Overslaan en naar de inhoud gaan Government logo | to homepageRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport MenuIngeklaptMenu unfolted Zoek in Richtlijnen & Draaiboeken Zoeken Trefwoord
COVID-19-vaccinatie van immuungecompromitteerde patiënten Handleiding Bijlage bij de Uitvoeringsrichtlijn COVID-19-vaccinatie 2021 | Versie 13 januari 2021 (versiebeheer zie onderaan pagina)
Totstandkoming In december 2020 werd het eerste COVID-19-vaccin geregistreerd, waarna implementatie van vaccinatie kan volgen. Over de prioritering van groepen voor vaccinatie wordt door de Gezondheidsraad (GR) geadviseerd. De GR heeft geadviseerd te beginnen met oudere personen op basis van de strategie om primair reductie van sterfte en ziekenhuisopname te bereiken, omdat leeftijd de belangrijkste risicofactor is voor een gecompliceerd beloop van COVID-19. Daarnaast zullen zorgmedewerkers in verpleeghuizen worden gevaccineerd om zo mogelijk ook indirecte bescherming te kunnen bieden. Ook ziekenhuispersoneel wordt gevaccineerd.
Verder is er in de loop van de COVID-19-epidemie meer duidelijkheid gekomen over een verhoogd risico op gecompliceerd beloop als gevolg van onderliggende aandoeningen.
Omdat bij sommige groepen van immuungecompromitteerde patiënten sprake is van een duidelijk verhoogd risico op ernstige COVID-19, zullen ook deze personen bij voorrang gevaccineerd worden. Een substantieel deel van hen zal al op basis van leeftijd al worden geprioriteerd voor vaccinatie, personen jonger dan 60 jaar zullen op grond van hun medische indicatie volgen. Ook onder het zorgpersoneel dat gevaccineerd gaat worden, zullen personen zijn die immuungecompromitteerd zijn.
Om voor immuungecompromitteerde patiënten optimale adviezen te formuleren, is er door de LCI-RIVM gevraagd aan de medische beroepsgroepen om gemandateerde professionals af te vaardigen om tot een gezamenlijke handleiding te komen.
Aan dit overlegplatform participeerden behandelaars van de volgende verenigingen:
Nederlandse Internisten Vereniging, deelverenigingen: Nederlandse Vereniging voor Hematologie; M.D. Hazenberg, I. Nijhof Nederlandse Vereniging van hiv-behandelaren; J. Gisolf Nederlandse Vereniging voor Immunologie; V. Dalm, T.W. Kuijpers Nederlandse Vereniging voor Internist-infectiologen; A. Goorhuis, L.G. Visser Vereniging voor Medische Oncologie; R. van Alphen, A. van der Veldt, E.G.E. de Vries Nederlandse Federatie voor Nefrologie; H. van Hamersvelt, J.S. Sanders, O. Teng, J. Wetzels, R. Duivenvoorden Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde; P. Fraaij, N. Wulffraat Nederlandse Vereniging voor Reumatologie; R. Landewé, G.J. Wolbink Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen; A. van Bodegraven, H.H. Fidder Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie: zie namen van de betrokken artsen bij tabel Dermatologische patiënten; Nederlandse Vereniging voor Neurologie; D. van de Beek, J. Killestein Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose; R.E. Jonkers, R. Hoek
Het eerste overleg vond plaats 21 december 2020, op 7 januari 2021 werd de eerste draft gepresenteerd, waarna input van de verschillende behandelaren naar aanleiding van de vergaderingen werd verwerkt.
Na de uiteindelijke afstemming kon deze eerste handleiding worden gedeeld met de Gezondheidsraad en gepubliceerd op 14 januari 2021 op de LCI-website.
Periodieke updates zullen plaatsvinden op basis van nieuwe data over veiligheid en effectiviteit van COVID-19-vaccins bij deze patiëntencategorie, internationale ontwikkelingen op het terrein van optimale vaccinatie strategieën bij deze patiënten, het beschikbaar komen van nieuwe vaccins, en toediening-specifieke afwegingen.
Redactie: Marloes Bongers (Landelijk Coördinatiecentrum Infectieziekten, RIVM), Lieke Sanders (Centrum Infectieziektebestrijding, RIVM), Albert Vollaard (Landelijk Coördinatiecentrum Infectieziekten, RIVM) Met medewerking van: prof. Leo Visser (afdeling infectieziekten LUMC), Bram Goorhuis (afdeling Infectieziekten, Centrum voor Tropische Geneeskunde & Reizigersgeneeskunde, Amsterdam UMC)
Contact: LCI-secretariaat Antonie van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Telefoon: 030-274 7000 E-mail: lci@rivm.nl
Samenvatting Op het moment van opstellen van deze handleiding (januari 2021) is er sprake van een hoge incidentie van COVID-19 met hoog infectierisico ook voor ernstig immuungecompromitteerde patiënten, die een verhoogd risico hebben op een gecompliceerd beloop van COVID-19. Vanwege de programmatische aanpak bij de vaccinatiecampagne worden alle immuungecompromitteerde patiënten opgeroepen voor vaccinatie.
Vanwege het belang van bescherming tegen ziekte en overlijden is prioritering van vaccinatie voor de patiënten belangrijk, ook al is er mogelijk sprake van verminderde effectiviteit van vaccinatie ten gevolge van immuundeficiëntie of immuunsuppressie door de fase van de onderliggende ziekte of behandeling, of door gebruik van immuunsuppressiva. In deze fase van de epidemie wordt geadviseerd om vaccinatie niet uit te stellen tot een moment dat er mogelijk een betere vaccinatierespons verwacht kan worden. Na vaccinatie blijven nog alle standaard preventieve maatregelen om infectie te voorkomen van kracht, omdat data over effectiviteit van vaccinatie bij deze groep ontbreken.
Er zijn meerdere vaccins tegen COVID-19 in ontwikkeling en er zijn nu twee mRNA-vaccins geregistreerd. Deze vaccins lijken op dit moment zeer effectief bij ouderen en zijn naar verwachting veilig bij immuungecompromitteerde patiënten. Het risico van eventuele bijwerkingen van vaccinatie weegt niet op tegen het risico van COVID-19 doormaken. Daarom worden deze mRNA-vaccins geadviseerd. De optie om naast de patiënt ook huishoudcontacten van ernstig immuungecompromitteerde patiënten te vaccineren, wordt nog uitgewerkt. Er zijn nog maar weinig data over de afname van transmissie na vaccinatie beschikbaar.
Deze handleiding zal periodiek worden herzien als andere effectieve vaccins geregistreerd worden en beschikbaar komen, en op basis van nieuw onderzoek over COVID-19-vaccinatie van immuungecompromitteerde patiënten.
Algemene principes Voor algemene informatie voor professionals over COVID-19-vaccinatie: https://www.rivm.nl/COVID-19vaccinatieprofessionals en https://lci.rivm.nl/richtlijnen/covid-19-vaccinatie.
Doelstelling De doelstelling van deze handleiding is om uitvoerende professionals bij de GGD, de huisartspraktijk, in verpleeghuizen en instellingen, en in het ziekenhuis een handvat te bieden bij de uitvoering van hun taak bij vaccinatie van immuungecompromitteerde patiënten tijdens de COVID-19-vaccinatiecampagne in de huidige fase van de pandemie.
Relatief risico op gecompliceerd beloop van verschillende patiëntencategorieën Niet van alle patiënten die immuungecompromitteerd zijn, is bekend of zij een verhoogd risico hebben op een gecompliceerd beloop bij SARS-CoV-2-infectie door de onderliggende aandoening en/of medicatie, of dat dat mede door andere risicofactoren (bijv. leeftijd, obesitas) bepaald wordt. Algemeen mag worden aangenomen dat naarmate iemand meer immuungecompromitteerd is, COVID-19 ernstiger zal verlopen en mogelijk de vaccinatie minder zal beschermen.
