd is voor gesprekjes met gedeti­neerden en goede observatie, terwijl dat juist PIW­er­taken zijn. Conclusie;door de administratieve werkzaamheden is de verhouding meestal 1 op28 (de ander doet de administratie).”• “Je werkt met duocellen en er is dan niet altijd voldoende personeel op deafdeling bijvoorbeeld een duocel moet met 2 personeelsleden geopendworden, maar in de praktijk werkt dat niet. Officieel moet je tijdens recre­atie met 2 man zijn, maar bij ons is er maar 1 man begeleiding.”Volgens het gevangenispersoneel is er vaak sprake van een onveilige situaties. ‘s Nachts wordt met name gevreesd voor een calamiteit. Door veel mensen wordt gevreesd dat er eerst een ramp moet gebeuren voor dit wordt opgelost. Maar ook gedurende de dag zijn er onveilige situaties. Niet alleen omdat er minder man perso­neel aanwezig is dan op papier is voorgeschreven, maar ook omdat PIW’ers geen tijd meer hebben voor een gesprekje met een gedetineerde om te kijken hoe iemand in zijn vel zit. Het gevolg hiervan is dat het gevangenispersoneel steeds minder goed door heeft wat er speelt op een afdeling. Door de te hoge werkdruk verliest het personeel de vereiste ‘penitentiaire scherpte’, en dit brengt weer meer onveiligheid met zich mee. Daarnaast stelt het personeel dat gedetineerden die nauwelijks persoonlijke aandacht krijgen en niet geholpen worden met hun problemen, eerder prikkelbaar zijn en lastig kunnen worden. Ook dit bevordert niet de veiligheid op de afdeling.Het is overduidelijk dat het personeel het werk niet kan uitvoeren op de manier waarop ze dat graag zouden willen. Wanneer de werkdruk lager zou zijn, zou er meer tijd beschikbaar zijn voor het sociale contact met de gedetineerden, waardoor eventuele conflicten in de kiem zouden kunnen worden gesmoord. Het kan zijn dat de formatie op papier ‘in orde’ is, maar de praktijk is heel anders, aldus het personeel. Dit kan wor­den verklaard door de toegenomen administratieve verplichtingen, waar veel mensen over klagen, maar ook door de neventaken, waardoor personeel van de afdeling wordt getrokken.VAN PIW’ER TOT SLEuTELDRAAIER?Zoals hierboven al is opgemerkt stelt het overgrote merendeel van de respondenten (75 procent) dat er steeds minder tijd is voor persoonlijk contact met de gedetineerden. Ook de gewaagde stelling of men zich sleuteldraaier voelt in plaats van inrichtings­werker levert een onthutsend beeld op. Ik voel mij de afgelopen jaren van PIW’er steeds meer gereduceerd tot sleuteldraaier. (N=458)Zeer mee eens 42%Mee eens 26%Neutraal 9%Mee oneens 4%Zeer mee oneens 1%N.v.t. / geen mening 18%PERSONEEL34 HET GEVANGENISPERSONEEL 35Dat 68 procent aangeeft het met de stelling eens te zijn, en maar liefst 42 procent zegt het er zéér mee eens te zijn, geeft een belangrijk signaal af. Het percentage dat aan­geeft dat de vraag niet van toepassing is of geen mening te hebben is bij deze vraag op­vallend hoog, hoger dan bij andere vragen. Dat kan deels worden verklaard doordat een deel van deze 81 mensen geen PIW’er is, maar in een andere functie in de gevangenis werkt, zodat deze vraag voor hen niet van toepassing is (van deze 81 mensen hebben inderdaad 35 hun antwoord toegelicht met de opmerking dat ze geen PIW’er zijn).Feit blijft dat bijna 7 op de 10 respondenten zich steeds meer gereduceerd voelt tot ‘sleuteldraaier’ en niet meer het gevoel heeft een echte inrichtingswerker te zijn die contact heeft met de gedetineerden. Uit de toelichtingen die bij deze vraag gegeven zijn, spreekt een hoop frustratie (de toelichtingen zijn overigens vergelijkbaar met toelichtingen bij eerdere vragen): er moeten meer taken worden verricht in dezelfde tijd, het papierwerk en de tijd die men door moet brengen achter de computer neemt toe, waardoor er geen tijd meer is voor persoonlijk contact en het aanvoelen van de sfeer op de afdeling.ENkELE OPmERkINGEN• “Deurtje open deurtje dicht, zorgen dat in een dag alles gerealiseerd iswaar ze recht op hebben, niet meer en niet minder.”• “Je loopt van deur naar deur en dat is het. Zou haast beter een postbodekunnen worden...”• “Meer taken in dezelfde tijd, een goed gesprek lukt haast niet met eengedetineerde. Er komen steeds meer mentaal zwakkere gedetineerden,die hebben juist meer aandacht nodig.”• “Het gaat puur om het dagprogramma er doorheen te rammen. Geen tijden ruimte voor sociale interactie op een HVB­vloer.”• “Je bent meer bezig met de computer en dagprogramma dan met degedetineerden zelf.”• “De daadwerkelijke bejegeningstaken zijn tot een minimum gereduceerd.De functie van groepswerker is enorm uitgehold en we zijn nu hoofdzake­lijk administratief aan het werk. JAMMER.”PERSONEEL37Foto Evelyne Jacq38 HET GEVANGENISPERSONEEL 393. VEILIGHEIDHet onderwerp veiligheid is al een aantal maal aan de orde gekomen in het vorige hoofdstuk, met name daar waar het ging om de gevolgen van de toegenomen werkdruk. Ook bij het hoofdstuk over meerpersoonscelgebruik zal het gedeeltelijk gaan over veilig­heid. Toch verdient dit belangrijke thema een aparte behandeling. Er is namelijk wel wat aan de hand: het wordt er niet veiliger op in de penitentiaire inrichtingen, zo ervaart het gevangenispersoneel.Dat er met enige regelmaat agressie en geweld voorkomen in de gevangenis is niet verwonderlijk. Zoals gezegd, het gaat hier niet om de gemakkelijkste doelgroep, en de meeste gedetineerden zitten niet vast voor het geven van een vriendelijk schouder­klopje. PIW’er zijn is een beroep met een zeker risico, daar zal geen inrichtingswerker vreemd van op kijken, wat overigens bepaald niet met zich meebrengt dat agressief gedrag getolereerd moet worden. Dat er regelmatig sprake is van agressie en geweld van gedetineerden naar personeel wordt door 60 procent onderschreven. Op de vraag of men zelf wel eens agressie en/of geweld van gedetineerden heeft ervaren, antwoordt 76 procent bevestigend. Bijna de helft van de respondenten is zich de laatste jaren onveiliger gaan voelen op de werkvloer.De respondenten die aangeven het niet eens of zeer oneens met deze stelling te zijn, vormen samen 22 procent. Omdat deze vraag gaat over het gevoel van veiligheid, is dit Ik ben mij de laatste jaren onveiliger gaan voelen op de werkvloer. (N=452)Zeer mee eens 18%Mee eens 31%Neutraal 26%Mee oneens 18%Zeer mee oneens 4%N.v.t. / geen mening 3%VEILIGHEID40 HET GEVANGENISPERSONEEL 41resultaat wat lastig te duiden. In theorie kan het zijn dat het veel onveiliger is geworden maar dat PIW’ers niet bang zijn en zich niet snel onveilig voelen, maar het omgekeerde is ook mogelijk. Hoewel met de volgende stelling een iets objectiever beeld te geven is van de veiligheidssituatie, is ook het antwoord op deze vraag een inschatting van de betrokkenen, een inschatting die niet los kan worden gezien van (negatieve) persoon­lijke ervaringen.gedetineerden, o.a. luisteren, opvoedkundig bezig zijn, iets met zijn allendoen, is er geen band en kan je de dupe worden van agressie, maar ditgeldt ook voor gedetineerden onderling.”• “Het plaatsen van camera’s en detectiepoorten verhoogt misschien welde veiligheid, maar ze helpen niet als ik word aangevallen.”Of de veiligheidssituatie in de gevangenissen de laatste jaren is verslechterd, is op basis van deze enquêteresultaten niet objectief vast te stellen. Feit is wel dat bijna de helft van het personeel zich onveiliger is gaan voelen, en meer dan 6 van de 10 mensen denkt dat agressie en geweld van gedetineerden naar personeel erger is geworden. Hiervoor worden verschillende verklaringen aangedragen, maar het meest genoemd is het teruglopend aantal personeelsleden op de afdelingen. Technische hulpmiddelen roepen momenteel vooral weerstand op omdat het uiteindelijk toch ‘mensen’ zijn die mensen moeten ontzetten uit een onveilige situatie; een apparaat kan dat niet doen. Daarnaast is volgens het personeel meerpersoonscelgebruik niet goed voor de veilig­heid in de inrichtingen, en is de psychische en verslavingsproblematiek van gedetineer­den ook een van de oorzaken van het erger worden van agressie en geweld.De vraag wat de oorzaken zijn van de toename van agressie en geweld is niet recht­streeks gesteld (in andere hoofdstukken kunnen hiervoor wel verklaringen worden gevonden). Bij deze vraag is echter wel de mogelijkheid geboden om nog opmerkingen te maken. Daarvan is door 194 mensen gebruik gemaakt. Daarvan kunnen enkele opmerkingen niet onvermeld blijven.ENkELE OPmERkINGEN• “Door minder personeel en persoonlijke gesprekken loop je in feite veelinfo mis welke wel een indicatie kan geven over een mogelijke gewelds­situatie. De veiligheid welke nu bestaat is een soort schijnveiligheid,minder mensen op de vloer maar wel meer cameratoezicht.”• “De populatie gedetineerden heeft steeds vaker last van een dubbeleproblematiek (verslaving / psychische problematiek). Daarnaast, door hetterugbrengen van het dagprogramma zijn de avonden gesloten en je kentde gedetineerden minder goed en hebt bijna geen tijd om hen te obser­veren.”