Freelancefotografen
Haar collega – commercieel directeur Jessica van der Waal – vertelde de rechter hetzelfde bij een hoorzitting van mijn herroepingszaak. In die zaak loog rechtsvoorganger Hollandse Hoogte dat freelancefotograaf Michiel Wijnbergh zijn auteursrecht overdroeg. Ik had betoogd dat ANP vaker rechten claimt die het niet heeft en onder andere verwezen naar een uitspraak uit 2021 over een foto van freelancefotograaf Lex van Lieshout.

Foto’s van andere partijen
Riemsma schrijft in haar stuk dat ANP naast de eigen foto’s en foto’s van zijn freelancefotografen ook de archieven van 500 fotografen en 100 agentschappen vertegenwoordigt. Toevallig verscheen er dezelfde dag een stuk in NRC met een ontluisterend inkijkje over de herkomst van foto’s.
Op de website van ANP staat een overzicht van alle partners waar ANP mee samenwerkt. Daar staan grote en bekende beeldbanken zoals Belga, Epa en Getty tussen. ANP mag al die foto’s verkopen, maar lijkt geen exclusieve verkooplicentie te hebben: foto’s van bijvoorbeeld Science Photo Library staan ook te koop bij Alamy.

Exclusieve rechten
Van het overgrote deel van de meer dan 300 miljoen foto’s in de beeldbank is ANP overduidelijk niet de enige uitgever en dat betekent dat ANP geen misgelopen licentievergoeding kan claimen als je zo’n foto hebt gebruikt: ANP kan immers niet uitsluiten dat je de foto via een andere partij hebt verkregen. Daarom zijn die claims zo kwalijk. ANP beschuldigt je van onrechtmatig gebruik en alleen als je bewijs levert dat je de foto elders kocht laat ANP je met rust. De omgekeerde wereld: wie eist bewijst. ANP dient de exclusieve uitgeefrechten te hebben. En dat is zelfs voor foto’s waarvan ANP de auteursrechthebbende is vaak niet het geval omdat de foto’s verkocht zijn aan andere uitgevers, bijvoorbeeld DPG Media.

Strafrechtelijke boete
Riemsma stelt dat het ‘beboeten’ een preventieve werking heeft. Gebruikers zouden dan eerder geneigd zijn om te kiezen voor beeld dat wél vrij gebruikt mag worden. Dat is wrang, ik zie geregeld claims voor foto’s die je vrij mag gebruiken. Foto’s uit het publieke domein bijvoorbeeld of foto’s van het koninklijk huis. Al in 2019 haalde dat de pers met foto’s van NASA, maar ANP blijft dergelijke foto’s onverminderd claimen.
Bovendien werkt Nederlands recht zo niet: private partijen mogen geen boetes opleggen, dat is aan de rechter. Advocaat Marjolein Driessen legde dat recentelijk uit bij een uitzending over fototrollen van Kassa.

Opgeklopte licentietarieven
Losse foto’s bestellen bij ANP kon lange tijd niet. Pas in 2025 zijn er tarieven aan de beeldbank toegevoegd met een bestelknop. Het zijn ongebruikelijk hoge bedragen die niemand vrijwillig betaalt.
De claims zijn zelfs gebaseerd op een nóg hogere licentieprijs. Riemsma schrijft dat dat bewust is: er worden kosten gemaakt voor opsporing en wie achteraf aangesproken wordt, moet meer betalen anders loont de opsporing niet. Ze vergeet dat een schadevergoeding wettelijk gezien gebaseerd moet zijn op de werkelijke licentieprijs en ANP de kosten al verrekend met een opslag van 33%. Het is onrechtmatig om meer schadevergoeding te vorderen dan daadwerkelijk geleden.
Opmerkelijk is dat ANP spreekt van een retroactieve licentie. Je betaalt alleen voor het gebruik in het verleden en je dient de foto te verwijderen. ANP gaat daarmee voorbij aan artikel 13.1 van de handhavingsrichtlijn 2004/48/EG: je bent pas schadeplichtig op het moment dat je weet (of redelijkerwijs had moeten weten) dat je inbreuk maakte. Wettelijk gezien is de inbreuk staken of alsnog een reguliere licentie aanschaffen op het moment dat je aangesproken wordt voldoende.