Voor de prioritering van COVID-19-vaccinatie is gekozen om te starten met vaccineren bij ouderen boven de 60 jaar (oudste groepen eerst) en daarna medische risicogroepen bij mensen tussen 18 en 60 jaar. Selectie hierbij vindt plaats volgens de brede indicaties die worden gehanteerd voor de jaarlijkse influenzavaccinatie bij de huisarts. Deze keuze is door de Gezondheidsraad geadviseerd vanwege het sterk verhoogde risico op ernstige ziekte en overlijden ten gevolge van COVID-19 met toename van de leeftijd.
Effectiviteit Afhankelijk van de mate van immuunsuppressie van patiënten, zal de effectiviteit van vaccinatie minder goed kunnen zijn. Gezien het hoge risico op infectie tijdens de COVID-19-pandemie in deze periode, en het verhoogde risico op een gecompliceerd beloop van COVID-19 juist bij deze patiënten, wordt ook gedeeltelijke protectie nog belangrijk geacht. Daarbij komt dat de COVID-19-vaccins naar verwachting veilig zijn. Dit leidt tot een gunstige benefit-risk-afweging.
Gezien de verwachte gereduceerde effectiviteit, blijven voor alle immuungecompromitteerde patiënten nog dezelfde maatregelen op het terrein van social distancing, hygiëne en testen bij klachten, onveranderd van kracht ook na de vaccinaties. Bij verandering in incidentie van COVID-19 of veranderingen op het terrein van (her)vaccinatie of profylaxe, zal worden aangegeven wanneer deze preventiestrategie kan worden aangepast.
Veiligheid De mRNA-vaccins, virusplatform-vaccins en subunit-vaccins bevatten geen levend (verzwakt) virus. Dit betekent dat er geen risico is op een vaccinvirus of platformvirusinfectie bij immuungecompromitteerde patiënten. De reactogeniciteit en bijwerkingen van het Pfizer-BioNTech mRNA-vaccin zijn in het algemeen relatief mild van aard, van korte duur en van voorbijgaande aard. Vaccinatie met mRNA-vaccins is daarmee volgens de Gezondheidsraad naar verwachting veilig, ook bij immuungecompromitteerde patiënten.
Of de mRNA-vaccins resulteren in een verhoogd risico op immuungerelateerde bijwerkingen in specifieke groepen immuungecompromitteerde patiënten is onbekend, omdat dit niet onderzocht is. De bijsluitertekst van de mRNA-vaccins meldt daarom dat veiligheid bij deze patiënten niet gegarandeerd kan worden, hoewel men in theorie verwacht dat de veiligheid goed zal zijn en het risico van vaccinatie niet opweegt tegen het risico van COVID-19 doormaken. Internationale en nationale registratie van het optreden van specifieke bijwerkingen na vaccinatie met mRNA-vaccins zal moeten leiden tot meer gegevens over invloed van vaccinatie op het ziektebeloop bij de verschillende categorieën van immuungecompromitteerde patiënten (veiligheid) en het optreden van COVID-19-infectie ondanks vaccinatie (effectiviteit). Veronderstelde bijwerkingen na vaccinatie moeten worden doorgegeven aan het Lareb in Nederland.
Terwijl eerst de mRNA-vaccins gebruikt zullen worden, zal bij vrijgeven van andere typen vaccins ook het veiligheidsaspect voor immuungecompromitteerden worden besproken in deze handleiding, als deze alternatieve vaccins ook als optie worden gezien voor deze specifieke groep patiënten vanwege waarschijnlijk gelijke of betere effectiviteit. Ook zal in de handleiding worden opgenomen wanneer er bij specifieke groepen van immuungecompromitteerde patiënten reden is om van gebruik van een bepaald type vaccins af te zien.
Vaccin 1. Keuze bij prioritering COVID-19-vaccinatie: Bij de keuze van prioritering van vaccinatie spelen meerdere factoren:
de geformuleerde strategieën van de Gezondheidsraad (GR): verminderen van (ernstige) ziekte en sterfte als gevolg van COVID-19; terugdringen van verspreiding van SARS-CoV-2; voorkomen van maatschappelijke ontwrichting de ernst van de epidemie op het moment, waarbij de noodzaak tot vaccinatie wordt beïnvloed door de wens om zo snel mogelijk (evt. partiële) bescherming te kunnen verkrijgen (risico op infectie); gepubliceerde effectiviteit en veiligheidsdata over een vaccin en de beoordeling per vaccin door de GR (op dit moment nog beperkt tot de mRNA-vaccins); beschikbaarheid: de aanwezigheid van voorraden van het vaccin en mogelijkheid het toe te dienen; prioritering van specifieke medische risicogroepen binnen de totale populatie vanwege een verhoogd risico op gecompliceerd beloop bij die patiëntengroepen (risico op complicaties).
Voor het mRNA BNT162b2-vaccin van BioNTech/Pfizer dat nu geregistreerd is en waarvan effectiviteit en de eerste reactogeniciteits- en veiligheidsdata voorhanden zijn, beoordeelde de GR de benefit-risk-afweging van mRNA-vaccinatie als gunstig bij medische hoogrisicogroepen. Dit omdat hoge effectiviteit ook bij ouderen en in de diverse subgroepen gezien werd, met een goede veiligheid (relatief beperkte bijwerkingen). Data zijn echter alleen beschikbaar binnen de huidige studieduur en alleen voor immuuncompetente personen tussen de 16 en 90 jaar. Samenvattend wordt op basis van de huidige beschikbare gegevens geadviseerd om tijdens deze fase van de epidemie met hoge incidentie hoogrisicopatiënten met ernstige immuunsuppressie te vaccineren met mRNA-vaccins vanwege hun bewezen hoge effectiviteit in immuuncompetente volwassenen en in ouderen, de verwachte goede veiligheid en de beschikbaarheid. Naar verwachting heeft het tweede mRNA-vaccin Moderna een zelfde profiel als het Pfizer/BioNTech-vaccin.
Over de prioritering van specifieke patiëntengroepen binnen de medische hoog-risicogroepen, wordt nog een volgend advies gegeven, evenals over andere vaccins die beschikbaar komen. Hiervoor moeten de data en registratie van deze andere vaccins worden afgewacht. Zodra andere typen COVID-19-vaccins beschikbaar komen, zal ook hierover worden geadviseerd door de GR.
Bij minder hoog risico op gecompliceerd beloop van COVID-19 vanwege een onderliggende aandoening, wordt het standaardproces gevolgd volgens de vaccinatiestrategie van VWS. Dat valt buiten deze handleiding.