• “Door de invoer van 2 en meerdere gedetineerden op een cel en door debezuinigingen (onderbezetting) is de veiligheid van het personeel op eenheel laag pitje te komen staan.”• “Maatschappij verhardt dus de populatie binnen ook. Als je dan ook nog2 op 1 cel invoert en dus de populatie groeit, maar juist inkrimpt metpersoneel, is het wachten tot het mis gaat.”• “Er wordt veel aan veiligheid gedaan zoals detectiepoortjes, camera’s,hekwerken etc. dus veel aan materiaal. Maar weinig aan sociale veiligheid.Onbekend maakt onbemind. Als je geen tijd hebt om te investeren inAgressie en geweld van gedetineerden naar personeel is de laatste jaren erger geworden. (N=452)Ja 61%Twijfel 22%Nee 13%N.v.t. / geen mening 4%VEILIGHEID43Foto Evelyne Jacq44 HET GEVANGENISPERSONEEL 454. BEzuINIGINGENIn het julinummer van ‘Balans’, het personeelsblad voor medewerkers van DJI, wordt aan het personeel uitgelegd waarom de bezuinigingsmaatregelen waar DJI mee te maken krijgt noodzakelijk zijn, en hoe het zo is gekomen.2 Op hoofdlijnen worden er twee verklaringen gegeven. Ten eerste heeft DJI te maken met de taakstelling die is opgelegd door het ministerie van Financiën. Het gaat gaat hier deels om een algemene bezuiniging op de rijksoverheid, maar ook om een specifieke bezuiniging op DJI, omdat het coalitieakkoord jaarlijkse besparingen van € 50 miljoen heeft ingeboekt door het uitbreiden van meerpersoonscellen. De tweede verklaring die gegeven wordt voor de noodzakelijke bezuinigingen is de aanhoudende daling van behoefte aan celcapaciteit. Het goede nieuws is dat er minder gedetineerden hoeven worden opgesloten. Voor DJI levert dit een forse financiële tegenvaller op. De jaarlijkse financiële bijdrage, die DJI kennelijk per gedetineerde krijgt, gaat met onmiddellijke ingang omlaag, terwijl de krimp van celcapaciteit en personeelsformatie natuurlijk niet van de ene op de andere dag kan worden gerealiseerd. Hierdoor zijn – al dan niet pijnlijke – maatregelen nood­zakelijk. Het begrip voor de bezuinigingen van het gevangenispersoneel wordt gevraagd, is niet aanwezig bij de respondenten van deze enquête. Het door ons geënquêteerde gevangenispersoneel heeft een uitgesproken negatieve mening over de bezuinigingen op het gevangeniswezen. Zowel de bezuinigingsrondes van de afgelopen jaren als de recent aangekondigde bezuinigingen voor de nabije toekomst moeten het ontgelden. Door voortdurende bezuinigingen gaat de kwaliteit van het werk achteruit. Sterker nog, de samenleving is onveiliger geworden door het beleid van de afgelopen jaren. Het personeel vindt dat de grens is bereikt. BEBEzuzuINIGINGEN46 HET GEVANGENISPERSONEEL 47DE GRENS VAN BEzuINIGINGEN IS BEREIkTOver de bezuinigingen van de laatste jaren is het personeel zeer eensgezind. Maar liefst 93 procent vindt dat door die bezuinigingen de kwaliteit van het werk onder druk staat. Slechts 1 procent beweert dat dit niet zo is. Een zelfde eensgezindheid is te zien bij het antwoord op de vraag of de grens is bereikt. Bijna driekwart van de respondenten durft dus de stelling aan dat de samenleving onveiliger is geworden door het beleid van de afgelopen jaren. Slechts 6 procent is het daarmee niet eens. Dit zijn opmerkelijke percentages. Alhoewel het verband tussen wat er gebeurt in de gevangenissen niet helemaal één op één te vertalen naar meer onveiligheid in de samenleving, is de meerderheid van het personeel van mening dat een zeker verband hier tussen wel bestaat, en dat er zaken zouden moeten verbeteren. De ruimte om opmerkingen te maken bij deze vragen over bezuinigingen is door 190 respondenten benut. De opmerking dat bezuinigingen op den duur slecht zijn voor de veiligheid in de samenleving komt vaker terug: “De regering krijgt de rekening op den duur vanzelf gepresenteerd,” aldus een PIW’er uit het noorden. ENkELE OPmERkINGEN• “De huidige bezuinigingen staan mijns inziens haaks op de missie en visievan Justitie en DJI om een humane tenuitvoerlegging te combineren meteen goede voorbereiding op de terugkeer in de maatschappij.”• “Stop de bezuinigingen en investeer in een veilig Nederland door hetgevangeniswezen haar taak terug te geven om gedetineerden weer beterterug in de maatschappij te zetten dan dat ze er uit kwamen.”• “Doordat gedetineerden langer op cel zitten, minder activiteiten hebbenen minder begeleid worden (persoonlijke benadering), blijven gedetineer­den met een wrok zitten wat tot uiting komt na hun detentie, zodat desamenleving daar weer onder moet lijden.”• “Ik ben sinds 1986 bij DJI en er is bijna ieder jaar wel wat aan bezuini­gingen, er is bijna altijd wat. Met minder mensen het zelfde werk doenis onmogelijk, als wij in Nederland minder criminaliteit willen moet erjuist geïnvesteerd worden en juist niet meer achter de deur, daar wordtniemand beter van. Arbeid, onderwijs en ontspanning is ook belangrijk endat kan dan heel goed in de avonduren gerealiseerd worden. Hoe meer jeeen gedetineerde afpakt hoe gefrustreerder hij er uit komt en veelal terugzal vallen in recidive.”• “Den Haag stelt mooie doelen vast (terugdringen recidive, detentie opmaat, enz.) maar levert er niet de middelen bij om de doelen te halen.Investeren in gedetineerden vermindert, daardoor komen ze in veelopzichten slechter (kanslozer) uit de inrichting dan ze er in kwamen.”• “De politiek en de publieke opinie zijn alleen maar gericht op opsluiten.Pure vergelding dus. Alle mooie plannen ten spijt die toentertijd zijningesteld om een gedetineerde de gevangenis beter te laten verlaten danhij binnenkwam. Alle politici hebben alleen maar Eurotekens in hun ogen.Dat de realiteit van de recidive duurder is, is iets wat niet bij hen opkomt.”Ook dit antwoord laat aan duidelijkheid weinig te wensen over: het gevangenispersoneel verzet zich tegen nieuwe bezuinigingsrondes. Volgens hen zullen nieuwe bezuinigings­rondes ten koste gaan van het persoonlijk contact in de inrichting, en dat is niet goed voor zowel het personeel als de gedetineerden. Die stelling wordt door vrijwel iedereen, 96 procent, onderschreven. Slechts 2 procent is het niet eens met deze stelling. SAmENLEVING ONVEILIGER DOOR BEzuINIGINGENHet personeel heeft ook een uitgesproken mening over de gevolgen voor de samen­leving als geheel. Er zou niet meer bezuinigd mogen worden op het gevangeniswezen, de grens is bereikt. (N=446)Ja 93%Twijfel 4%Nee 2%N.v.t. / geen mening 1%Door het beleid van de afgelopen jaren, zoals de bezuinigingen op het gevangeniswezen, is de samenleving onveiliger geworden. (N=446)Zeer mee eens 41%Mee eens 32%Neutraal 18%Mee oneens 5%Zeer mee oneens 1%N.v.t. / geen mening 3%BEzuINIGINGEN49Foto Mark van der Zouw50 HET GEVANGENISPERSONEEL 515. mEERPERSOONScELGEBRuIkSinds 2004 worden mensen in penitentiaire inrichtingen met meer dan één persoon op een cel geplaatst. Aanvankelijk was meerpersoonscelgebruik een noodmaatregel: van­wege een capaciteitstekort aan cellen werden er stapelbedden in cellen geplaatst die tot dat moment als eenpersoonscel werden gebruikt. Hoewel het cellentekort is omgebogen in een cellenoverschot, wordt het aantal meerpersoonscellen fors uitgebreid om te kun­nen bezuinigen, zoals ook is voorzien in het coalitieakkoord van Balkenende IV. Zowel de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming en het Anti­Folter Comité van de Raad van Europa zien risico’s en hebben bezwaren. Ook is het meerpersoons­celgebruik nooit geëvalueerd voordat werd besloten het aantal meerpersoonscellen fors uit te breiden. Op kritiek volgt steeds het antwoord dat er zich geen ernstige incidenten hebben voorgedaan. Toch is het goed dat nu het personeel de kans krijgt zich uit te spreken over meerpersoonscelgebruik.Slechts 5 procent zegt dat er in zijn of haar inrichting geen sprake is van meerpersoons­celgebruik. Voor 57 procent geldt dat zij zelf op een afdeling werken waar sprake is van meerpersoonscelgebruik, voor 38 procent is dat niet het geval maar zij kennen dit fenomeen wel uit de eigen inrichting. We kunnen concluderen dat 95 procent van de respondenten zelf ervaring heeft met meerpersoonscelgebruik of dit in ieder geval van nabij meemaakt.Een grote meerderheid van de respondenten, 80 procent, zegt dat er door meerper­soonscelgebruik steeds minder personeel is voor een zelfde aantal gedetineerden (slechts 7 procent zegt dat dit niet zo is). Van die 80 procent vindt 94 procent vindt dit een negatieve ontwikkeling. DEuRBELEID OPGEHEVEN Of NIET NAGELEEfD?In de toelichtingen op de antwoorden is te lezen dat een meerpersoonscel uit veilig­heidsoverwegingen altijd door meerdere mensen moet worden geopend. Dat lijkt een goede regel, omdat meer gedetineerden achter één deur veiligheidsrisico’s kunnen opleveren voor degene die de sleutel omdraait. Aanvankelijk werd er ook extra perso­neel op de werkvloer gezet om deze regel na te leven. Maar langzaam maar zeker is dit extra personeel van de vloer gehaald, en inmiddels staat men met net zo weinig of zelfs mEERPERSOONScELGEBRuIk52 HET GEVANGENISPERSONEEL 53minder mensen op de vloer dan voorheen, terwijl in theorie de celdeuren nog steeds door minimaal 2 mensen moeten