Visual Rights Group (VRG) als zondebok
De samenwerking met VRG (tegenwoordig Copyright Agent Benelux) is beëindigd. ANP lijkt hiermee zijn straatje schoon te vegen en VRG de schuld te geven van alle lelijke claims uit het verleden. Het is echter toch echt ANP zelf die bepaalt achter welke foto’s aangegaan moet worden en welke bedragen in rekening gebracht moeten worden.
ANP doet nu zelf de communicatie en afhandeling via Team Fairlicensing (TF). Daar waar VRG nog uitzocht wie de gebruiker was en controleerde of die ingeschreven was bij de KvK, stuurt TF een claim naar het eerste het beste emailadres dat het vindt en begint een claim met “beste lezer”. Via VRG zag ik geen claims voor particulieren, via TF wel. Bij VRG communiceerde je met een mens en kon je ook bellen. Bij TF is contact met een mens uitzonderlijk en moet je belafspraken maken. Belafspraken die niet nagekomen worden volgens gedupeerden.
De communicatie en afhandeling door TF gebeurt op naam van ANP Holding BV. Dat is een andere BV dan die de beeldbank exploiteert. Blijkbaar handhaaft de ene BV met een volmacht niet bestaande auteursrechten van de andere BV.

Rosmalen Gerechtsdeurwaarders BV
De dossiers van ‘wanbetalers’ worden doorgezet naar Rosmalen Gerechtsdeurwaarders en dan lijken er drie opties te zijn:
• Goed verweer gevoerd: je hoort er niks meer van.
• Matig verweer gevoerd, maar kansloos voor ANP bij de rechter: je krijgt een sommatie-exploot met zeer korte betalingstermijn.
• Genegeerd of te veel in je kaarten laten kijken: je krijgt een verzoek tot betaling (incasso) per mail of brief. Details en eerdere correspondentie ontbreken. Vaak ontstaat er (opnieuw) een discussie. Betaal je dan nog niet, dan kan het zijn dat er een rechtszaak aangespannen wordt.
Vermoedelijk dagvaardt Rosmalen alleen partijen waarvan men uit de gevoerde correspondentie kan afleiden dat die niet de kennis of middelen hebben om zich te verweren bij de rechter. Zover ik weet zijn er alleen rechtszaken gevoerd voor foto’s van Nederlandse fotografen.

Onder de radar
Riemsma snapt dat de verontwaardiging over onredelijke claims soms publiekelijk gedeeld wordt. Ze doelt denk ik op de ophef over de studentenkrant die bijna failliet ging, de band die hun spaarpot moesten aanspreken en recentelijk het briefje van Nijman. Riemsma stelt dat ANP met die partijen in overleg gaat en meestal tot een oplossing komt. Ze beklaagt zich erover dat dat niet zichtbaar is in de media.
Dat is wederom de omgekeerde wereld: ANP lost alleen een geschil op als er publiciteit is, of gedreigd wordt met publiciteit. Over alle drie de genoemde issues liep er namelijk al een stevige discussie en was juist die discussie aanleiding om erover te publiceren. Mensen die negeren of bang zijn voor een rechtszaak, die publiceren er niet over in de hoop dat het stil blijft.

De rol van de rechtspraak
Riemsma schrijft dat de rechter negen van de tien keer mee gaat in de argumenten van ANP en dat de rechter het standpunt van ANP herhaaldelijk heeft bevestigd. Ik zet daar twijfels bij. De Rechtspraak publiceert lang niet alle zaken en gedaagden melden dat ze geschikt hebben. Een gedaagde vertelde zelfs dat ze voorafgaand aan de zitting apart genomen was en dat de rechter haar instrueerde om te schikken: de rechter zou helpen op een zo laag mogelijk bedrag uit te komen. Ik heb de indruk dat rechters voor fototrollen ongunstige uitspraken proberen te voorkomen en aansturen op schikkingen.

De Rechtspraak publiceerde in 2026 vier uitspraken die ANP verloor:
1. Rosmalen vervalste bewijs van de Wayback (fotograaf niet bekend).
2. Rosmalen vergeet de eis in de dagvaarding (fotograaf Bart Maat).
3. Rosmalen onderbouwt het auteursrecht niet (fotograaf Robin Utrecht).
4. ANP is niet de rechthebbende (fotograaf Lex van Lieshout)
Bij alle vier de zaken is betwist dat ANP de rechthebbende is, iets wat partijen die in persoon procederen vaak verzuimen. En dan verlies je.

Desinfecterend zonnetje
Goed dat Van Keken en Riemsma in debat gaan over de werkwijze van ANP. Publiciteit is namelijk hard nodig. Zeker gezien het feit dat de bedragen die ANP claimt in verhouding tot andere fototrollen relatief laag zijn. In mijn ‘praktijk’ zie ik vooral de hogere en agressievere claims.