Gebruik van één type vaccin: Bij vaccinatie van patiënten heeft het de voorkeur te vaccineren met 1 type vaccin en niet bij de tweede dosis een ander type vaccin of een vaccin van hetzelfde type maar van een andere producent te gebruiken. Geen uitgestelde 2e vaccinatie: bij massavaccinatiecampagnes wordt nu gesuggereerd dat vanwege beperkte voorraden van de nu beschikbare mRNA-vaccins langer uitstel van een tweede dosis een optie is om sneller bevolkingsimmuniteit te bereiken en te starten met zoveel mogelijk mensen met de eerste dosis te vaccineren. De berekeningen hierbij gaan uit van een goede effectiviteit enige weken na 1 dosis, op basis van (nog beperkte) gegevens uit fase 3 onderzoeken van de beide mRNA-vaccins. Echter, bij immuungecompromitteerde patiënten is mogelijk na één dosis van een dergelijke effectiviteit nog geen sprake. Daarom wordt geadviseerd niet af te wijken van de registratietekst bij immuungecompromitteerde patiënten: een tweede dosis is altijd nodig en moet ook niet worden uitgesteld langer dan de 3 weken (Pfizer-BioNTech) of 4 weken (Moderna). Deze termijnen zijn gebruikt in de fase-3-onderzoeken die onderzochten wat het effect was op bescherming tegen (ernstige) ziekte. Dit is ook de vaccinatiestrategie zoals nu geadviseerd door de GR. Geen dubbele dosis of 3e vaccinatie: Veiligheid is beperkt onderzocht van hogere doses mRNA-vaccins dan de huidige vaccins waarbij hogere reactogeniciteit werd waargenomen. Er is gekozen voor de huidige hoeveelheid mRNA in het fase-3-onderzoek vanwege een al hoge effectiviteit met deze dosis. Of en wanneer er nog geboosterd zou moeten worden met een 3e vaccinatie bij immuungecompromitteerden voor het mogelijk bereiken van betere effectiviteit of langduriger bescherming, is onbekend. Ook veiligheid/reactogeniciteit van een derde vaccinatie is onbekend. Daarom wordt geadviseerd geen hogere dosis en evenmin een 3e vaccinatie aan te bieden. Dat kan alleen in onderzoeksverband. Indien er nieuwe data komen, kan het huidige advies mogelijk worden aangepast voor specifieke patiëntengroepen indien er vaccins beschikbaar zijn. 3. Vaccintiming:
Bij een programmatische aanpak is er niet veel vrijheid om zelf keuzes te maken voor een specifiek tijdstip voor vaccinatie tijdens de campagne. De vaccinatie wordt geregeld via de GGD en de huisartspraktijk. Vanwege beperkte voorraden en houdbaarheid van de vaccins zal er vooralsnog weinig mogelijkheid zijn voor een individuele benadering, zoals tijdelijk uitstel van vaccinatie. Gezien de hoge incidentie van COVID-19 op het moment van het opstellen van deze handleiding en het hoge risico op complicaties bij infectie, is het belangrijk dat medische risicogroepen gevaccineerd worden zodra zij worden uitgenodigd en op het voorgestelde moment, ondanks mogelijk beperkte vaccineffectiviteit door immuunsuppressie op het moment van vaccinatie. Tijdelijk uitstel is logistiek nu te complex en zou zelfs het verkrijgen van gedeeltelijke bescherming kunnen vertragen. In deze handleiding wordt verder verhelderd bij specifieke patiëntengroepen bij welke termijnen rond therapie of transplantatie er een betere effectiviteit van het COVID-19-vaccin verwacht mag worden (zie beneden). Echter, zoals boven vermeld: op dit moment dient vaccineren binnen die termijn mogelijk te zijn binnen het programma. Bij een meer individuele benadering, in een andere fase van de epidemie en bij voldoende aantallen vaccins kunnen dergelijke termijnen wel een rol gaan spelen bij de timing van vaccinatie. Dat zal in nieuwe versies van deze Handleiding dan verder worden verhelderd en onderbouwd met bestaande literatuur en met nieuw verkregen data over vaccinatierespons bij immuungecompromitteerde patiënten. 4. Vaccinatieregistratie in het COVID-19-vaccinatie Informatie- en Monitoringsysteem (CIMS): Registratie van vaccinatiestatus is vrijwillig en op basis van informed consent bij de GGD of huisarts. Bij personen met een verwachte beperkte vaccinatierespons ten gevolge van onderliggende aandoeningen of medicatie, is registratie echter van groot belang om hen snel te kunnen oproepen voor eventuele hervaccinatie, mocht dat nodig blijken. Voor het bepalen van de effectiviteit van de vaccinatie en het monitoren van specifieke bijwerkingen van vaccintypes of -batches is registratie ook essentieel. Registratie in CIMS wordt dus sterk aanbevolen. Daarbij wordt overigens niet genoteerd wat de onderliggende aandoening van de patiënt is.
Kinderen In de huidige strategie van VWS wordt een ondergrens van de leeftijd van 18 jaar gehanteerd voor de vaccinatie met mRNA -vaccins. Het nu beschikbare Pfizer-BioNTech mRNA-vaccin is geregistreerd voor gebruik bij personen ouder dan 16 jaar, het Moderna mRNA-vaccin ouder dan 18 jaar. De vaccins kunnen daarom nog niet gebruikt worden voor immuungecompromitteerde kinderen en adolescenten beneden die leeftijd. De Gezondheidsraad zal nog nader adviseren of voor specifieke groepen adolescenten van 16-18 jaar een uitzondering kan worden gemaakt.
Daarnaast lopen er diverse studies naar vaccinatie bij kinderen en er zullen er nog meerdere volgen.
Interactie vaccinatie en medicatie Voor een overzicht van immuunsuppressieve medicatie inclusief doseringen bij chronisch inflammatoire aandoeningen en het effect hiervan op vaccinatie: check https://lci.rivm.nl/richtlijnen/vaccinatie-bij-chronisch-inflammatoire-aandoeningen.
Bij stabiele ziekte en gebruik van immuunsuppressiva is er geen noodzaak medicatie te staken of aan te passen op het moment van vaccinatie. Medicatie mag alleen gestaakt worden in overleg met de behandelaar van patiënt. In veel richtlijnen wordt standaard aanbevolen niet tijdens een actieve fase van een chronisch inflammatoire aandoening, zoals reumatoïde artritis of IBD, te vaccineren. Dit wordt in de huidige fase van de epidemie niet als contra-indicatie gezien. Deze benadering is conform die genoemd bij Vaccin-timing punt a (zie boven). Indien de mogelijkheid bestaat te wachten met starten van immuunsuppressiva, heeft het voorkeur minimaal 2 weken vóór start ervan te vaccineren voor het bereiken van betere effectiviteit. Dan is in elk geval de essentiële eerste dosis zonder immuunsuppressiva toegediend. Bij voorkeur wordt langer gewacht, zodat ook de tweede dosis kan worden gegeven vóór start (4-6 weken), maar dit zal in praktijk vaak niet mogelijk zijn. Bij specifieke immuunsuppressiva (b.v. B-cel-depleterende therapie) kan op basis van bestaande en nieuwe data voor een ander interval gekozen worden. Dat zal dan worden opgenomen in de onderstaande tabellen. Kortdurend gebruik van orale corticosteroïden gedurende minder dan 14 dagen (‘stootkuur’) is in algemeen geen reden om vaccinatie uit te stellen. Chemotherapie bij maligniteiten: in de meeste internationale richtlijnen (o.a. IDSA-richtlijn) wordt door experts geadviseerd in de 2 weken vóór start van chemotherapie en tot 3 maanden na de laatste kuur niet te vaccineren, om daarmee een zo optimaal mogelijke vaccinatierespons te krijgen. De vaccinatierespons binnen of buiten deze termijnen bij de verschillende typen chemotherapie is echter vaak niet goed onderzocht om dit advies voldoende te onderbouwen. Bij cyclische toediening van chemo- of immuunsuppressieve therapie of modulerende medicatie is ook niet goed bekend of vaccinatie bij voorkeur het beste net vóór, in de eerste week van of tussen cycli gegeven kan worden. Daarom is er geen noodzaak rekening te houden met deze termijnen bij de planning voor vaccinatie in deze hoogrisicofase van de vaccinatiecampagne. Alleen bij specifieke chemo/immunotherapie kan tijdelijk uitstel geadviseerd worden vanwege veronderstelde afwezigheid van vaccinatierespons (zie hieronder). Vaccinatie van huishoudcontacten De geregistreerde indicatie van de mRNA COVID-19-vaccins is preventie van ziekte, zoals dat in de fase-3-onderzoeken is vastgesteld. Of vaccinatie tegen COVID-19 asymptomatische infectie of milde infectie voorkomt, zodat transmissie van COVID-19 door uitscheiding van SARS-CoV2 virus beperkt kan worden, is nog onbekend. Daarmee is onbekend of de GR-strategie ‘terugdringen van verspreiding van SARS-CoV-2’ door ringvaccinatie van huishoudcontacten van ernstig immuungecompromitteerde patiënten kan worden bereikt met de mRNA-vaccins. Ringvaccinatie wordt wel geadviseerd voor de huidige influenzavaccinatie voor huishoudcontacten van ernstig immuungecompromitteerde patiënten. Vanwege de huidige schaarste aan COVID-19-vaccins wordt op dit moment geadviseerd eerst de kwetsbare patiënten te vaccineren met hopelijk enige directe bescherming tegen COVID-19. Voor een selecte groep van ernstige immuungecompromitteerde patiënten zal worden verzocht aan de Gezondheidsraad om te adviseren volwassen huishoudcontacten ook eerder in aanmerking te laten komen voor vaccinatie dan anderen in het leeftijdscohort beneden de 60 jaar. Dit betreft huishoudcontacten van:
Hematologische patiënten met ernstige immuunsuppressie; Transplantatiepatiënten in het eerste jaar na transplantatie; Patiënten met solide tumoren die celtherapie (CART) of autologe stamceltherapie ondergaan; Patiënten die B-cel depleterende therapie ondergaan of recent hebben ondergaan, inductiebehandelingen met hoge doses van specifieke immuunsuppressiva (b.v. cyclofosfamide), of na recente behandeling met ATG of alemtuzumab, vanwege de veronderstelde beperkte humorale vaccinatierespons. De termijn na laatste dosis die daarbij gehanteerd moet worden, wordt nog afgestemd.