worden geopend. Door een groot aantal respondenten wordt dan ook aangevoerd dat deze regel in de praktijk nauwelijks meer wordt nage­leefd, niet uit onwil, maar omdat het praktisch gezien niet meer mogelijk is. Een vrou­welijke PIW’er van een zorgafdeling uit de regio zuid legt uit: “Toen de 2­op­1­cel startte was er een personeelslid meer op een paar afdelingen om die cellen met 2 personen te kunnen openen. Toen men er eenmaal goed en wel mee werkte, verviel die regel en opende wij alleen de deuren.” Een man uit het noorden die op een afdeling in een Huis van Bewaring met arrestanten werkt, zegt stelselmatig alleen te zijn bij het openen van meerpersoonscellen; het extra personeel dat bij de start van het meerpersoonscelge­bruik werd toegevoegd is alweer weggehaald. Enigszins onduidelijk blijft of de regel dat een cel door meer mensen moet worden geopend is vervallen of vanwege de werkdruk niet meer kan worden nageleefd.HOGERE WERkDRuk VOOR HET PERSONEELDat de werkdruk veel hoger is geworden door meerpersoonscelgebruik is door veel mensen toegelicht. Veel mensen antwoorden dat de werkdruk “natuurlijk” toeneemt wanneer er extra gedetineerden in de cellen bij komen en de personeelsformatie dezelf­de blijft. Een PIW’er uit Veenhuizen: “We moeten veel energie steken in bijvoorbeeld de meerpersoonscellen, daar ontstaan vaak spanningen tussen bewoners. Ik ben mentor van meer gedetineerden, ik moet nu mijn tijd over meer personen verdelen waardoor er minder tijd voor probleemgevallen is.” Uit de PI Amsterdam meldt iemand die al meer dan tien jaar in dienst is dat er tegenwoordig 2 PIW’ers op een groep van 44 gedetineerden staan.mEER ONVEILIGE SITuATIESEen tweede bezwaar tegen meerpersoonscelgebruik is dat de veiligheid in het geding is. Er is een groter risico op onveilige situaties voor het personeel, dat tegenover een grotere groep gedetineerden staat. Maar ook vechtpartijen op de cel komen voor. Hoewel er weinig ernstige incidenten bekend zijn, zouden hierbij behalve duidelijke signalen van onveiligheid van personeel en gedetineerden ook het aantal maal dat preventief is opgetreden een rol moeten spelen. Bovendien zijn voor de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) het aantal incidenten dat bekend is niet maatgevend, omdat dit niet geregistreerd wordt.2Er moet dus meer werk worden gedaan door minder mensen. Van meer gedetineerden moet alles geregistreerd worden, de celinspecties zijn tijdrovender. En als er bijvoor­beeld slecht nieuws moet worden overgebracht aan een gedetineerde, dan staat men meteen tegenover meer gedetineerden die elkaar daarbij soms opjutten. Onderlinge geschillen moeten worden gesust, en ook is het personeel veel tijd kwijt aan het screenen van gedetineerden op geschiktheid voor de meerpersoonscel en het vinden van de juiste koppels die samen achter één deur kunnen. Kortom, terwijl er minder personeel voor hetzelfde of zelfs een groter aantal gedetineerden is (zie hoofdstuk 2), neemt de werkdruk door meerpersoonscelgebruik alleen maar toe. Van de 83 procent die bij deze vraag ‘Ja’ of ‘Twijfel’ heeft geantwoord, heeft meer dan de helft zelf een onveilige situatie meegemaakt. Vechtpartijen op meerpersoonscel­len worden veelvuldig genoemd, waarna de celdeur niet door één man personeel mag worden geopend. Er moet dan eerst worden gewacht op meer personeel of zelfs op het Interne Bijstandsteam (IBT), en dat kan behoorlijk wat tijd in beslag nemen. Met name in de nacht levert agressie en geweld op de meerpersoonscel grote problemen op, omdat er dan nog minder personeel beschikbaar is om bij te springen. Ook zijn er voorbeelden van onveilige situaties van agressie gericht tegen personeel. De sfeer wanneer een 6­persoonscel wordt geopend kan gemakkelijk omslaan, zo wordt verteld, bijvoorbeeld wanneer gedetineerden elkaar opjutten.2. ‘Meer op één cel?’, een advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, 15 mei 2008.Door meerpersoonscelgebruik neemt de werkdruk voor het gevangenispersoneel toe. (N=441)Ja 85%Twijfel 5%Nee 6%N.v.t. / geen mening 4%Door meerpersoonscelgebruik neemt de onveiligheid binnen de inrichting toe. (N=441)Ja 65%Twijfel 18%Nee 13%N.v.t. / geen mening 4%mEERPERSOONScELGEBRuIk54 HET GEVANGENISPERSONEEL 55OOk VOORDELEN AAN mEERPERSOONScELGEBRuIkEr is ook gevangenispersoneel dat voordelen noemt van meerpersoonscelgebruik. Op de meeste afdelingen lukt het redelijk goed om mensen zelf een celgenoot te laten kiezen. Hoewel daar niet altijd ruimte voor is, blijkt dat toch de beste methode om agres­sie te mijden. Daarnaast wordt gezegd dat sommige gedetineerden het best gezellig en minder saai vinden om niet alleen op een cel te zitten, zeker nu er geen avondprogram­ma meer is; de tijd van 17.00 tot 7.30 uur duurt dan lang. Ten slotte is meerpersoons­celgebruik volgens enkelen zelfs veiliger. Wanneer iemand zichzelf iets wil aandoen kan de ander op hem inpraten, en als iemand een hartaanval krijgt kan de celgenoot waarschuwen. TOcH LIEVER WEER EEN EIGEN cELToch vindt een ruime meerderheid van de respondenten dat gedetineerden weer een eigen cel moeten krijgen. ruzies en of gevechten, wat altijd met interventie vanuit het personeelwordt beslecht.”• “Je zit met het dubbele aantal gedetineerden, het personeel is hierop nietafgestemd. Kortom je voert hetzelfde werk uit als afdelingen met 1persoonscellen, en hetzelfde aantal personeel. Twee per twee afdelingen.Bij ons houdt dat dus in dat er twee personeelsleden op 42 gedetineer­den staan.”• “Met zijn tweeën voelen ze zich sterker; je dient (protocol) een MPC met2 personeelsleden te openen, nou in de praktijk kan dat dus niet. Is metde minimale bezetting onuitvoerbaar, maar als er iets fout gaat word je erop afgerekend, want je hebt je niet aan het protocol gehouden.”• “De gedetineerden in die cel hadden ruzie en ik liep alleen op de afdeling.Ik sla alarm en mag die deur niet openen want er moet eerst zoveelpersoneel zijn. Maar die zijn er niet in de late dienst. Dus moet er hetbijstandsteam bij komen en voordat die gebeld zijn en aanwezig zijn is hetal te laat. Je trekt dus die deur open compleet tegen de regels in maar jewil die man beschermen.”87 procent is het dus ‘eens’ of ‘zeer eens’ met deze stelling. De verklaring dat het perso­neel dit alleen maar zou zeggen om het sluiten van cellen en het ontslaan van personeel te voorkomen is te gemakkelijk, gelet op de antwoorden over werkdruk en veiligheid. Een meerderheid van de respondenten lijkt genoeg te hebben van de manier waarop nu wordt omgegaan met meerpersoonscelgebruik. ENkELE OPmERkINGEN• “Je hoort een meermanscel altijd met 2 mensen te openen maar daar isniet altijd tijd en personeel voor zodat we het dus regelmatig alleen doen.”• “Bij problemen heb je niet één boze gedetineerde tegenover je maar vaak2. Deze lopen elkaar soms nog gek te maken, waardoor de situatie eerderescaleert dan bij een enkele cel.”• “Bij meningsverschillen sta je als personeel altijd tegen meerdere per­sonen die een afwijkende mening hebben. Bij conflicten is er altijd bijval,wat de werkdruk doet toenemen. Dan de onderlinge misverstanden,In tijden waarin cellen leeg staan (zoals nu) zou ik liever zien dat iedere gedetineerde weer een eigen cel krijgt. (N=441)Zeer mee eens 60%Mee eens 27%Neutraal 5%Mee oneens 4%Zeer mee oneens 2%N.v.t. / geen mening 1%mEERPERSOONScELGEBRuIk57Foto Arenda Oomen58 HET GEVANGENISPERSONEEL 596. RESOcIALISATIEIn het tweede lid van artikel 2 van de Penitentiaire beginselenwet staat dat de tenuit­voerlegging van de gevangenisstraf zoveel mogelijk dienstbaar gemaakt wordt aan de voorbereiding van de terugkeer van de betrokkene in de maatschappij. Dat is een goede gedachte. Tenzij iemand een levenslange gevangenisstraf uitzit, keert iemand op enig moment terug in de samenleving. Gedurende de periode in detentie moet alles op alles worden gezet om te voorkomen dat iemand nog eens de samenleving tot last is door strafbare feiten te plegen. Het gevangenispersoneel is goed in staat te beoordelen wat er in de gevangenissen gebeurt aan voorbereiding op terugkeer in de samenleving. Naar hun mening gevraagd, meldt de meerderheid van het personeel dat dit nog niet goed gaat en veel beter moet.55 procent is het dus niet eens of zelfs ‘zeer oneens’ met de stelling. Aan deze 55 procent (N=238) is vervolgens de vraag voorgelegd door wie er nu meer inspan­ningen moeten worden verricht om de terugkeer in de maatschappij succesvol te maken. Door 84 procent wordt (extra) gevangenispersoneel genoemd, waaronder ook (extra) Medewerkers Maatschappelijke Dienstverleners (MMD’ers) die de gedetineer­den screenen op problemen die kort na vrijlating te verwachten zijn (geen onderdak, geen inkomen) en die contacten leggen met de gemeenten. De reclassering wordt door 70 procent genoemd als organisatie die extra inspanningen zouden moeten verrichten. Ik vind dat er voldoende werk wordt gemaakt van resocialisatie en een succesvolle terugkeer in de maatschappij. (N=435)Zeer mee eens 9%Mee eens 11%Neutraal 24%Mee oneens 