Help mee fototrollen in een desinfecterend zonnetje te zetten: deel je ervaring met een fototrol en neem deel aan het debat door te reageren op de stukken van Van Keken en Riemsma.

Fototrol Rights Control in Kassa!
Een prachtige uitzending. Uiteraard wist ik ervan. Het leek me alleen niet zo'n goed idee om in de uitzending te gaan zitten. Dat doet de zaak geen goed, er wordt nogal allergisch op mij gereageerd. Bovendien heb ik het meer dan druk zat als onbedoeld meldpunt onredelijke fotoclaims. Hulde voor de gedupeerden die voor de camera hun verhaal wilden doen! En ook fijn dat er advocaten bestaan die niet het mantra van de inningsindustrie herhalen. Maar gewoon uitleggen hoe het in elkaar steekt.

Nog meer desinfecterend zonlicht
Goed voorbeeld doet volgen. Naar aanleiding van de uitzending bij Kassa een uitgebreid artikel bij Emerce waarin ook aangestipt wordt dat Rights Control niet de enige is die auteursrechten misbruikt.

Ook BN-ers krijgen claims van ANP
Ik ging er altijd vanuit dat er vroeg of laat zoveel gedupeerden zijn dat de beerput ontploft en het deksel eraf vliegt. Bart Nijman deelde zijn ervaring met ANP. De mooiste zin uit het stuk: "Als een ouwe GS-blogger de enige redelijke volwassene in de ruimte is, doe je iets niet helemaal goed hoor, Algemeen Nationaal Persbureau."

Marcel van den Berg heeft de pen opgepakt
Ik schreef vorige keer al dat Marcel na de door mij gewonnen zaak stukken is gaan publiceren. Hij legde de claims van Nijman langs de meetlat -> zoek ze hier op. Schreef een stuk over de trol die in Kassa verscheen. En hij zette 5 voorbeelden van ongegronde claims van ANP op een rij.

Column Villamedia
Na jarenlang zwijgen en wegkijken over de praktijken van ANP dan toch eindelijk eens een kritisch stuk op Villamedia (het tijdschrift van de NVJ): een column van de onvolprezen Kim van Keken. En hoe grappig, fototrol Roel Dijkstra draait gelijk zijn gebruikelijke riedel weer af en jammert dat er foto’s uit zijn beeldbank worden gestolen. Wellicht is het een idee als ie het downloaden van die foto’s gewoon even blokkeert.

Dat verdient navolging
Hoe meer mensen hun ervaring delen, hoe harder het desinfecterend zonnetje gaat schijnen. En voor degenen die nog nooit een blafbrief hebben gekregen: steun, deel en reageer op de ervaringen van anderen.

Hulp gevraagd
Ik schreef vorige keer dat ik het boek, waar ik al anderhalf jaar aan werk, in eigen beheer ga laten drukken omdat mijn uitgever afgelopen jaar belaagd werd met blafbrieven en zij niet zit te wachten op rechtszaken. Dat betekent dat ik zelf zorgdraag voor de vormgeving en een drukker moet zoeken. Nou ben ik met wat hulp en AI een heel eind op weg, maar ik heb geen DTP-apps en ook niet de kennis om een volledig opgemaakt Word-bestand in een pdf met het juiste kleurprofiel, afloop etc. om te zetten. Bovendien moeten er na het omzetten nog een paar kleine dingetjes gebeuren: op enkele pagina’s moet het pagina-nummer en de koptekst weggelakt worden, en ik wil icoontjes toevoegen bij inspringende citaten. Is er een DTP-er die dat voor mij wil doen in ruil voor een boek?

Pre-order boek
De eerste druk verschijnt in kleur in een kleine oplage. Of er een tweede druk komt weet ik nog niet, misschien stap ik over op POD (printing on demand), een zwart-wit versie of een e-book. De oplage laat ik afhangen van het aantal pre-orders en zal maximaal 500 stuks bedragen. Als je een boek wil, bestel dan alsjeblieft vooraf. De verschijningsdatum is 14 juni, de definitieve oplage moet ik een maand van te voren bepalen.

Tot zover de tussentijdse nieuwflits.

Groet! De petitionaris

Binnen de sector lijkt niemand zich geroepen te voelen een eind te maken aan de misstanden. Het is wegkijken en buitensluiten. Maar nu lijkt er toch iets in beweging te komen bij de Rechtspraak.