Besluitvorming hierover zal volgen, net als de implementatie ervan, nadat de meest kwetsbare groep, de ouderen, zijn gevaccineerd.
In 2021 komen alle volwassenen jonger dan 60 jaar in aanmerking voor vaccinatie en daarmee zal mogelijk het infectierisico voor andere immuungecompromitteerde personen afnemen. Kinderen en jongeren (onder de 18 jaar) komen nog niet voor vaccinatie in aanmerking vanwege het ontbreken van registratie voor deze leeftijdsgroep, dus jongere huishoudcontacten kunnen nog niet gevaccineerd worden.
Bepaling van immuunmarkers en/of serologie Onderzoek naar de immunologische respons bij de verschillende vaccins kan plaatsvinden in onderzoeksverband via behandelend artsen. Vanuit het belang van mortaliteitsreductie en bestrijding van ernstige COVID-19 geldt het advies aan de patiënten met het hoogste risico op ernstige ziekte het naar verwachting meest effectieve vaccin toe te dienen, conform het advies van de GR. Er is nog geen gedefinieerde ‘correlate of protection’ bij COVID-19 en antistoftiters dalen standaard na infectie en na vaccinatie. Op basis van antistoftiters kan bescherming of juist gebrek aan immuniteit na een infectie of na vaccinatie vooralsnog niet worden bepaald. Groepsvaccinatie zoals nu voorgesteld wordt tijdens een uitbraak of pandemie, is wezenlijk anders dan individuele patiëntenzorg op maat. Gezien de ernst van de epidemie en het hoge risico op gecompliceerd beloop bij immuungecompromitteerde patiënten, wordt geadviseerd geen voorafgaande bepalingen van immuunmarkers/antistoffen te verrichten of af te wachten buiten onderzoeksverband en snel te vaccineren volgens de oproep. Ook na vaccinatie is bepaling van serologische respons aan de behandelend arts. Het kan een functie hebben in het kader van klinische zorg, of binnen onderzoeksverband, maar het mag een snelle implementatie van vaccinatie of toediening van een geïndiceerde tweede dosis niet vertragen. Dit is ook conform de standaard vaccinatiepraktijk. Een eerdere bewezen SARS-CoV-2-infectie is geen reden om niet te vaccineren. De kans op een volgende SARS-CoV-2-infectie bij beperkte immuniteit bij immuungecompromitteerde patiënten kan verhoogd zijn; Ook in aanwezigheid van antistoftiters voorafgaand aan een COVID-19-vaccinatie wordt vaccinatie niet ontraden omdat een ‘correlate of protection’ op basis van een drempelwaarde van antistoftiters vooralsnog ontbreekt. Vaccinatie kan de immuniteit een booster geven. Dit is ook conform de standaard vaccinatiepraktijk (bijv. advies tot jaarlijkse influenzavaccinatie ondanks doorgemaakte eerdere influenza-infectie met dezelfde virusstrain die in het vaccin zit). Bij veranderende inzichten op basis van onderzoeken naar bepalende (immunologische) factoren voor de vaccinatierespons, en ‘correlate of protection’ criteria (de cellulaire respons kan ook een rol spelen) zal dit worden aangepast. Specifieke adviezen Dermatologische patiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Psoriasis en hidradenitis suppurativa
Biologicals: anti-TNF-alpha, anti-IL12/23, anti-IL17, anti-IL23
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 1,2,3,4
Anti-PDE4
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 1,2,3,4
Conventionele systemische behandelingen: methotrexaat, cyclosporine, fumaarzuur, acitretine
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 1,2,3,4
Eczeem en urticaria
Biologicals: anti-IL4/13, anti-IgE
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 5,6 Gezien atopische constitutie mogelijk verhoogd risico op allergische / anafylactische reacties: standaard observatieduur van minimaal 15 minuten. Bij een geschiedenis van anafylaxie: 30 minuten. Setting voor vaccinatie dient te zijn waarin anafylaxie behandeld kan worden. Mogelijk is dit ook van belang voor patiënten met mastocytose.
JAK-remmers
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 5,6
Conventionele systemische behandelingen: cyclosporine, methotrexaat, azathioprine, mycofenolzuur
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 5,6
Auto- immuunziekten (SLE, dermato- myositis, vasculitis, sclerodermie)
Prednison, cyclosporine, azathioprine, methotrexaat, mycofenolaat-mofetil, HIVIG, plaquenil, dapson
Ja
Ja
Voor of tijdens
Ref 6
Auto-immuun- blaarziekten
B-cel-depleterende therapie2
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Huid- maligniteiten
Cutane B-cel lymfomen
B-cel-depleterende therapie
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Melanomen
Immune checkpoint inhibitoren (anti CTLA4 en/of anti PD-1)
Ja
Ja
In overleg met oncoloog
Gevorderde basaalcel- carcinomen
Hedgehog inhibitoren
Ja
Ja
Voor, tijdens of na
Superficiële basaalcel- carcinomen en actinische keratosen
Imiquimod
Ja
Ja
Voor of na
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Tijdelijk uitstellen is bij behandel indicaties voor imiquimod niet van belang. Een ander beleid bij meer geïndividualiseerd beleid kan nog volgen.
Cutane lymfomen
Chemotherapie
Ja
Ja
Advies (hemato)oncoloog voor chemotherapie bij lymfomen volgen
Documenten waarop dit advies gebaseerd is:
National Psoriasis Foundation (NPF) task force: COVID-19 Task Force Guidance Statements. National Psoriasis Foundation. December 12, 2020. https://www.psoriasis.org/covid-19-task-force-guidance-statements. Statement British Association of Dermatologists (BADBIR): https://www.bad.org.uk/shared/get-file.ashx?itemtype=document&id=6962 Statement International Psoriasis Council (IPC): https://www.psoriasiscouncil.org/blog/IPC-Statement-on-SARS-CoV-2-Vaccines-and-Psoriasis.htm Statement Skin Inflammation and psoriasis international network (SPIN):advice follows IPC ACAAI Guidance on Risk of Allergic Reactions to the Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine. December 14, 2020. https://acaai.org/news/american-college-allergy-asthma-and-immunology-releases-guidance-risk-allergic-reactions-pfizer Information from the American College of Rheumatology Regarding Vaccination Against SARS-CoV-2. American College of Rheumatology. https://www.rheumatology.org/Portals/0/Files/ACR-Information-Vaccination-Against-SARS-CoV-2.pdf. Baker D et al. COVID-19 vaccine-readiness for anti-CD20-depleting therapy in autoimmune diseases Clinical and Experimental Immunology, 202: 149–161 Bijdragen: Inzake therapie Psoriasis en hidradenitis suppurativa: Prof. Dr. E.P. Prens; Prof. Dr. E.M.G.J. De Jong; Prof. Dr. P.I. Spuls; Dr. M. Seyger; Dr. E.M. Baerveldt. Inzake therapie eczeem en urticaria: Dr. M.S. de Bruin-Weller, Dr. M.L.A. Schuttelaar. Inzake therapie: HIVIG, Plaquenil en Dapson, rituximab: Dr. B. Horvath. Inzake therapie huidmaligniteiten: Dr. J.M. Muche, Dr. K. Mosterd, Dr. N.A. Kukutsch, Dr. M. Wakkee, Dr. M.B. Crijns, Drs. M. Tebbe.