29%Zeer mee oneens 26%N.v.t. / geen mening 1%mEERPERSOONScELGEBRuIk60 HET GEVANGENISPERSONEEL 61En 58 procent noemt hier ook de gemeenten. Bijna een kwart heeft ‘Anders’ aan­gevinkt: hier wordt onder meer genoemd dat er meer gedaan moet worden met arbeid en onderwijs, dat hulpverlenende instanties zoals verslavingszorg en GGZ meer ingezet moeten worden, en dat er beter moet worden samengewerkt tussen alle instanties en betrokkenen. Zo zegt een jonge medewerker uit een Huis van Bewaring (HvB) in regio midden­oost: “Iedereen moet zich eens iets meer inzetten. En de gedetineerden niet op straat zetten met een vuilniszak en dan zeggen succes.”mEER SAmENWEkING EN mEER BEGELEIDINGTerecht wordt er door enkelen op gewezen dat voor succesvolle resocialistie de mede­werking en samenwerking van alle partijen noodzakelijk is. Zo merkt een medewerker uit een BBI op: “De MMD kan niet zonder de gemeente, de gemeente niet zonder de MMD, en meer samenwerking met de reclassering zou helemaal goed zijn.” Dat de samenwerking tussen alle betrokken partijen verre van optimaal is, wordt door veel respondenten benadrukt. In de ogen van veel geënquêteerden is dat een belangrijke factor die bijdraagt aan de hoge recidivecijfers. Met name de overdracht tussen de MMD’er vanuit de gevangenis naar de gemeente toe moet veel beter. Velen merken op dat de MMD’ers per gedetineerde onvoldoende tijd hebben om te inventariseren welke problemen en knelpunten er na vrijlating zijn. Slechts 18 procent denkt dat de MMD’ers hiervoor voldoende tijd hebben, 42 procent denkt van niet, 31 procent betwijfelt dit. Een aantal mensen geeft in de toelichting aan dat er te veel aandacht wordt besteed aan gedetineerden die niet willen resocialiseren, zoals veelplegers; deze tijd, moeite en middelen zouden beter besteed kunnen worden aan mensen die wel gemotiveerd zijn, of mensen die voor het eerst in hun leven gestraft worden. Deze mening komt een aantal keer terug, ook al is hierover geen vraag gesteld (achteraf gezien is dat jammer). Een ruime meerderheid van 8 op de 10 vindt dat een intensievere begeleiding van gedetineerden in het algemeen kan bijdragen aan het terugdringen van recidives. begeleiding te doen, om “mensen te motiveren en te activeren om de draad weer op te pakken en iets van het leven te maken na detentie”. Andere zaken die in de inrichtin­gen nog kunnen bijdragen aan het voorkomen van nieuwe problemen zijn het bieden van meer onderwijs (zoals Nederlandse taal) en vakopleidingen. Met name jongeren, ‘first-offenders’, en ‘mensen die zelf echt wat willen’ zijn nog bij te buigen, en zouden intensieve behandeling moeten krijgen, zo is een aantal keer terug te lezen.ENkELE OPmERkINGEN• “Sommige gedetineerden worden met niks weer de maatschappij ingestuurd, geen onderdak, geen geld enz. Dit leidt op den duur weer totrecidive.”• “Als knelpunten niet goed gesignaleerd worden en mensen ook nietgemotiveerd worden tot gedragsverandering, en als er buiten dan geennazorg of verdere begeleiding is, dan is de kans op recidive zeer groot.De MMD heeft maar zeer beperkte taken (onderdak, ID en uitkering), watvaak niet allemaal lukt. De gemeentes moeten hierop verder inspringen.”• “Als er niets geregeld is, is de kans dat ze weer de fout in gaan groter. Alsje ze nog een poos begeleidt, helpt en volgt, is deze kans kleiner. Zekervoor diegenen die voor het eerst vast komen te zitten.”• “Betere nazorg is heel noodzakelijk. Het is triest te zien hoe wij ons bestdoen om de mannen op de rails te krijgen en hoe er buiten helemaal nietsmeer is aan opvang waardoor ze soms al binnen 24 uur weer vast zitten.Dit is ook voor ons als werkers zeer frustrerend!”Er is onder de respondenten een duidelijk besef dat resocialisatie ook buiten de gevangenissen moet plaatsvinden, door de inzet van het maatschappelijk werk en de gemeenten. Een psycholoog die meer dan 5 jaar in de gevangenis werkt, licht toe dat meer mankracht bij de MMD’ers in het TR­traject (Terugdringen Recidive) en bij de psy­chologen zeer gewenst zou zijn, om samen met de gemeenten een plan te maken voor vervolgbehandelingen en nazorg na vrijlating. Een mannelijke PIW’er die al een fors aantal jaar bij DJI in dienst is stoort zich aan gemeenten die hun taak op het gebied van nazorg aan ex­gedetineerden niet waarmaken: “Vaak ook horen wij dat een gemeente waar iemand zich graag wil vestigen geen beleid heeft op dit gebied waardoor verdere fasering vertraging oploopt en er dus frustratie bij een in potentie goed willende gedeti­neerde ontstaat.”IDEEËN VOOR VERBETERINGDe mogelijkheid om zelf met ideeën te komen voor verbetering van de resocialisatie is door 226 respondenten benut. Veel van deze suggesties zijn al eerder genoemd, maar enkele creatieve ideeën zijn het vermelden waard.Veel gevangenispersoneel benadrukt hier nogmaals wel meer te willen doen in de Enkele suggesties: inrichtingen, maar daar helaas de tijd niet voor te hebben. Veel inrichtingswerkers zou­den graag meer sociaal contact met de gedetineerden willen om zodoende meer aan RESOcIALISATIEIk heb de indruk dat intensievere begeleiding van de gedetineerden, zowel in de inrichting als kort na vrijlating in de gemeente, kan helpen voorkomen dat mensen weer in de fout gaan. (N=435)Zeer mee eens 37%Mee eens 43%Neutraal 12%Mee oneens 5%Zeer mee oneens 1%N.v.t. / geen mening 2%mEERPERSOONScELGEBRuIk62 HET GEVANGENISPERSONEEL 63• “Overdag naar de arbeid, ‘s avonds en in het weekend is er tijd voorsport, bezoek en recreatie. Het contrast met het dagritme buiten deinrichting na vrijlating wordt dan minder groot.”• “De arbeid wordt extern verricht, voor de nacht keert men terug naar deinrichting. Zo doet men werkritme op en verricht men zinvol werk, even­tueel met zicht op behoud van de baan.”• “Bied vakopleidingen en leer­werktrajecten in de gevangenissen, zomogelijk met baangarantie direct na vrijlating. Werk is de basis van eengeslaagde deelname aan de maatschappij.”• “Verslaafden worden gedwongen van hun verslaving afgeholpen.”• “Er moet een loket komen in de inrichting, waar zaken (zoals uitkering,legitimatiebewijs) kunnen worden geregeld. De relevante instanties (vanuitde gemeente) worden de gevangenis binnen gehaald.”• “Er moet opvang zijn in de gemeente direct na detentie, waar gedetineer­den enkele weken kunnen verblijven en iets meer tijd krijgen om zaken alshuisvesting en inkomen te organiseren.”• “Gemeenten zouden (ex­)Justitieambtenaren aan moeten stellen dieervaring hebben met werken met gedetineerden.”• “Begeleiding en nazorg van ex­gedetineerden moet veel langdurigeren intensiever, en minder vrijblijvend. Iedereen krijgt het eerste half jaareen coach of een ‘buddy’. Het niet nakomen van de afspraken krijgtgevolgen.”• “Iedereen krijgt verplicht reclasseringscontact een bepaalde periodena detentie.”mEERPERSOONScELGEBRuIk65Foto Marco Okhuizen66 HET GEVANGENISPERSONEEL 677. cONcLuSIESDit onderzoek onder het gevangenispersoneel komt precies op een moment dat het gevangeniswezen in Nederland veel aandacht krijgt. Na een aantal jaren van cellen­tekort is er nu al geruime tijd een cellenoverschot. De prognoses voor benodigde celcapaciteit vormden voor de staatssecretaris van Justitie aanleiding om op 19 mei 2009 een Masterplan Gevangeniswezen 2009­2014 te presenteren. Met name het sluiten van acht gevangenissen en het afstoten van 1200 fte aan gevangenispersoneel zijn in het oog springende maatregelen. Er heerst onrust onder het personeel over deze plannen van de regering. De vakbon­den en de medezeggenschapsraden zijn in een laat stadium en beperkt betrokken bij de plannen. En voor individueel gevangenispersoneel is het niet aantrekkelijk het hoofd boven het maaiveld uit te steken: er heerst veel angst onder het personeel dat het leveren van kritiek niet gewaardeerd wordt door de top van DJI en Justitie. Het perso­neel kan zich niet eenvoudig laten horen, en is voor een politieke partij ook niet eenvou­dig te raadplegen. In dit rapport laten ruim 500 gevangenismedewerkers van zich horen. De antwoorden wijzen opvallend vaak eenduidig in dezelfde richting, en vormen een duidelijk signaal vanaf de werkvloer.Na een algemeen deel over de waardering van het vak door de respondenten volgen conclusies over werkdruk en over onveiligheid, de twee hoofdproblemen die uit deze enquête naar voren komen. Daarna volgen conclusies over het belang van de gevan­genissen voor de samenleving als geheel. Tot slot wordt de vraag beantwoord wat er nu moet gebeuren, en worden er aanbevelingen voor de toekomst gedaan. DE WAARDERING VAN HET VAkHet personeel vindt het werk in de gevangenissen in het algemeen de moeite waard, maar het plezier in het werk is de afgelopen jaren wel verminderd. Dit wordt met name veroorzaakt door de toegenomen werkdruk, en het uitkleden van de functie van inrich­tingswerker. De mensen die in de gevangenissen werken zijn idealisten. Meer dan driekwart van het gevangenispersoneel ziet het als zijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde cONcLuSIES68 HET GEVANGENISPERSONEEL 