ANP verloor nog drie zaken
Eigenlijk denk ik dat ANP wel vaker verloor afgelopen jaren. Maar lang niet alle uitspraken worden gepubliceerd. Deze drie verloren zaken zijn door de Rechtspraak online gezet in 2026:
1. Foto belastingdienst. Het lijkt er sterk op dat ANP bewijs heeft vervalst. Gedaagde had namelijk andere screenshots via Wayback dan ANP.
2. Foto Stef Blok. Gebrekkige dagvaarding en indien schade zou zijn toegewezen zou dat slechts één euro zijn geweest.
3. Foto lachgascilinders. ANP heeft de rechten niet om een schadevergoeding te vorderen, die berusten bij de freelancer. Soortgelijke jurisprudentie met dezelfde freelancefotograaf was er overigens al jaren…

Ook weer winst voor ANP
Helaas ook een dertien-in-een-dozijn-zaakje dat ANP op de gebruikelijke manier won. Hoogste tijd dat eisende partijen verplicht worden bewijs te overleggen dat zij de auteursrechthebbende vertegenwoordigen. Juridische leken gaan er namelijk vanuit dat zo’n gerenommeerd bedrijf als ANP de rechten heeft om schadevergoeding te vorderen en vragen daarom niet naar bewijs daarvan.

Doofpotcultuur
Het blijft akelig stil in de pers en bij de bloggende juristen over de door ANP verloren zaken. Marcel van den Berg bracht in kaart waardoor dat wordt veroorzaakt. Heel fijn is dat Marcel de pen opgepakt heeft en een dossier over fototrollen gaat bijhouden. Er verschenen inmiddels 11 stukken.

The soap continues
Bij rechtbank Rotterdam kantelt er helaas nog niks: ik ben wederom niet-ontvankelijk verklaard. Dus wederom geen inhoudelijke beoordeling. Ook heeft de kantonrechter mijn naam wederom verkeerd gespeld. Kennelijk is het niet de bedoeling dat de vonnissen op mijn naam teruggevonden kunnen worden. De hele soap kun je lezen bij de crowdfunding.

Blijft er nog één optie over: cassatie in belang der wet. Ook dat zal misschien verzanden in bureaucratie, maar niet geschoten is altijd mis. En het is best vermakelijk om het vonnis uit 2019 te beoordelen met de kennis van nu. Ik heb maar liefst acht grieven gevonden! Kan me niet voorstellen dat de Hoge Raad ze alle acht kan afwimpelen. Maar goed, ik ben wel vaker zeker van mijn zaak geweest en rechtspraak is geen exacte wetenschap.

Pre-order boek
Eindelijk mijn manuscript ingeleverd. Maar er knaagde iets bij mij: de uitgever is aansprakelijk voor wat ik opschrijf en Communicatiereeks is een kleine uitgeverij. Gezamenlijk hebben we besloten ons contract te ontbinden. Lees hier verder.

Ik heb op dit moment geen zin om een andere uitgever te zoeken en weer met het manuscript aan de gang te moeten. Dus ik ga het zelf in een kleine oplage laten drukken. Kijk ik daarna wel verder. Lijkt me ook beter als het boek eerst bij de juiste personen belandt en er niet gelijk lelijke reviews bij Bol & co verschijnen. Genoeg partijen die niet blij zullen zijn met het boek.

Je kunt het boek hier pre-orderen. De oplage laat ik afhangen van het aantal pre-orders en zal maximaal 500 stuks bedragen.

Bart Hofmeester
De vaste advocaat van Roel Dijkstra heeft haar toga aan de wilgen gehangen en nu heeft hij een nieuwe juridische partner: Dirk Jan Dijkstra. Die maakt het nog wat bonter getuige de bedragen die hij claimt en de stukken die hij meestuurt als bewijs dat Roel Dijkstra de maker zou zijn van de foto’s van Bart Hofmeester.

Don Pedro
Pieter Pannevis was eveneens vaste klant van Kitty van Boven. Twee hardwerkende ondernemers moesten duizenden euro’s betalen voor het gebruik van zijn foto's op hun Facebookpagina: een broodjeszaak en een vishandel. Vooralsnog lijkt hij niet overgestapt naar een ander en stuurt zelf sommatiebrieven. Hoe je daarop reageert met een tegenvoorstel lees je hier.

Het komt zelden voor dat ik een schikkingsvoorstel maak. Dat doe ik alleen bij een commerciële inbreuk en als er namens de rechthebbende geclaimd wordt. Dat moet ik Pieter Pannevis nageven, in tegenstelling tot Roel Dijkstra jaagt hij op eigen foto’s!

Dat was mijn riedeltje weer deze keer. Deel dit voorgangsbericht en help mee fototrollen in een desinfecterend zonnetje te zetten.

Groet!
De petitionaris