Hematologische patiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Hematologie
Chemotherapie inclusief tyrosine kinase remmers, IMiDs1
Ja
Ja
Zie algemene principes
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Ringvaccinatie van volwassen huisgenoten*
B-cel-depleterende therapie2
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Ringvaccinatie van volwassen huisgenoten*
Autologe en allogene stamcel-transplantatie
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: overweeg uitstel met 3 mnd na laatste kuur
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Ringvaccinatie van volwassen huisgenoten*
Graft versus host disease
Ja
Ja
Geen voorkeur
CAR T celtherapie
Ja
Ja
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Ringvaccinatie van volwassen huisgenoten*
1 Behalve B cel-depleterende therapie; 2 Rituximab, obinutumumab, ATG, alemtuzumab. * Op het moment van opstellen van deze Handleiding nog geen onderdeel van het vaccinatieprogramma.
Immuungecompromitteerde kinderen >16 jaar Vaccinatie zal alleen mogelijk zijn vanaf 18 jaar. Er zal mogelijk een uitzondering worden gemaakt voor specifieke patiëntengroepen van adolescenten >16 jaar. Daarover wordt nog bericht. Bij aanpassing van de minimum leeftijd voor vaccinatie, bij andere uitzonderingen of aanpassingen, zal dat in de Handleiding worden opgenomen in overleg met de kinderartsen.
Kankerpatiënten (solide tumoren) Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Solide tumoren
Alle
Ja
Ja
Onbekend, daarom geen specifiek advies
Het advies van de verschillende internationale oncologische organisaties is om patiënten met solide tumoren te laten vaccineren tegen COVID-19. Het is nog niet duidelijk of alle patiënten wel een goede immuunrespons kunnen ontwikkelen. Hier zal nog onderzoek naar gebeuren. Totdat meer bekend is, is men dus niet zeker van goede bescherming. Daarom zal het advies voor beschermde voorzorgsmaatregelen na vaccinatie nog steeds van toepassing zijn.
Hoge dosis chemotherapie met autologe en/of celtherapie: TIL / TCR / CAR
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: overweeg uitstel met 3 mnd na laatste kuur
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Chemotherapie
Ja
Ja
Onbekend, daarom geen advies
Immuun therapie
Ja
Ja
Geen specifiek tijdstip
Tyrosine kinase remmers
Ja
Ja
Geen specifiek tijdstip
Radiotherapie
Ja
Ja
Geen specifiek tijdstip
Longpatiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Pulmonale oncologie
Systemische chemotherapie
Ja
Ja
n.v.t.
Advies NVMO/sectie oncologie: Wij stellen voor om aan kankerpatiënten met chemotherapie te adviseren zich tegen het coronavirus te laten vaccineren analoog aan het griepvaccin en dit niet uit te stellen tot na de chemotherapie (zoals bv bij de pneumokokken vaccinatie)
Tyrosine kinase remmers
Ja
Ja
Geen specifiek tijdstip
Immunotherapie
Ja
Ja
n.v.t.
CPI
Ja
Ja
ILD / systeemziekte
Steroïden maintenance
Ja
Ja
Voor en na
Geen restricties t.a.v. timing, bij voorkeur vóór start therapie
Methyl-prednisolone pulse
Ja
Ja
Indien mogelijk voor of >1 maand na behandeling
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
MTX / AZA / MMF / anti-TNF-alpha
Ja
Ja
Bij voorkeur geven voor start therapie
Indien onderhoudsbehandeling geen uitspraak optimale timing mogelijk
B-cel depleterende therapie (Anti-CD20; Rituximab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
JAK-STAT-inhibitor
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Infectieziekten
CF
Ja
Ja
n.v.t.
Non-CF bronchiëctasieën
Ja
Ja
n.v.t.
PID/CVID
Ja
Ja
n.v.t.
Overlap met NVVI
Long-/hart transplantatie
Na LOTx / HTx / HLTx
Ja
Ja
Bij voorkeur na eerste 3 maanden
Advies LOTTO (NTV) Ook voor kinderen 16-18 jaar*
Voor LOTx / HTx / HLTx
Ja
Ja
Bij voorkeur vóór transplantatie geven
Ook voor kinderen 16-18 jaar*
Na ACR/AMR behandeling met methyl-prednisolone pulse (MPS)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: vóór of 1 maand na behandeling
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening,
Na ACR/AMR behandeling (ATG, rituximab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: bij voorkeur > 3 maanden
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Indien onderhoudsbehandeling geen uitspraak optimale timing mogelijk.
Na ACR/AMR behandeling (alemtuzumab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: bij voorkeur > 3 maanden
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening. Indien onderhoudsbehandeling geen uitspraak optimale timing mogelijk.
Neurologische patiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Multiple sclerosis
B-cel-depleterende therapie (Anti-CD20; Rituximab, ocrelizumab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis rituximab. Indien mogelijk > 2 wkn na laatste dosis ocrelizumab
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening.
Injectables (interferon-beta, glatirameer)
Ja
Ja
n.v.t.
Sfingosine-1-fosfaat receptor modulatoren (Fingolimod, Siponimod, Ozanimod)
Ja
Ja
Niet onderbreken voor vaccinatie i.v.m. risico rebound
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Immuun- reconstitutie- therapie (B- en T-celdepletie) (alemtuzumab, cladribine, aHSCT)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Dimethylfumaraat
Ja
Ja
n.v.t.
Teriflunomide
Ja
Ja
n.v.t.
Nierpatiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Nier- transplantatie- patiënten
Pre-transplantatie
Ja
Ja
Bij voorkeur pre-transplantatie
Bij voorkeur eerste vaccinatie 2 weken vóór transplantatie
Standaard immuun- suppressie inclusief CNI, proliferatie- remmer en corticosteroïden
Ja
Ja
Bij voorkeur vanaf 6 weken na niertransplantatie
Conform Influenza
Rejectie- behandeling met methylprednisolon
Ja
Ja
Vanaf 2 weken na behandeling
Inductie- of rejectie- behandeling ATG dan wel alemtuzumab
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: bij voorkeur > 3 maanden na behandeling met alemtuzumab of ATG
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening.
B-cel-depleterende therapie (o.a. rituximab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Auto-immuun- systeemziekte (zoals SLE en ANCA vasculitis) met renale betrokkenheid
Inductie- behandeling met cyclofosfamide
Ja
Ja
Bij ANA-positieve auto-immuunziekte monitoring op ziekteactiviteit na vaccinatie
Inductie- of onderhouds- behandeling met MMF, azathioprine en/of prednison
Ja
Ja
Bij ANA-positieve auto-immuunziekte monitoring op ziekteactiviteit na vaccinatie
Behandeling met anti-CD20 zoals rituximab
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening.
Behandeling met andere biologicals
Ja
Ja
Glomerulaire ziektes
Inductie- behandeling met cyclofosfamide
Ja
Ja
Inductie- of onderhouds- behandeling met MMF, azathioprine en/of prednison
Ja
Ja
Nog onvoldoende bekend over kans op relapse van de meeste zeldzame nierziektes
Onderhouds- behandeling met plasmaferese
Ja
Ja
Bij voorkeur zo kort mogelijk na plasmaferese
aHUS
Inductie- behandeling met plasmaferese
Ja
In overleg met behandelend nefroloog
Bij voorkeur na afronding van inductiebehandeling
Onderhouds- behandeling met plasmaferese
Ja
In overleg met behandelend nefroloog
Bij voorkeur zo kort mogelijk na plasmaferese
Behandeling met eculizumab
Ja
In overleg met behandelend nefroloog
In overleg met behandelend nefroloog
Gezien onzekerheid over invloed vaccin op activiteit aHUS alleen onder strikte controle
Patiënten met maag-darm-lever aandoeningen Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Idiopathische chronische inflammatoire darmontsteking (IBD)
Expectatief (niet medicamenteus)
Ja
Ja
n.v.t.
Corticosteroïden
Ja
Ja
n.v.t.
Bij onderhoudstherapie vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie tijdens toediening
Mesalazine-derivaten
Ja
Ja
n.v.t.
Thiopurine-derivaten
Ja
Ja
n.v.t.
Methotrexaat
Ja
Ja
n.v.t.
Biologicals (anti-inflammatoir met blokkering van pro-inflammatoire signalering, zoals anti-TNF-alpha)
Ja
Ja
n.v.t.
Biologicals (anti-inflammatoir met blokkering cell trafficking, zoals a4b7-blokkade)
Ja
Ja
n.v.t.