69beter de gevangenis uitgaat dan hij/zij er in komt. En dat terwijl de mogelijkheden om die taak binnen de gevangenis goed uit te oefenen beperkt zijn; slechts een kwart zegt hiertoe voldoende mogelijkheden te hebben. Als belangrijke verklaring wordt gegeven dat er nauwelijks nog tijd is voor persoonlijk contact met gedetineerden. Als overige stoorzenders worden bezuinigingen veel genoemd, alsook een beperkt dagprogramma, een tekort aan personeel en een te veel aan bureaucratie.DE WAARDERING VAN HET VAkHet personeel vindt het werk in de gevangenissen in het algemeen de moeite waard, maar het plezier in het werk is de afgelopen jaren wel verminderd. Dit wordt met name veroorzaakt door de toegenomen werkdruk, en het uitkleden van de functie van inrich­tingswerker. De mensen die in de gevangenissen werken zijn idealisten. Meer dan driekwart van het gevangenispersoneel ziet het als zijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uitgaat dan hij/zij er in komt. En dat terwijl de mogelijkheden om die taak binnen de gevangenis goed uit te oefenen beperkt zijn; slechts een kwart zegt hiertoe voldoende mogelijkheden te hebben. Als belangrijke verklaring wordt gegeven dat er nauwelijks nog tijd is voor persoonlijk contact met gedetineerden. Als overige stoorzenders worden bezuinigingen veel genoemd, alsook een beperkt dagprogramma, een tekort aan personeel en een te veel aan bureaucratie.WERkDRukDe werkdruk voor het gevangenispersoneel is de laatste jaren alleen maar toegenomen. Er is steeds minder personeel voor hetzelfde aantal gedetineerden, maar de hoeveel­heid werk is hetzelfde gebleven of toegenomen. Oorzaken van de gestegen werkdruk zijn onder meer het krappe dagprogramma, waarbinnen alle (verplichte) activiteiten moeten worden verricht, de toenemende (multi­)problematiek van gedetineerden, en de papieren rompslomp die lijkt toe te nemen. Een andere niet onbelangrijke oorzaak is de uitbreiding van het meerpersoonscelgebruik, waardoor meer gedetineerden op de afdeling zitten. Aanvankelijk werd daarvoor meer personeel beschikbaar gesteld, maar dit is inmiddels weer teruggedraaid. Dat er steeds minder personeel is voor hetzelfde of zelfs voor een groter aantal gedetineerden, kan niet langer worden ontkend, ook al zegt de ‘papieren werkelijkheid’ (de personeelsformatie op papier) misschien wat anders. Hierover maken veel respondenten zich zorgen.Het feit dat er door de toegenomen werkdruk steeds minder tijd is voor persoonlijk contact tussen personeel en gedetineerden lijkt voor de buitenstaander wellicht niet erg. De gedetineerden zitten er niet voor de gezelligheid, zo zal misschien worden gedacht, maar dat is ook niet waar het om gaat. Het personeel weet als geen ander hoe belang­rijk het is om – mede met het oog op de resocialisatie – de gedetineerden als mensen te benaderen en niet slechts als nummers. Bij de resocialisatie heeft het personeel een belangrijke rol te spelen, maar die taak komt onder druk te staan wanneer er steeds meer personeel van de werkvloer wordt weggehaald vanwege bezuinigingen. Dat is niet goed voor de heropvoeding van de gedetineerde, slecht voor het personeel, dat zich de afgelopen jaren steeds meer gereduceerd voelt tot ‘sleuteldraaier’, en uiteindelijk ook niet in het belang van de samenleving. De belangrijkste oorzaken van de toegenomen werkdruk zijn de voortdurende bezui­nigingen op het gevangeniswezen. Mensen die al jaren in het vak zitten, kunnen zich niet anders herinneren dan dat er ieder jaar bezuinigd wordt op de gevangenissen. De bezuinigingen hebben meerpersoonscelgebruik geïntroduceerd en uitgebreid, en minder personeel op de werkvloer gebracht. Om de werkdruk van het gevangenisperso­neel te verlichten, wat broodnodig is, moet de negatieve trend van steeds terugkerende bezuinigingen worden gekeerd. VEILIGHEIDEen ander probleem waarmee het personeel geconfronteerd wordt is toenemende onveiligheid in de inrichtingen. Meer dan driekwart heeft zelf wel eens agressie en/of geweld van gedetineerden ervaren, en een ruime meerderheid heeft het idee dat agressie en geweld de laatste jaren erger is geworden. Een van de oorzaken hiervan is weer het gebrek aan mogelijkheden voor persoonlijk contact, zodat het personeel niet goed doorheeft wat er speelt op de afdelingen. Een andere oorzaak die wordt genoemd is de problematiek van de gedetineerden, die steeds complexer (meer verslavings­ en psychische problemen) lijkt te worden.Ook meerpersoonscelgebruik zorgt niet alleen voor een verminderd veiligheidsgevoel, maar ook voor meer onveilige situaties. Het maakt een groot verschil of je een celdeur opent waarachter één, twee of zes gedetineerden zitten. Het risico op samenzweringen is aanwezig. Ook het feit dat het personeel zich bij een meningsverschil geconfronteerd ziet met meerdere gedetineerden achter één deur, geeft extra risico. Formeel moet de deur van een meerpersoonscel door meer dan één inrichtingswerker worden geopend, maar de praktijk is heel vaak anders; er is simpelweg onvoldoende personeel voor aanwezig. Er worden veel vechtpartijen op meerpersoonscellen gemeld. Met name in de nacht levert dat gevaarlijke situaties op, wanneer het Interne Bijstandsteam moet worden opgeroepen en het enige tijd duurt voordat de celdeur open mag.Er wordt veel geïnvesteerd in technische hulpmiddelen en materialen die de veiligheid in de inrichtingen zouden moeten vergroten, zoals camera’s en hekwerken. Dat zal zeker noodzakelijk zijn, maar daarbij mag het niet blijven. De mens mag niet worden vergeten. Zoals een inrichtingswerker terecht opmerkte: “een camera springt er niet tussen als ik word aangevallen”. Door nieuwe bezuinigingen op personeel en door extra meerpersoonscellen komt de veiligheid in de inrichtingen nog meer in het geding. De veiligheid staat onder druk, al zijn echt ernstige incidenten met fatale afloop gelukkig nog niet gemeld.HET BELANG VAN GEVANGENISSEN VOOR DE SAmENLEVINGDe tijd in de gevangenis behoort geen feestje te zijn: gedetineerden zitten er een straf uit, die is opgelegd door de rechter. Een straf kent een vergeldingselement: de tijd in de gevangenis is deels bedoeld als wraak namens de slachtoffer en de gehele samen­cONcLuSIES70 HET GEVANGENISPERSONEEL 71eving, en als tijd om de zonden te overdenken. De samenleving als geheel is er echter weinig mee gebaat wanneer iemand slechter de gevangenis uitgaat dan dat hij/zij er in komt. De tijd dat een gedetineerde vast zit kan juist worden besteed om te voorkomen dat iemand nogmaals de fout in gaat. Het is bij uitstek dé tijd die gebruikt moet worden om recidive te voorkomen. Het gevangenispersoneel ziet dit ook als taak. Als het slecht gaat in de gevangenissen en mensen er crimineler uitkomen dan dat ze er in gaan, zal de samenleving daar direct de gevolgen van ondervinden. Het gevangenispersoneel is in meerderheid (73 procent) van mening dat door het beleid van de laatste jaren, zoals de bezuinigingen op het gevangeniswezen, de samenleving onveiliger is geworden. Dat is opmerkelijk. Bewijs voor deze stelling kan wellicht niet worden geleverd, maar feit is dat het personeel niet vindt dat momenteel alles op alles wordt gezet om de huidige torenhoge recidivecijfers naar beneden te brengen.Onder meer op het punt van resocialisatie, het begeleiden van de gedetineerde bij een soepele terugkeer in de samenleving, schiet het huidige beleid tekort. Uiteraard moet de gedetineerde zelf een hoofdrol spelen in het regelen van zaken als huisvesting en inko­men na detentie, maar begeleiding en hulp in de gevangenissen en daarbuiten moeten beschikbaar zijn voor mensen die hiertoe niet goed in staat zijn en een zetje in de rug nodig hebben. Het merendeel van het personeel vindt niet dat er voldoende werk wordt gemaakt van resocialisatie en een succesvolle terugkeer in de maatschappij. Ook is het personeel er van overtuigd dat intensievere begeleiding van de gedetineerden, zowel in de inrichting als kort na vrijlating in de gemeente, kan helpen voorkomen dat mensen weer in de fout gaan. WAT mOET ER GEBEuREN?Er zijn enkele hoofdoorzaken aan te wijzen voor de huidige problemen en knelpunten in de gevangenissen. Het tekort aan persoonlijk contact en het uitkleden van de functie van PIW’er worden voor een belangrijk deel veroorzaakt door een tekort aan personeel. Er moet steeds meer werk worden verricht door steeds minder personeel. Dat is een ontwikkeling die niet kan voortduren; de kwaliteit van het werk staat nu al ernstig onder druk. Ook is het personeel door dit tekort minder goed in staat aan te voelen wat er leeft onder gedetineerden, wat niet goed is voor de veiligheidssituatie. De druk op het personeel wordt voor een belangrijk deel, maar niet alleen, veroorzaakt door het steeds verder uitbreiden van het meerpersoonscelgebruik. Dat meerpersoons­celgebruik goed is voor gedetineerden of personeel, of zorgt voor betere resocialisatie, is nog nooit aangetoond. Wel is aangetoond dat meerpersoonscelgebruik meer onvei­lige situaties oplevert voor