Small molecules (JAK remmers: tofacitinib)
Ja
Ja
n.v.t.
Overig
Ja
In overleg met behandelend arts
Bij voorkeur vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie tijdens toediening
Transplantatie- patiënten (lever / darm)
Remming afstotingsreactie
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: vanaf 6 weken na transplantatie
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Chronische hepatitiden
Antivirale therapie
Ja
Ja
n.v.t.
Levercirrose
Supportief en antiportaal-hypertensief
Ja
Ja
n.v.t.
Ondervoeding
Voeding (oraal / enteraal / parenteraal)
Ja
Ja
Bij voorkeur na effectieve voedingstherapie (cf. priming voor operatieve ingreep)
Gastro- intestinale tumoren
Variërend
Ja
Ja
n.v.t.
Patiënten met primaire of secundaire immuundeficiëntie Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Primaire antistof- deficiënties (circa 60-70% van de primaire immuun- deficiënties betreft antistof- deficiënties
Immuunglobuline- suppletietherapie
Ja
Ja
n.v.t.
Er is geen minimum interval nodig tussen toediening van bloedproducten (o.a. IVIG) en toediening van COVID19-vaccins
Primaire immuun- deficiënties
Diverse, van immuunglobuline- suppletietherapie tot immuun- suppressieve / immuun- modulerende medicatie
Ja
Ja
n.v.t.
Secundaire antistof- deficiënties
Immuunglobuline- suppletietherapie
Ja
Ja
n.v.t.
Personen met hiv Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Personen met hiv
onbehandeld
Ja
Ja
n.v.t.
Spoedige vaccinatie is belangrijker dan te wachten op immuunreconstitutie met cART
Behandeld CD4<200
Ja
Ja
n.v.t.
Spoedige vaccinatie is belangrijker dan te wachten op immuunreconstitutie met cART
Behandeld CD4>200
Ja
Ja
n.v.t.
Reumatologische patiënten Aandoening / groep aandoeningen
Type behandeling
Kan deze patiënten- groep met mRNA vaccin gevaccineerd worden?
Kan tijdens de behandeling gevaccineerd worden?
Optimale timing (voor of na behandeling of medicatie)
Opmerkingen
Alle inflammatoire reumatische ziekten
Methotrexaat /conventional synthetic Disease-Modifying-AntiRheumatic-Drugs
Ja
Ja
Alle inflammatoire reumatische ziekten
Biologicals / targeted synthetic Disease-Modifying-AntiRheumatic-Drugs
Ja
Ja
Alle inflammatoire reumatische ziekten
B-cel-depleterende therapie (Anti-CD20; Rituximab)
Ja
Ja
Als vaccinatie ingehaald kan worden: indien mogelijk >3 mnd na laatste dosis
Vaccinatie niet uitstellen indien oproep tot vaccinatie binnen dit interval van toediening
Vasculitis / connective tissue disease
Cyclofosfamide / mycofenolaat mofetil
Ja
Ja
n.v.t.
Versiebeheer
Hoop op sociaal akkoord voor gevangenbewaarders maandag 4 maart 2013, 07:57 58 keer beluisterd Duur: 02:47 Audio Zo'n vijftig gevangenbewaarders reizen vandaag af naar Den Haag om daar een petitie met zesduizend handtekeningen aan te bieden aan de hoofddirecteur van alle justitiële inrichtingen. Het personeel is bezorgd over het plan van staatssecretaris Teeven om een derde van alle gevangenissen in Nederland te sluiten.
Hilco Hof is gevangenenbewaarder in Veenhuizen.
http://nos.nl/audio/480580-hoop-op-sociaal-akkoord-voor-gevangenbewaarders.htmlGevangenisbewaarders bieden petitie aan Geplaatst: 10:12 uur, maandag 4 maart 2013 Zo'n vijftig cipiers gaan maandag naar Den Haag om daar een petitie met zesduizend handtekeningen aan te bieden aan de hoofddirecteur van alle justitiële inrichtingen. Het personeel is bezorgd over het plan van staatssecretaris Teeven om een derde van alle gevangenissen in Nederland te sluiten. De petitie is een initiatief van de vakbonden.
In de petitie wordt gevraagd om passend werk in de regio's en eerlijk verdeeld over het land.
http://rtvnoord.nl/artikel/artikel.asp?p=118630Hantekens finzenispersoniel 4 maart, 2013 - 12:48 Meiwurkers fan alle finzenissen yn Nederlân biede moandei in petysje mei goed 6000 hantekens oan yn De Haach. De petysje wurdt oanbean oan de haaddirekteur fan de Tsjinst Justysjele Ynrochtingen en de heechste amtner fan it ministearje fan Justysje.
Oanlieding fan de petysje is in útlekt besunigingsplan fan minister Teeven fan Justysje. Dêryn stiet dat 11 fan de 29 finzenissen yn Nederlân ticht moatte. Oer in moanne wurdt bekend hokker finzenissen dat binne.
http://www.omropfryslan.nl/nijs/hantekens-finzenispersonielFlexibel - ProFessioneel - betrouwbaarP.I. HoogeveenP.I.
Hoogeveen flexibele, professionele en betrouwbare ketenpartner in het NoordenDe Penitentiaire Inrichting Hoogeveen, voorheen P.I. De Grittenborgh, is eind jaren tachtig gebouwd als onderdeel van grootschalige nieuwbouw binnen het Nederlandse gevangeniswezen. Er verblijven ongeveer 260 gedetineerden en er werken ruim 200 mensen uit praktisch alle Drentse gemeenten en zelfs van over de provinciegrens. Het is een relatief nieuw gebouw dat letterlijk en figuurlijkmidden in de samenleving staat. Het is omringd door woningbouw en zorgvoorzieningen. De betrokkenheid met de samenleving komt tot uiting in diverse toonaangevende preventie- en resocialisatieprojecten en leer- en stageplekken voor mbo- en hbo-studenten.Flexibele capaciteit De P.I. Hoogeveen bestaat uit een Huis van Bewaring, een gevangenis en een Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD). De capaciteit van de inrichting is 262 eenpersoonscellen en is uit te breiden naar tweepersoonscellen. Zo ontstaat flexibiliteit in capaciteit waardoor schommelingen in het aanbod van gedetineerden eenvoudig en relatief goedkoop zijn op te vangen. De afgelopen jaren heeft de inrichting laten zien snel in te kunnen spelen op die wisselende capaciteitsvraag. De gevangenis kan voorzien in de totale regionale behoefte aan huisvesting van alle veroordeelden, met uitzondering van terroristen.Unieke reputatieOp het terrein van gedetineerden met een lange straf en diegenen die extra zorg nodig hebben, heeft de P.I. Hoogeveen eenonderscheidende reputatie opgebouwd. Veel gedetineerden zijn plegers van drugsgerelateerde delicten en zijn verslaafd. Een deel van het personeel is opgeleid om die groep adequaat te begeleiden. Ook heeft de P.I. Hoogeveen een extra zorgvoorziening voor gedetineerden die zich op een reguliere afdeling onvoldoende kunnen ontwikkelen en extra zorg nodig hebben in een kleinere setting.Het personeel is daarvoor speciaal opgeleid. In een dergelijke veilige en beschermde omgeving zijn meer mogelijkheden tot observatie, stabilisatie en motivatie voor vervolgzorg of behandeling. Flexibel 2Professioneel 3Kennis over veelplegers Het personeel in de P.I. Hoogeveen bezit veel kennis over veelplegers. De mogelijkheden van gedetineerden om zich zodanig teontwikkelen dat ze niet terugvallen in crimineel gedrag worden optimaal benut. De Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD) boektgoede resultaten op dat gebied. Er wordt aansluiting gezocht in de maatschappij door ketenpartners zoals welzijnsinstellingen enwoningcorporaties al tijdens detentie bij het programma te betrekken. Werk is ook een belangrijke factor om te voorkomen datgedetineerden weer terugvallen in crimineel gedrag. Er zijn gedetineerden van de ISD-afdeling die werken bij bedrijven buiten deinrichting. Het zijn vooral die gedetineerden die een goede kans maken om niet weer terug te keren in het justitiële circuit. Werken buiten de