gedetineerden en personeel. Meerpersoonscelgebruik is vooral een belangrijke bezuinigingsmaatregel voor het ministerie van Justitie. Gevangenispersoneel heeft dagelijks last van de bezuinigingsdrift, en is deze bezui­nigingen beu. De kwaliteit van het werk staat onder druk, zo vinden vrijwel alle res­pondenten. Ook is bijna iedere respondent van mening dat er niet meer bezuinigd zou mogen worden op het gevangeniswezen: de grens is bereikt. Personeelsoverschot dat eventueel ontstaat door cellenoverschot is dan ook geen probleem maar juist een grote kans waar dankbaar gebruik van moet worden gemaakt. Goed opgeleid gevangenis­personeel moet niet de laan worden uitgestuurd, maar moet nu worden ingezet om de werkdruk te verlichten. Volgens Justitie is er echter een dringende noodzaak om te bezuinigen, omdat het aantal gedetineerden lager is dan voorspeld en waarmee rekening werd gehouden. Per gedetineerde krijgt DJI een bedrag vanuit het ministerie van Justitie, en dat geld komt uiteraard weer uit de algemene middelen beheerd door het ministerie van Finan­ciën. Minder criminelen zijn zo wellicht een meevaller voor de samenleving, maar een financiële tegenvaller voor DJI. Minder gedetineerden leveren per direct minder geld op voor DJI. Het is echter voor de instellingen niet mogelijk om van de ene op de andere dag te bezuinigen door personeel te ontslaan en gebouwen af te stoten. Dit is boven­dien zeer onverstandig, omdat er rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat er in de nabije toekomst weer meer gedetineerden zijn. Hiervoor moet een nieuwe, flexibelere, financieringssystematiek worden bedacht. DJI moet meer de tijd krijgen om ‘tegenvallers’ te verwerken en niet per direct te moeten bezuinigen.In tijden waarin cellen leeg staan, zoals nu het geval is, moeten gedetineerden weer een eigen cel krijgen. Meerpersoonscelgebruik is acceptabel als noodoplossing in tijden van cellentekort, zoals het ook ontstaan is, maar mag niet gebruikt worden als een makkelijke manier om forse bezuinigingen te realiseren. Alleen vrijwillig zouden mensen op een meerpersoonscel geplaatst mogen worden, en dan nog slechts na beoordeling door het personeel. Zo wordt er beter voor gezorgd dat gedetineerden elkaar niet de cel uit vechten, en dat het voor het personeel veiliger wordt. Ten slotte moeten meerper­soonscellen weer door meer dan één gevangenismedewerker worden geopend, zoals voorheen. Hierop moet de personeelsformatie worden afgestemd. cONcLuSIES73Foto Taco van der Erb74 HET GEVANGENISPERSONEEL 758. AANBEVELINGEN1. STOP DE BEzuINIGINGENDe grens van wat er in het gevangeniswezen bezuinigd kan worden is al bereikt, nieuwe bezuinigingsrondes zijn onacceptabel. De kwaliteit van het werk staat nu al onder druk. De samenleving wordt onveiliger door verdergaande bezuinigingen. Er moet meer gebeuren in de gevangenissen (onderwijs, vakopleidingen, verslavingsbehandeling, gedragstrainingen) om er voor te zorgen dat mensen op verantwoorde wijze de gevan­genis uitkomen. Daar is ook personeel voor nodig. • Geen nieuwe bezuinigingen op het gevangeniswezen• De dagprogramma’s worden uitgebreid met avondopenstellingen• Er wordt meer onderwijs aangeboden in de inrichtingen• Verslavingsbegeleidingsafdelingen worden niet gesloten• Er worden geen BBI’s en ZBBI’s gesloten2. mEER PERSONEEL, NIET mINDERHet personeel is de laatste jaren uitgeknepen. De werkdruk is toegenomen, er zijn steeds minder PIW’ers op een groep gedetineerden. Geef de PIW’ers hun functie terug, zodat er weer tijd is voor persoonlijk contact. Mensen maken mensen beter. Het huidige cellenoverschot biedt grote kansen. Er moet geen personeel ontslagen worden: deze goed opgeleide mensen zijn nodig om de werkdruk te verlichten. Daarnaast zal de veiligheidssituatie in de gevangenissen verbeteren door het personeel weer op sterkte te brengen.• Het ‘overtollige’ personeel wordt niet ontslagen, maar ingezet op de afdelingen• Er worden meer behandelaars en psychologen aangesteld3. mEERPERSOONScELGEBRuIk OP BASIS VAN VRIjWILLIGHEIDIn tijden van cellenoverschot is meerpersoonscelgebruik niet nodig, gedetineerden moeten weer een eigen cel krijgen. Meerpersoonscelgebruik is alleen acceptabel als noodoplossing in tijden van cellentekort. Alleen op vrijwillige basis mogen mensen op een meerpersoonscel geplaatst worden. Bij meerpersoonscelgebruik hoort ook meer personeel op de werkvloer. • Meerpersoonscelgebruik wordt vrijwillig• Afdelingen met meerpersoonscellen krijgen extra personeelAANBEVELINGEN76 HET GEVANGENISPERSONEEL 774. mEER AANDAcHT VOOR RESOcIALISATIEEen gedetineerde die op een goede manier en met minder problemen de gevangenis verlaat, is voor de samenleving een zorg minder. Het verblijf in de gevangenis moet zich meer dan nu het geval is richten op de terugkeer in de samenleving. Er moeten meer vakopleidingen in de inrichtingen aangeboden worden, er moet meer aan versla­vingsbehandeling gedaan worden, en er moet beter geïnventariseerd worden wat de te verwachten problemen zijn bij terugkeer in de samenleving. De gemeenten dienen zich hier nadrukkelijker mee te bemoeien. • Er worden meer vakopleidingen aangeboden met het oog op een goede start na detentie• Het aantal MMD’ers in de gevangenissen wordt uitgebreid• De reclassering wordt meer dan nu de gevangenissen binnengehaald voor trainingen en gedragsinterventies• Er komt een betere samenwerking tussen de MMD’ers, de gemeentes en de reclassering.BIjLAGE IAfkORTINGENBBI Beperkt Beveiligde InrichtingBPSAG Bond van Personeel bij de Straf­ en Aanverwante GestichtenCPT European Committee for the Prevention of TortureDJI Dienst Justitiële InrichtingHvB Huis van BewaringIBA Individuele BegeleidingsafdelingIBT Intern Bijstands TeamISD Inrichting voor Stelselmatige DadersMMD’er Medewerker Maatschappelijke DienstverleningPBW Penitentiaire BeginselenwetPI Penitentiaire InrichtingPIW’er Penitentiair InrichtingswerkerRSJ Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming TR Terugdringen RecidiveVBA VerslavingsbegeleidingsafdelingZBBI Zeer Beperkt Beveiligde InrichtingBIjLAGE78 HET GEVANGENISPERSONEEL 79BIjLAGE IIOPROEP OP WWW.mORGENmOETHETBETER.NL Om DE ENquêTE IN TE VuLLENDe staat van de gevangenissen – Enquête gevangenispersoneelWie weet beter welke veranderingen het gevangeniswezen ten goede komen, de politiek of het personeel? Wat de SP betreft moet de stem van het personeel meer worden gehoord in het debat over de gevangenissen. Daarom vraag ik u, om deze enquête in te vullen en te zorgen dat politici in Den Haag horen wat er beter kan, en vooral, wat er niet moet worden verslechterd!In het gevangeniswezen is de afgelopen jaren veel veranderd. In plaats van het cel­lentekort van enkele jaren geleden is er op dit moment een overschot aan gevangenis­cellen. Het veranderprogramma DBM­V (Detentie en Behandeling op Maat voor Volwassen gedetineerden) is afgeblazen, maar het programma ‘Modernisering Gevangeniswezen’ staat voor de deur. Ook is er de afgelopen jaren een aantal keer bezuinigd op het gevangeniswezen.De kennis ligt bij het personeelIn de Tweede Kamer wordt regelmatig met de regering gedebatteerd over de ontwik­kelingen en veranderingen in het gevangeniswezen. De meningen over wat er moet gebeuren of veranderen lopen nogal uiteen. De SP vindt het in ieder geval van groot belang om ook te luisteren naar de mensen die werken in de gevangenissen. Juist de mensen die dagelijks te maken hebben met de gevolgen van het beleid van de regering, moeten hun mening kunnen laten horen. Daarvoor dient deze enquête.Het invullen kost u ongeveer 15 minutenIn de enquête vindt u ondermeer vragen over de werkdruk, de bezuinigingen, veiligheid, meerpersoonscelgebruik en over resocialisatie. Allemaal zaken waarover in Den Haag wordt beslist, vaak zonder de mening van het personeel daarbij te betrekken. Ik wil u dan ook nadrukkelijk uitnodigen deze enquête in te vullen, zodat de SP weet wat er speelt binnen het gevangeniswezen en dit in kan brengen in het debat met de regering.Zie ook: http://www.sp.nl/justitie/dossier/90/gevangenissen.htmlBIjLAGE80 HET GEVANGENISPERSONEEL 81De enquête kan tot uiterlijk 1 juli 2009 worden ingevuld. Uiteraard zullen wij uw privacy respecteren. De resultaten worden dan ook enkel anoniem naar buiten gebracht, waar­onder op deze website. 12a. Als ik misstanden zie (bijvoorbeeld niet integer gedrag van collega’s) weet ik direct waar ik dit moet melden.O JaO Nee (ga naar vraag 13)O N.v.t. / geen mening (ga naar vraag 13)12b. Misstanden meld ik altijd direct: O Ja, bij mijn leidinggevendeO Ja, bij een ander persoon dan bij mijn leidinggevende, namelijk: …O NeeO N.v.t. / geen meningToelichting:C. Dagelijkse gang van zaken13. Mijn collega’s en ik zijn voldoende opgeleid voor de problemen van deze moeilijke doelgroep, de gevangenispopulatie (verslavingsproblemen, psychosociale problemen, stoornissen, enz.)O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening14. Ik zie het als mijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uitgaat dan dat hij/zij er in komt.O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening15. Ik krijg voldoende mogelijkheden mijn taak binnen de PI goed uit te oefenen.