deurHoomark in Hoogeveen, producent van verpakkingen en cadeaupapier, heeft regelmatig gedetineerden van de P.I. Hoogeveen aan het werk in het bedrijf. Zij worden ingezet in de logistiek en het magazijn, zegt algemeen directeur Joost Bogers. Op de werkvloer worden ze geaccepteerd als gewone collegas. Hoewel Hoomark op bepaalde tijden heel goed extra handen kan gebruiken omdat de branche forse seizoenspieken kent, vindt Bogers het vooral belangrijk een bijdrage te kunnen leveren aan de re-integratie van gedetineerden. We helpen graag omdat we dat maatschappelijk van groot belang vinden.ArbeidsmarktDe gedetineerdenzorg in de P.I. Hoogeveen is door kennis en ervaring van een hoogstaand niveau. Dat geldt voor de medische zorg, de psychosociale zorg en de gedetineerdenzorg. Belangrijke pijlers van de zorg zijn educatie, vorming, sport en arbeid. Het programma biedt mogelijkheden om met gedetineerden te werken aan een toekomst buiten de criminaliteit. Arbeid is daarbij een belangrijk aspect. Gedetineerden leren belangrijke vaardigheden om zich voor te bereiden op de arbeidsmarkt. In de P.I. Hoogeveen verrichten ze productiearbeid voor externe opdrachtgevers. Daarnaast werken zorgvuldig geselecteerde gedetineerden bij externe werkgevers. Een andere vorm van arbeid is kostenbesparend werk in de inrichting. Gedetineerden werken in een klussenploeg en maken grote delen van het gebouw schoon. Ook hier bestaat de mogelijkheid om een vakdiploma te behalen, zodat de kansen op de arbeidsmarkt worden vergroot. Regionalisering is ook hier belangrijk. Dat geldt voor regionale opdrachtgevers maar ook voor de kansen van gedetineerden op de regionale arbeidsmarkt.6Onze klanten zijn altijd thuisDat is het unieke uitgangspunt voor Wim Annen, directeur van Alwica Penitentiaire Shops (APS) en typisch Hoogeveense ondernemer; hard werken gecombineerd met lef.APS heeft op franchisebasis winkels in 37 van de 55 penitentiaire inrichtingen in Nederland. Wim Annen begon elf jaargeleden met een gevangeniswinkel in De Grittenborgh in Hoogeveen, nu nog steeds de pilotvestiging van APS.In Hoogeveen worden nieuwe ideeën aan de praktijk getoetst. Deze vestiging is de enige die APS zelf exploiteert.Toen we begonnen werden nog veel gevangeniswinkels door kleine ondernemers gerund. Zij lieten de verkopen aan de gedetineerden via de bewaarders lopen, zegt Annen. Het was een onoverzichtelijke situatie. Wij hebben er een professionele organisatie van gemaakt en een jaar na de start zijn we met franchising begonnen. Sinds kort is er een APSopleidingsprogramma dat bijdraagt aan een goede terugkeer in de maatschappij. Zo biedt de winkel stagetrajecten voor gedetineerden, kunnen ze werken in de winkel en uiteindelijk een certificaat behalen.Regionalisering Regionalisering is sinds ongeveer vier jaar een belangrijk uitgangspunt bij de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen. Dat heeft te makenmet de betrokkenheid van de leefomgeving van gedetineerden bij hun resocialisatie en de beschikbaarheid van nazorg al tijdensdetentie. Nazorg blijkt van groot belang bij de terugkeer van de gedetineerde in de samenleving. De afgelopen jaren hebben de Dienst Justitiële Inrichtingen van het Ministerie van Justitie en de P.I. Hoogeveen veel geïnvesteerd in ketensamenwerking. Regionaleketensamenwerking was een belangrijk uitgangspunt van het project modernisering gevangeniswezen (MGW), waarin recent miljoeneneuros zijn geïnvesteerd. Alle medewerkers van de P.I. Hoogeveen zijn in dat kader opgeleid en getraind om gedetineerden temotiveren om een toekomst zonder criminaliteit op te bouwen. 98% van de gedetineerden uit Drenthe die een nazorgtraject ontvingen,kregen een identiteitsbewijs en voor 95% heeft men onderdak kunnen regelen. Deze groep gedetineerden komt vooral uit Emmen (37,5%) en Assen (27%); uit Hoogeveen komt slechts 13,3%. BetrouwbaarP.I. Hoogeveen 7Zet iemand met een blauwe vuilniszak buiten en je hebt een probleemAls je iemand met een blauwe vuilniszak buitenzet, heeft de maatschappij een probleem. Dat is de stellige overtuiging van een medewerker van de P.I. Hoogeveen. De nazorg staat in de gevangenis op een hoog peil, benadrukt hij.We hebben hier een enorme drive om gedetineerden na hun straf goed te laten terugkeren in de maatschappij. En we hebben veel goede contacten buiten de gevangenis om dat te kunnen doen. Zo hebben we recent een vrachtwagenchauffeur uit de regio, die anderhalf jaar bij ons moest zitten, begeleid en geholpen.Hij was alles kwijt: identiteitsbewijs, baan, woning en vrouw en kinderen. Zijn rijbewijs en chauffeursdiploma verliepen.Met het CBR hebben we ervoor kunnen zorgen dat ze verlengd werden. Daarna zijn we in overleg gegaan met de woningcorporatie, want als je na detentie geen dak boven je hoofd hebt val je meestal binnen een paar dagen terug in je oude gedrag. Onderdak is dus cruciaal. De volgende stap was om in ieder geval de band met zijn kinderen te herstellen.Daarvoor hebben we een speciale vader-kindruimte waar vader en kind elkaar kunnen ontmoeten. Daarnaast hebben we contact opgenomen met de voormalige werkgever. Hij wilde uiteindelijk de man wel terughebben. Onze vrachtwagenchauffeur is inmiddels vrij en kan weer aan de slag bij zijn oude baas. Terugdringen recidiveHet programma modernisering gevangeniswezen (MGW) is gericht op terugdringing van de recidive met 25% in 2020. Het terugdringenvan recidive is een belangrijke kostenbesparende factor. Het verblijf van een gedetineerde in detentie kost ongeveer 200 euro per dag.Die directe kosten, ongeveer 70 duizend euro per jaar per gedetineerde, worden bespaard als de gedetineerde niet weer terugkeert in detentie. Een belangrijk bijkomend effect is de maatschappelijke schade die hierdoor wordt beperkt. Als MGW slaagt, dan bespaartdat de maatschappij honderden miljoenen euros. Het is een ombuigingsoperatie die enkele jaren geleden is ingezet, die nog nietgeheel is afgerond en waar we net de eerste vruchten van beginnen te plukken. Vooral op de afdeling met veelplegers worden in dat opzicht goede resultaten geboekt.Flexibel 10Ja ik vond het ook leuk dat je gewoon met die jongens in gesprek kon wezen zonder dat echteen bewaker op 1 meter afstand sta. Je had beetje vrijheid met ze en iedereen kon eerlijk zijn tegen over elkaar en dat sprak me aan. alleen weet ik 1 ding zekker ik zal daar nooit terechtkomen.. na wat ik gezien heb en gehoord. ohwja ik denk dat het heel goed is voor de jeugt als ze dit in het echt zien en meemaken hoe het is binnen de muren van een gevannenis dat hoeftdan niet alleen de grittenborg te zijn. het is leerzaam indrukwekkend en het schrikt zekker af voor de jeugt om de criminalietijd in tegaan...groetjes frankWaarschuwing uit de bajesNog beter is het om te voorkomen dat jongeren afglijden in crimineel gedrag. Het preventieproject van de P.I. Hoogeveen Waarschuwing uit de bajes is een samenwerkingsproject met gemeenten, jongerenwerk en het Veiligheidshuis. Hang- en probleemjongeren worden geconfronteerd met de mogelijke consequenties van crimineel gedrag. Daarbij worden ook gedetineerden betrokkendie met de jongeren in gesprek gaan om een realistisch beeld te schetsen van het verblijf