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningToelichting: 16. Mijn werkdruk is de laatste jaren toegenomen.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningToelichting: 17. Mijn werkdruk is te hoog.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening18a. Kunt u aangeven met hoeveel mensen het werk wordt verricht op de afdeling waar u werkt? Met andere woorden, wat de verhouding aantal PIW’ers / aantal gedetineerden is?O Ja, dat vul ik hieronder in O Nee, dat kan / wil ik niet (Ga naar vraag 19)O N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 19)18b. - Aantal PIW’ers overdag: ….- Groep gedetineerden overdag: …- Aantal PIW’ers ’s nachts: … - Groep gedetineerden ’s nachts: …18c. Is dit voldoende? O Ja (Ga naar vraag 19)O TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 19)18d. Zo niet, wat zijn hiervan de gevolgen voor uw dagelijkse werk? Kunt u hier voorbeelden van geven? 19a. Er is de laatste jaren steeds minder personeel voor hetzelfde aantal gedetineerden.O JaO Nee (Ga naar vraag 20)O N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 20)19b.Ik maak mij zorgen om deze ontwikkeling.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening20. Ik heb de laatste jaren steeds minder tijd voor persoonlijk contact met de gedetineerden.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningA. Algemeen1. Geslacht:O Vrouw O Man2. Leeftijd:O jonger dan 35 jaarO 35 - 44 jaarO 45 - 54 jaarO > 55 jaar3. Aantal jaren in dienst bij DJI: O minder dan 2 jaarO 2 - 5 jaarO 5 - 10 jaarO > 10 jaarO N.v.t. 4. In welke regio werkt u?O Regio NoordO Regio Midden-OostO Regio ZuidO Regio West5. De inrichting waar u werktNaam:..........................................................................Plaats:..........................................................................6. Werkt u op een afdeling met gedetineerde mannen of vrouwen?O MannenO VrouwenO BeidenO N.v.t. 7. Op wat voor soort afdeling werkt u (voornamelijk)?O Huis van BewaringO GevangenisO Beperkt Beveiligde InrichtingO Zeer Beperkt Beveiligde InrichtingO Anders, namelijk …Mag ik u vriendelijk verzoeken deze enquête digitaal in te vullen? Dit kan op www.morgenmoethetbeter.nl. Indien u er toch voor kiest een papieren versie in te vullen, dan kunt u de ingevulde enquête versturen naar:SP-Tweede KamerfractieT.a.v.: Michiel van NispenPostbus 200182500 EA DEN HAAGENQUÊTE GEVANGENISPERSONEELDeze enquête bestaat uit 43 vragen. Het invullen van deze enquête kost u ongeveer 15 minutenB. Waardering8. Over het algemeen ervaar ik mijn werk als de moeite waard.O Zeer mee eensO Mee eensO TwijfelO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening9. Ik voel me in mijn werk gesteund door de directe leidinggevenden van mijn afdeling.O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening10a. Mijn plezier in het werk is de afgelopen jaren verminderd.O Zeer mee eensO Mee eensO Neutraal (Ga naar vraag 11)O Mee oneens (Ga naar vraag 11)O Zeer mee oneens (Ga naar vraag 11)O N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 11)10b. Dit wordt veroorzaakt door: (meerdere antwoorden mogelijk)O De toegenomen werkdrukO De vrees dat er ontslagen gaan vallen bij DJIO Het uitkleden van de functie van PIW-erO Onplezierige samenwerking met collega’s en/of mijn leidinggevende O Anders, namelijk …11. Ik overweeg om ander werk te gaan zoeken.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningToelichting:BIjLAGE82 HET GEVANGENISPERSONEEL 8321. Stelling: “Ik voel mij de afgelopen jaren van PIW’er steeds meer gereduceerd tot sleuteldraaier.”O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen meningToelichting:22. Ik maak mij met enige regelmaat zorgen over het behoud van mijn baan bij DJI.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningToelichting:D. Veiligheid23. Ik ben mij de laatste jaren onveiliger gaan voelen op de werkvloer.O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening24. Er is regelmatig sprake van agressie en geweld van gedetineerden naar personeel.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening25. Ik heb zelf agressie en/of geweld van gedetineerden ervaren.O JaO NeeO N.v.t. / geen mening26. Agressie en geweld van gedetineerden naar personeel is de laatste jaren erger geworden.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening27. Heeft u op dit onderdeel ‘Veiligheid’ nog opmerkingen of aanvullingen? E. Bezuinigingen28. Door de bezuinigingen van de laatste jaren staat de kwaliteit van het werk in negatieve zin onder druk.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening29. Er zou niet meer bezuinigd mogen worden op het gevangeniswezen, de grens is bereikt.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening30. Nieuwe bezuinigingsrondes zullen ten koste gaan van het persoonlijk contact in de inrichting, en dat is niet goed voor zowel het personeel als gedetineerden.O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening31. Stelling: “Door het beleid van de afgelopen jaren, zoals de bezuinigingen op het gevangeniswezen, is de samenleving onveiliger geworden.”O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening32. Heeft u op dit onderdeel ‘Bezuinigingen’ nog opmerkingen of aanvullingen? F. Meerpersoonscelgebruik33. In de inrichting waar ik werk is sprake van meerpersoonscelgebruik.O Ja, op de afdeling waar ik werkO Ja, maar niet op de afdeling waar ik werkO Nee34a. Door meerpersoonscelgebruik is er steeds minder personeel voor een zelfde aantal gedetineerden.O JaO Twijfel (Ga naar vraag 35)O Nee (Ga naar vraag 35)O N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 35)34b.Zo ja, dit vind ik:O PositiefO NeutraalO NegatiefO N.v.t. / geen mening35. Door meerpersoonscelgebruik neemt de werkdruk voor het gevangenispersoneel toe.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen meningToelichting: 36a. Door meerpersoonscelgebruik neemt de onveiligheid binnen de inrichting toe. O JaO TwijfelO Nee (Ga naar vraag 37)O N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 37)Toelichting:36b.Zo ja, ik heb zelf een onveilige situatie ervaren vanwege meerpersoonscelgebruik.O JaO NeeO N.v.t. / geen mening37. In tijden waarin cellen leeg staan (zoals nu) zou ik liever zien dat iedere gedetineerde weer een eigen cel krijgt.O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen meningG. Resocialisatie38a. Ik vind dat er voldoende werk wordt gemaakt van resocialisatie en een succesvolle terugkeer in de maatschappij.O Zeer mee eens (Ga naar vraag 39)O Mee eens (Ga naar vraag 39)O Neutraal (Ga naar vraag 39)O Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen mening (Ga naar vraag 39)38b Er moeten vooral meer inspanningen worden verricht door: (meerdere antwoorden mogelijk)O (extra) gevangenispersoneel, waaronder ook (extra) MMD-ers O de reclassering O de gemeentenO anders, namelijk...Toelichting: 39. Ik heb de indruk dat de medewerkers maatschappelijke dienstverlening (de MMD-ers) voldoende tijd hebben per gedetineerde om te inventariseren welke problemen en knelpunten er zijn die aangepakt moeten worden na vrijlating.O JaO TwijfelO NeeO N.v.t. / geen mening40. Ik heb de indruk dat intensievere begeleiding van de gedetineerden, zowel in de inrichting als kort na vrijlating in de gemeente, kan helpen voorkomen dat mensen weer in de fout gaan. O Zeer mee eensO Mee eensO NeutraalO Mee oneensO Zeer mee oneensO N.v.t. / geen meningToelichting:BIjLAGE84 HET GEVANGENISPERSONEEL 8541. Heeft u ideeën wat er op het gebied van resocialisatie zou kunnen verbeteren?O NeeO Ja, namelijk42. Wilt u nog iets toevoegen dat niet aan de orde is gekomen in de enquête, of heeft u andere opmerkingen? O NeeO Ja, namelijkH. Persoonlijke gegevens43. Wilt u op de hoogte gehouden worden van de resultaten van deze enquête (en verdere activiteiten)?O JaO NeeIndien u op bovenstaande vraag ja heeft geantwoord, dan kunt u hieronder uw gegevens invullen. Achternaam:......................................................................Tussenvoegsel: .................................................................Voornaam:.........................................................................E-mailadres: .....................................................................Telefoonnummer:...............................................................BEDANKT VOOR UW MEDEWERKING! Wilt u zo vriendelijk zijn uw collega’s te vragen deze enquête ook in te vullen? Veel dank!WWW.MORGENMOETHETBETER.NLBIjLAGE III.DE ENquêTERESuLTATEN IN TABELLEN1. Geslacht (N=568)Vrouw 144 25%Man 424 75%2. Leeftijd (N=568)jonger dan 35 jaar 84 15%35 - 44 jaar 193 34%45 - 54 jaar 220 39%> 55 jaar 71 12%3. Aantal jaren in dienst bij DjI (N=568)minder dan 2 jaar 18 3%2 - 5 jaar 27 5%5 - 10 jaar 149 26%> 10 jaar 369 65%N.v.t. 5 1%4. In welke regio werkt u? (N=568)Regio Noord 197 35%Regio Midden-Oost 