in een penitentiaire inrichting en devergaande gevolgen die dat heeft voor hun leven. Een jongere over zijn bezoek aan de P.I. Hoogeveen in het kader van Waarschuwing uit de bajes.Professioneel 11Korte detentieDe afgelopen jaren heeft de P.I. Hoogeveen regelmatig grote groepen arrestanten opgevangen. Per jaar gemiddeld ongeveer 1700waarvan een deel vanwege de goede bereikbaarheid van de P.I. van buiten de regio komt. Arrestanten verblijven meestal kort indetentie. Het is daarbij van belang dat vooral de screening en de intake goed gebeurt. Het is een bewerkelijke groep gedetineerden,die veel van de medewerkers vraagt. Niet alleen van executieve medewerkers, maar ook van specialisten van ondersteunende diensten.Steeds weer toonde de P.I. Hoogeveen zich ook hierin een flexibele, professionele en bovenal betrouwbare ketenpartner. Moderne en goed bereikbare inrichtingEr is de afgelopen jaren miljoenen geïnvesteerd in personeel, organisatie maar ook in het gebouw. Er zijn recent veel langetermijninvesteringen gedaan. De brandveiligheid is op orde gebracht en ten aanzien van de beveiliging zijn de omtrekbeveiliging en deinterne systemen vernieuwd. Het gebouw is steeds up to date gehouden. Sluiting zou ook wat dat betreft kapitaalvernietiging betekenen.Bovendien is de bereikbaarheid van de P.I. Hoogeveen uitstekend. Het ligt dicht aan de snelweg. Gedetineerden kunnen snel heen enweer naar bijvoorbeeld de rechtbank. Ook met openbaar vervoer is de P.I. Hoogeveen goed en gemakkelijk bereikbaar, wat vooralvan belang is voor bezoekers van gedetineerden. De locatie in het zuiden van Drenthe maakt dat de Hoogeveense gevangenis een snelle verbinding heeft met de Randstad. Zo kan de rest van het land door de Hoogeveense instelling goed worden bediend en gedetineerden uit het Noorden kunnen in hun eigen regio hun straf uitzitten, wat uitermate belangrijk is voor een succesvolle resocialisatie. Betrouwbaar 14WerkgelegenheidEen bezuiniging realiseren door goed geoutilleerde inrichtingen te sluiten, betekent weer een grote slag voor de werkgelegenheid in Drenthe. De afgelopen jaren zijn al veel banen bij rijksdiensten in Drenthe verdwenen. Tussen 2000 en 2011 is het aantal rijksbanen na een aanvankelijke kleine groei afgenomen met 25%, waarvan ongeveer 350 in het gevangeniswezen. Na het vertrek van de Belastingdienst en De Nederlandse Bank uit Hoogeveen is de P.I. Hoogeveen nog de enige rijksdienst. De P.I. Hoogeveen is ooit gebouwd met gelden uit het stimuleringsfonds werkgelegenheid. In dat licht bezien en het feit dat Drenthe nog steeds kampt met een achterblijvende werkgelegenheid, zou het een zeer vreemde beslissing zijn om de P.I. Hoogeveen te sluiten. De werkloosheidspercentages per december 2012 zijn zorgwekkend; Nederland heeft als gemiddeld werkloosheidspercentage 7,3%, Drenthe zit hoger met 9,2% werklozen en de gemeente Hoogeveen scoort met 13,2% het hoogst in Drenthe (bron: UWV). Flexibel, professioneel en betrouwbaarDe P.I. Hoogeveen is een zeer goed bereikbaar in Zuidwest-Drenthe gelegen compacte inrichting, die in de strafrechtketen bekendstaat als een flexibele, professionele en betrouwbare ketenpartner. De inrichting kan snel inspelen op de vraag om kwalitatief goede detentiecapaciteit en zo bijdragen aan de veiligheid in de samenleving. Naast de kerntaken, het opsluiten en resocialiseren vangedetineerden, vervult de inrichting een belangrijke regionale functie. In de regio is een sterke keten opgebouwd, waarbij de menselijke maat cruciaal is. Eén schakel uit de keten buiten de regio plaatsen, juist in een proces waar de regionale functie zo doorslaggevend is voor het succes, zal de keten verbreken. Naast ketenpartner in de strafrechtketen biedt de P.I. Hoogeveen ook veel indirectewerkgelegenheid en draagt bij aan scholing en professionalisering van studenten uit de regio en soms zelfs van daarbuiten.Er zijn recent veel langetermijninvesteringen gedaan op allerlei terreinen. Sluiting betekent directe kapitaalvernietiging en heeft grote negatieve gevolgen voor de arbeidsmarkt en de sociaal-economische situatie in de regio.ColofonDit is een uitgave van de P.I. Hoogeveen(ondernemingsraad, actiecomité en directie),Veiligheidshuis en gemeente Hoogeveen. Januari 2013
http://www.regiohoogeveen.nl/download/positionpaperGrittenborgh.pdf'Actiebereidheid Hoogeveen groot' DVHN | Gepubliceerd op 29 november 2012, 09:15Laatst bijgewerkt op 29 november 2012, 15:19 bekijk het foto-album HOOGEVEEN - Het plan om de gevangenis in Hoogeveen in 2017 te sluiten leek intern in redelijke stilte ontvangen. Maar schijn bedriegt.
"Toen het nieuws uitlekte kolkte het hier", zegt Peter Manning van de ondernemingsraad. "Geloof me, dit hakt er enorm in bij de 200 medewerkers. Sommigen werken hier al heel lang. De onrust is groot, maar de actiebereidheid ook. Dit laten we niet zomaar gebeuren." Dat de buitenwacht de Hoogeveense stofwolken alsnog te zien krijgt, heeft te maken met een ongelukkige afstemming in de woordvoering over de kwestie. "We laten ons de komende tijd meer horen en zien", verzekert Manning. Hij reisde gisteren met dertig collega's naar Den Haag. Op de terugweg bleek de ongerustheid over de plannen onverminderd. "De felste emoties mogen dan wat zijn geluwd, de impact is nog altijd groot." Manning vestigt zijn hoop ook op de publieke opinie. "Het plan voor enkelbandjes bij gedetineerden wordt veel te rooskleurig voorgespiegeld. Ik bedoel: dat zijn geen kleine criminelen."
http://www.dvhn.nl/nieuws/drenthe/article9585021.ece/'Actiebereidheid-Hoogeveen-groot'Vorige maand maakte het ministerie van Justitie bekend dat de komende jaren acht gevangenissen gesloten worden. Volgens de staatssecretaris, Nebahat Albayrak, is dit nodig om het overschot aan cellen terug te brengen en de wisselende vraag naar celcapaciteit beter op te vangen. WeerstandIn de Tweede Kamer ontstond direct na de bekendmaking van de plannen van Albayrak weerstand.
De PVV noemde ze zelfs desastreus: "In plaats van meer boeven op te sporen en gevangen te zetten wil dit kabinet fors bezuinigen op de politie en nu dus ook op het gevangeniswezen. Het is duidelijk dat de belangen van criminelen in goede handen zijn bij de PvdA", stelde PVV-Kamerlid Raymond de Roon. OpvoedingsgestichtOok Rita Verdonk ziet niets in het voornemen gevangenissen te sluiten. "De situatie in de steden is door straatterreur zo ernstig dat die gevangenissen hard nodig zijn", aldus Verdonk. De politica wil leegstaande gevangenissen laten ombouwen tot opvoedingsgestichten en werkkampen voor ontspoorde jongeren.CellentekortBelgië heeft juist een cellentekort. Mogelijk worden vijfhonderd Belgische gevangenen volgend jaar tijdelijk ondergebracht in de gevangenis in Tilburg. Nederland en België hopen daarover volgende maand een akkoord te bereiken.RedenTeruglopende criminaliteit en de inzet van taakstraffen en voorwaardelijke straffen hebben geleid tot het overschot, aldus Albayrak. Maar NOVA ontdekte nog een belangrijke, tot nu toe verzwegen, reden waarom de cellen in de gevangenissen leeg staan: de elektronische detentie.
http://www.novatv.nl/page/detail/uitzendingen/7025/Elektronische%20detentie%20mede%20reden%20cellenoverschot