103 18%Regio Zuid 164 29%Regio West 104 18%5. De inrichting waar u werktNaam: (N=494) Plaats: (N=484)(Open vragen)SAmEN STAAT u STERk!Hoe meer personeel de enquête invult, des te groter de kans dat uw stem ook daad­werkelijk wordt gehoord. Ik wil u dan ook vragen om na het invullen zoveel mogelijk collega’s op het bestaan van deze enquête te wijzen. Samen staat u sterk! Ik wil u alvast hartelijk bedanken voor het meewerken aan dit onderzoek.Met vriendelijke groet, Krista van VelzenTweede Kamerlid voor de SPBIjLAGE86 HET GEVANGENISPERSONEEL 876. Werkt u op een afdeling met gedetineerde mannen of vrouwen? (N=566)Mannen 477 84%Vrouwen 14 3%Beiden 22 4%N.v.t. 53 9%7a. Op wat voor soort afdeling werkt u (voornamelijk)? (N=561)Huis van Bewaring 205 37%Gevangenis 159 28%Beperkt Beveiligde Inrichting 47 8%Zeer Beperkt Beveiligde Inrichting 8 2%Anders 142 25%7b. Indien ‘Anders’, namelijk: (N=142)8. Over het algemeen ervaar ik mijn werk als de moeite waard. (N=524)Zeer mee eens 150 29%Mee eens 274 52%Twijfel 68 13%Mee oneens 22 4%Zeer mee oneens 8 2%N.v.t. / geen mening 2 0%9. Ik voel me in mijn werk gesteund door de directe leidinggevenden van mijn afdeling. (N=523)Zeer mee eens 42 8%Mee eens 187 36%Neutraal 119 23%Mee oneens 108 20%Zeer mee oneens 63 12%N.v.t. / geen mening 4 1%10a. mijn plezier in het werk is de afgelopen jaren verminderd. (N=523)Zeer mee eens 125 24%Mee eens 210 40%Neutraal 77 15%Mee oneens 80 15%Zeer mee oneens 27 5%N.v.t. / geen mening 4 1%10b. Indien 'zeer mee eens' of 'mee eens', dit wordt veroorzaakt door: (meerdere antwoorden mogelijk) (N=335)De toegenomen werkdruk 225 67%De vrees dat er ontslagen gaan vallen bij DJI 103 31%Het uitkleden van de functie van PIW-er 190 57%Onplezierige samenwerking met collega’s en/of mijn leidinggevende 88 26%Anders 107 32%10c. Indien ‘Anders’, namelijk: (N=107)(Open vraag)11a. Ik overweeg om ander werk te gaan zoeken. (N=523)Ja 100 19%Twijfel 135 26%Nee 275 53%N.v.t. / geen mening 13 2%11b. Toelichting: (N=169)(Open vraag)12a. Als ik misstanden zie (bijvoorbeeld niet integer gedrag van collega’s) weet ik direct waar ik dit moet melden. (N=523)Ja 458 88%Nee 42 8%N.v.t. / geen mening 23 4%BIjLAGE88 HET GEVANGENISPERSONEEL 8912b. Indien 'ja', misstanden meld ik altijd direct. (N=458)Ja, bij mijn leidinggevende 264 58%Ja, bij een ander persoon dan bij mijn leidinggevende 89 19%Nee 62 14%N.v.t. / geen mening 43 9%12c. Indien ‘ja, bij een ander persoon dan bij mijn leidinggevende’, namelijk: (N=77)(Open vraag)13. mijn collega's en ik zijn voldoende opgeleid voor de problemen van deze moeilijke doelgroep, de gevangenispopulatie (verslavingsproblemen, psychosociale problemen, stoornissen, enz.) (N=459)Ja 176 38%Twijfel 156 34%Nee 111 24%N.v.t. / geen mening 16 4%14. Ik zie het als mijn taak er aan bij te dragen dat een gedetineerde beter de gevangenis uitgaat dan dat hij/zij er in komt. (N=459)Zeer mee eens 139 30%Mee eens 216 47%Neutraal 74 16%Mee oneens 14 3%Zeer mee oneens 3 1%N.v.t. / geen mening 13 3%15a. Ik krijg voldoende mogelijkheden mijn taak binnen de PI goed uit te oefenen. (N=459)Ja 114 25%Twijfel 145 32%Nee 193 42%N.v.t. / geen mening 7 1%15b. Toelichting: (N=165)(Open vraag)16b. Toelichting: (N=166)(Open vraag)16a. mijn werkdruk is de laatste jaren toegenomen. (N=459)Ja 386 84%Twijfel 24 5%Nee 39 9%N.v.t. / geen mening 10 2%17. mijn werkdruk is te hoog. (N=459)Ja 223 49%Twijfel 126 27%Nee 102 22%N.v.t. / geen mening 8 2%18a. kunt u aangeven met hoeveel mensen het werk wordt verricht op de afdeling waar u werkt? met andere woorden, wat de verhouding aantal PIW’ers / aantal gedetineerden is? (N=459).Ja, dat vul ik hieronder in 266 58%Nee, dat kan / wil ik niet 90 20%N.v.t. / geen mening 103 22%18b. Indien ‘ja, dat vul ik hieronder in’: (N=266)Aantal PIW’ers overdag: Groep gedetineerden overdag: Aantal PIW’ers ‘s nachts: Groep gedetineerden ‘s nachts: (Open vragen)18c. Indien u deze verhouding heeft weergegeven, is dit voldoende? (N=264)Ja 43 16%Twijfel 58 22%Nee 159 60%N.v.t. / geen mening 4 2%BIjLAGE90 HET GEVANGENISPERSONEEL 9118d. Indien ‘Twijfel’ of ‘Nee’, wat zijn hiervan de gevolgen voor uw dagelijkse werk? kunt u hier voorbeelden van geven?(N=172)(Open vraag)19a. Er is de laatste jaren steeds minder personeel voor hetzelfde aantal gedetineerden. (N=459)Ja 406 89%Nee 24 5%N.v.t. / geen mening 29 6%19b. Indien ja; Ik maak mij zorgen om deze ontwikkeling. (N=406)Ja 384 95%Twijfel 14 3%Nee 8 2%N.v.t. / geen mening 0 0%20. Ik heb de laatste jaren steeds minder tijd voor persoonlijk contact met de gedetineerden. (N=458)Ja 345 75%Twijfel 32 7%Nee 42 9%N.v.t./geen mening 39 9%21a. Stelling: “Ik voel mij de afgelopen jaren van PIW'er steeds meer gereduceerd tot sleuteldraaier.” (N=458)Zeer mee eens 190 42%Mee eens 120 26%Neutraal 42 9%Mee oneens 20 4%Zeer mee oneens 5 1%N.v.t. / geen mening 81 18%21b. Toelichting: (N=163)(Open vraag)22a. Ik maak mij met enige regelmaat zorgen over het behoud van mijn baan bij DjI. (N=458)Ja 194 42%Twijfel 113 25%Nee 140 31%N.v.t. / geen mening 11 2%22b. Toelichting: (N=132)(Open vraag)23. Ik ben mij de laatste jaren onveiliger gaan voelen op de werkvloer. (N=452)Zeer mee eens 83 18%Mee eens 142 31%Neutraal 117 26%Mee oneens 81 18%Zeer mee oneens 18 4%N.v.t. / geen mening 11 3%24. Er is regelmatig sprake van agressie en geweld van gedetineerden naar personeel. (N=452)Ja 271 60%Twijfel 87 19%Nee 78 17%N.v.t. / geen mening 16 4%25. Ik heb zelf agressie en/of geweld van gedetineerden ervaren. (N=452)Ja 343 76%Nee 98 22%N.v.t. / geen mening 11 2%BIjLAGE92 HET GEVANGENISPERSONEEL 9326. Agressie en geweld van gedetineerden naar personeel is de laatste jaren erger geworden. (N=452)Ja 276 61%Twijfel 102 22%Nee 57 13%N.v.t. / geen mening 17 4%27. Heeft u op dit onderdeel ‘Veiligheid’ nog opmerkingen of aanvullingen? (N=194)(open vraag)28. Door de bezuinigingen van de laatste jaren staat de kwaliteit van het werk in negatieve zin onder druk. (N=446)Ja 413 93%Twijfel 24 5%Nee 6 1%N.v.t. / geen mening 3 1%29. Er zou niet meer bezuinigd mogen worden op het gevangeniswezen, de grens is bereikt. (N=446)Ja 414 93%Twijfel 20 4%Nee 9 2%N.v.t. / geen mening 3 1%30. Nieuwe bezuinigingsrondes zullen ten koste gaan van het persoonlijk cont act in de inrichting, en dat is niet goed voor zowel het personeel als gedetineerden. (N=446)Zeer mee eens 362 81%Mee eens 66 15%Neutraal 8 2%Mee oneens 6 1%Zeer mee oneens 3 1%N.v.t. / geen mening 1 0%31. Stelling: “Door het beleid van de afgelopen jaren, zoals de bezuinigingen op het gevangeniswezen, is de samenleving onveiliger geworden.”( N=446)Zeer mee eens 181 41%Mee eens 143 32%Neutraal 81 18%Mee oneens 23 5%Zeer mee oneens 6 1%N.v.t. / geen mening 12 3%32. Heeft u op dit onderdeel ‘Bezuinigingen’ nog opmerkingen of aanvullingen? (N=190)(open vraag)33. In de inrichting waar ik werk is sprake van meerpersoonscelgebruik. (N=441)Ja, op de afdeling waar ik werk 249 57%Ja, maar niet op de afdeling waar ik werk 168 38%Nee 24 5%34a. Door meerpersoonscelgebruik is er steeds minder personeel voor een zelfde aantal gedetineerden. (N=441)Ja 353 80%Twijfel 31 7%Nee 31 7%N.v.t. / geen mening 26 6%34b. Indien ‘ja’, dit vind ik: (N=353)Positief 4 1%Neutraal 17 5%Negatief 331 94%N.v.t. / geen mening 1 0%35a. Door meerpersoonscelgebruik neemt de werkdruk voor het gevangenispersoneel toe. (N=441)Ja 373 85%Twijfel 24 5%Nee 25 6%N.v.t. / geen mening 19 4%BIjLAGE94 HET GEVANGENISPERSONEEL 9535b. Toelichting: (N=147)(Open vraag)36a. Door meerpersoonscelgebruik neemt de onveiligheid binnen de inrichting toe. (N=441)Ja 288 65%Twijfel 79 18%Nee 58 13%N.v.t. / geen mening 16 4%36b. Indien 'ja' of 'Twijfel', ik heb zelf een onveilige situatie ervaren vanwege meerpersoonscelgebruik. (N=367)Ja 185 51%Twijfel 30 8%Nee 118 32%N.v.t. / geen mening 34 9%36c. Toelichting: (N=112)(Open vraag)37. In tijden waarin cellen leeg staan (zoals nu) zou ik liever zien dat iedere gedetineerde weer een eigen cel krijgt. (N=441)Zeer mee eens 268 60%Mee eens 119 27%Neutraal 23 5%Mee oneens 18 4%Zeer mee oneens 9 2%N.v.t. / geen mening 4 1%38a. Ik vind dat er voldoende werk wordt gemaakt van resocialisatie en een succesvolle terugkeer in de maatschappij. (N=435)Zeer mee eens 37 9%Mee eens 50 11%Neutraal 104 24%Mee oneens 125 29%Zeer mee oneens 113 26%N.v.t. / geen mening 6 1%38b. Indien ‘mee oneens’ of ‘zeer mee oneens’: Er moeten vooral meer inspanningen worden verricht door: (meerdere antwoorden mogelijk) (N=238)(extra) gevangenispersoneel, waaronder ook (extra) MMD-ers 199 84%de reclassering 166 70%de gemeenten 138 58%Anders 55 23%38c. Indien ‘Anders’, namelijk: (N=55)(Open vraag)38d. Toelichting: (N=86) (Open vraag)39. Ik heb de indruk dat de medewerkers maatschappelijke dienstverlening (de mmDers) voldoende tijd hebben per gedetineerde om te inventariseren welke problemen en knelpunten er zijn die aangepakt moeten worden na vrijlating. (N=435)Ja 77 18%Twijfel 136 31%Nee 184 42%N.v.t. / geen mening 38 9%BIjLAGE  

http://www.sp.nl/service/rapport/090803_hgp_aanhetwoord.pdf